مجلس هشتم و دهه چهارم (بخش اول)

بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم

مجلس هفتم که امروز اولین جلسه سال جدید خود را برگزار می کند درعین حال آخرین هفته های عمر خود را سپری می نماید و جای خود را در هفتم خرداد ماه امسال به مجلس هشتم خواهد داد. همین نکته فرصتی به دست میدهد تا درباره عملکرد این مجلس و مقایسه آن با آنچه درباره مجلس هشتم گمان می رود بویژه آنکه این مجلس قسمت عمده عمر خود را در سالهای اول دهه چهارم انقلاب سپری خواهد کرد مطالبی مطرح شود.

1ـ مجلس قانونگذاری در ایران در سالهای آغازین استقرار مشروطیت به برکت وجود امثال آیت‌الله سیدحسن مدرس از استقلال برخوردار بود بطوری که می توان مجلس آن دوره ها را «خانه ملت» و «مرکز قانونگذاری واقعی» نامید. با ظهور رضاخان و محروم شدن مجلس از وجود افرادی مانند مدرس مجلس به تدریج بجای آنکه خانه ملت و محل قانونگذاری به نفع مردم و براساس مصالح کشور باشد به خانه مهره های بیگانگان و محلی برای تصویب قوانین مورد نظر استبداد داخلی و استعمار خارجی تبدیل شد. در دوران نهضت ملی نیز به برکت حضور آیت‌الله کاشانی مجلس توانست نفس هائی در جهت مصالح کشور بکشد ولی با جایگزینی استعمار تازه نفس آمریکا همزمان با به حاشیه رانده شدن استعمار فرتوت انگلیس اینبار مجلس بطور کامل در قبضه بیگانگان قرار گرفت و کمترین اثری از تاثیر مردم در انتخاب نمایندگان و کمترین گرایشی توسط وکلای مجلس به مردم تا مجلس بیست و چهارم دیده نشد. خانه ملت آنقدر به بیگانگان سپرده شده بود که حتی قانون کاپیتولاسیون توانست در آن تصویب شود همان که امام خمینی به مناسبت تصویب آن فرمودند «ملت ایران را فروختند و پایکوبی کردند».

2ـ وابستگی مجلس و دولت به بیگانگان سبب شد نهضت امام خمینی با اقبال عموم مردم مواجه شود و انقلاب اسلامی در 22 بهمن 1357 به پیروزی برسد. انقلاب اسلامی راه را برای استقلال همه جانبه کشور باز کرد و مجلس نیز مستقل شد. اینبار مجلس با پسوند «اسلامی» مسئولیت بیشتری برعهده داشت و انصاف اینست که اسلامی بودن مجلس تاکنون نقش مهمی در حفظ استقلال آن ایفا کرده است. پسوند «اسلامی» هرچند در قانون اساسی جمهوری اسلامی نیامده بود ولی در اولین دوره مجلس بعد از انقلاب و در اولین روزهای شروع به کار آن خود نمایندگان مردم در مجلس این پسوند را به آن اضافه کردند و در سال 1368 نیز در جریان بازنگری قانون اساسی عنوان اسلامی در اصل 58 قانون اساسی بازنگری شده آمد.

3ـ یکی از نقاط مثبت و قوت مجلس در دوران بعد از انقلاب اینست که مجلس شورای اسلامی در هفت دوره ای که تاکنون سپری کرده همواره در موعد مقرر تشکیل شده و هرگز دچار تعطیلی و انحلال و حتی تاخیر در انتخابات و برگزاری نشده است. اهمیت این نکته هنگامی روشن می شود که به تاریخ 30 سال عمر نظام جمهوری اسلامی مراجعه نمائیم و این واقعیت را در نظر بگیریم که 8 سال از این مدت یعنی دو دوره مجلس کشور درحال جنگ بوده قبل از آن به مدت حدود دو سال فتنه گروهک ها مشکلات زیادی را بر کشور تحمیل کرد تحریم ها تهدیدها و فشارهای زیادی همواره توسط قدرتهای استعماری متوجه کشور بوده و علیرغم همه این مشکلات انتخابات در موعد مقرر برگزار شد مجلس کار خود را بدون تاخیر شروع کرد و کوچکترین خللی در کار قانونگذاری کشور پیش نیامد برخلاف بسیاری از کشورها و خود ایران قبل از انقلاب که مجالس آنها در بسیاری مواقع دچار تعطیلی اجباری انحلال و تاخیر در انتخابات یا برگزاری شده و می شوند.

4ـ مجلس شورای اسلامی بویژه در دهه اول بعد از پیروزی انقلاب و تشکیل نظام جمهوری اسلامی کارنامه درخشانی از خود برجای گذاشت. تدوین و تصویب قوانین متناسب با شرایط جدید کشور و در خور یک نظام انقلابی و اسلامی و نظارت بر کار دولت ها در شرایط سخت و استثنائی جامعه کار مهم و حساسی بود که مجلس شورای اسلامی به خوبی از عهده آن برآمد و در همه حال استقلال خود را نیز حفظ کرد. همین امر جایگاه مجلس را در نظام جمهوری اسلامی تقویت کرد در چشم ملت ایران عزت و اقتدار متناسب با خانه ملت و محل قانونگذاری براساس مصالح کشور را به آن باز گرداند و در نگاه بیگانگان بویژه قدرت های استعمارگر مجلس به سنگری برای حفاظت از منافع ملی و استقلال کشور تبدیل شد. تعبیرات حضرت امام خمینی درباره مجلس شورای اسلامی که آنرا «در راس امور» و نمایندگان مردم در مجلس را «عصاره ملت» نامیدند در تقویت جایگاه مجلس نقش بسزائی داشت.

5ـ با اینکه مجلس شورای اسلامی از آغاز تاکنون همواره با رای مردم تشکیل شده و نمایندگان مجلس منتخبان خود مردم هستند و برخلاف دوران قبل از انقلاب بیگانگان هیچ دخالتی در این امر ندارند اما بعضی عوامل داخلی به تدریج در چگونگی شکل گیری آرا مردم اثر گذاشته و مجلس را دچار ضعف کیفیت کرده است. این واقعیت را در مجالس دوره های اخیر به وضوح می توان مشاهده کرد. بررسی مقایسه ای میان اندام های مجلس کنونی با مجالس صدر انقلاب از رئیس هیئت رئیسه روسای کمیسیون ها و سایر اعضا چنین نتیجه ای را مبرهن میسازد کما اینکه ملاحظه عملکردها هم همین واقعیت را نشان میدهد.           ادامه دارد...