ایرانا: هفتهها و ماههاست که ناآرامیها در عراق ادامه دارد و هر روز که میگذرد ناآرامیها بیشتر سازمان یافتهتر و پیچیدهتر میشود. عناصر مختلف فعال در ایجاد این ناآرامیها ـ بعثیها، تبهکاران القاعده و دیگر گروهها ـ در زیر سایه اشغالگران با هم همکاری و هماهنگی میکنند.
امروز در عراق به قدری محیط برای فعالیت و زندگی مردم عادی ناامن شده که تقریبا تمام طرحهای بازسازی که آمریکا و متحدان داعیه آن را در سر میپروراندند متوقف شده است.
پس از دو سال از 18 میلیارد دلاری که کنگره آمریکا برای بازسازی عراق اختصاص داد فقط حدود یک میلیارد دلار هزینه شده که بخشی از آن برای بهبود اوضاع امنیتی به کار رفته است.
شورشیان پیوسته با بمبگذاری در مناطق زیارتی، مساجد، محلهای پررفت و آمد و شلوغ عدهای از مردم بیدفاع را قربانی میکنند و با خرابکاری جریان نفت (منبع اصلی اقتصاد عراق) را مختل میکنند.
واشنگتن که در پس نقاب مبارزه با سلاحهای کشتار جمعی حمله به عراق و در نهایت سلطه بر این کشور را برای خود توجیهپذیر ساخت، اکنون پس از سه سال به اذعان رسانههای آمریکایی به اهداف خود دست پیدا نکرده است. به نوشته روزنامه «کریستین ساینس مانیتور» دامنه ناآرامیها، ناامنی و اغتشاش در عراق روز به روز گستردهتر میشود تا جایی که ملت عراق ترجیح میدهد حاکمی مستبد مانند صدام بر آنها حکومت کند اما لااقل شب را در امنیت به صبح برسانند.
علی فرحان، مدیر یکی از مراکز درمان بیماران روانی در بغداد به خبرنگاران گفت: مردم عراق به یک روان درمانی گروهی نیاز دارند. شرایط غیرقابل تحمل است. ترس ناشی از دیدن سربازان آمریکایی، انفجارهای پیاپی و خونریزی مردم عراق را دچار افسردگی کرده است. حال باید دید ادامه این ناآرامیها و اغتشاشات در عراق به نفع کیست و چه کسانی یا گروههایی از بینظمی و اغتشاش در این کشور و لطمه زدن به مردم سود میبرند.
کریستین ساینس مانیتور ضمن تشریح عقیم ماندن فعالیتهای آمریکا در ایجاد تغییر در خاورمیانه نوشت: معماران تهاجم به عراق برای سرنگونی رژیم صدام گمان میکردند که سقوط این رژیم آغاز دوره تازهای برای خاورمیانه به شمار میرود، اما اکنون پس از گذشت سه سال این منطقه شاهد تنشهای قومی، افزایش احساسات ضدغربی و ضدآمریکایی و تقویت نظامهای تمامیتخواه شده است. چاینا دیلی نیز در تحلیلی نوشت: پس از سه سال جنگ آمریکا در عراق با ایده ترویج دموکراسی و آزادی آنچه در عراق مشاهده میشود چیزی جز درگیریهای خونبار، خشونت و مرگ نیست. عراق اکنون با خطر تجزیه و جنگ داخلی روبهرو است.
این روزنامه افزود: دمکراسی و آزادی عراق اکنون برای عراقیها به یک رویای دستنیافتنی تبدیل شده است. به رغم آن که آمریکا مدعی است عراق به سمت بازسازی حرکت میکند، از زمانی که تانکها وارد این کشور شدند هرج و مرج نیز بر عراق حکمفرما شده است.
آمریکا عامل اصلی ناآرامیها در عراق
ناظران بیطرف و آگاهان سیاسی بیش از همه آمریکا را عامل ناامنی و بیثباتی اوضاع در منطقه میدانند و میگویند: تحولات ماههای اخیر نشان میدهد که سیاستهای مداخلهجویانه آمریکا و طرفداری کورکورانه واشنگتن از اسراییل به بیثباتی در منطقه، تشدید وخامت اوضاع و هرج و مرج انجامیده است. این سیاست عراق را ویران ساخته و هر روز صدها نفر از مردم بیگناه این کشور را قربانی میکند. حمایت از فرآیند سیاسی، حمایت از وحدت ملی و یکپارچگی سرزمین عراق، همچنین زمینهسازی برای خروج اشغالگران از این کشور تنها راه برقراری آرامش در عراق است.
عادل عبدالمهدی، معاون رییسجمهور عراق نیز چندی پیش سفیر آمریکا در بغداد و فرمانده نیروهای چندملیتی در عراق را فرا خواند و آنها را در جلوگیری از حوادث تروریستی و تعرض به اماکن مذهبی عراق مسئول دانست. عمار تقی تحلیلگر کویتی بنبست سیاسی عراق و بروز ناآرامی در این کشور را ناشی از طرح تفرقهافکنانه واشنگتن در عراق دانست و گفت: اظهارات زلمای خلیلزاد، سفیر آمریکا در بغداد و جانبداری وی از گروهی علیه گروهی دیگر موجب پیچیده شدن اوضاع سیاسی عراق و بروز اختلافات میان جریانهای سیاسی این کشور شده است. عمار تقی ابراز عقیده کرد که آمریکا تنها از طریق ادامه ناامنی در عراق قادر به ابقای نیروهای خود در این کشور و ادامه حیات در عراق است. زلمای خلیلزاد سفیر آمریکا در عراق با بیان اینکه آمریکا با تشدید تنش در نجف هیچ ارتباطی ندارد، گفت: اقدامات امنیتی آمریکاییها در نجف به معنای ارسال پیام به ایران و اعمال فشار بر تهران نیست. خلیلزاد گفت: تشکیلات نظامی سازمان نیافته مشکلی است که ما هم اکنون در عراق با آن روبهرو هستیم و نقش دادن به چنین تشکیلاتی زمینه را برای درگیریهای فرقهای و بروز جنگ داخلی فراهم میکند.
انگلیس و ناآرامیهای عراق
مقامهای انگلیس با مبرا دانستن خود از همه اتهامهای وارده مبنی بر دخالت داشتن در ناآرامیهای عراق اظهارنظرهای متفاوتی درباره اوضاع کنونی عراق کرده و بعضا به دفاع از آمریکا و عملکرد آن در عراق پرداختهاند.
تونیبلر، نخستوزیر انگلیس درگیریهای جاری در عراق را نبردی تاریخی و سرنوشتساز خوانده و بر مقاومت نیروهای اشغالگر برای شکست دادن مخالفان تاکید کرد. وی با انتشار مقالهای در هفتهنامه آبزرور ـ چاپ لندن ـ تاکید کرد، شکست نیروهای ائتلاف در این نبرد تاریخی به معنای خاموش شدن چراغ آزادی و بردباری مذهبی در عراق خواهد بود. نخستوزیر انگلیس همچنین در این مقاله از تاکتیکهای آمریکا در عراق حمایت کرد و نوشت: من به طور کامل از شیوه کنترل اوضاع توسط آمریکا در عراق حمایت میکنم. واکنش جک استراو وزیر خارجه دولت انگلیس به تحولات اخیر عراق به گونهای مغایر با نقطهنظرهای بلر ابراز شده است. استراو اعتراف کرد وضعیت امنیتی در عراق به بدترین حالت خود طی یک سال گذشته رسیده است. وزیر دفاع انگلیس در مصاحبه با شبکه چهارم رادیو بیبیسی تلاش کرد اظهارات استراو را تعدیل کند و مدعی شد که وضعیت عراق در مقایسه با یک سال پیش و حتی دوران حاکمیت صدام بهتر شده است.
داگلاس هرد، وزیر خارجه اسبق انگلیس با انتقاد شدید از تاکتیکهای آمریکا در برخورد با تحولات اخیر عراق خواستار اعزام یک نماینده ارشد سیاسی از سوی لندن به عراق شد. وی در گفتوگو با بیبیسی تاکید کرد که شواهد به دست آمده از نحوه برخورد آمریکاییها با درگیریهای اخیر در عراق نشان میدهد انگلیس در تصمیمگیریهای آن کشور نقش چندانی ندارد.
نقش ایران در عراق
کالبدشکافی جریانهای سیاسی و اجتماعی در عراق نشان میدهد به دلایل زیر ایران دارای نقش کلیدی در عراق است و ناامنی در آن کشور به هیچوجه در جهت منافع ایران نیست و مورد تایید نمیباشد.
بین 60 تا 70 درصد جمعیت عراق شیعه هستند، میزان علاقه و دوستی ملت عراق با ایران بسیار زیاد و دیرینه است. بزرگترین مرجع تقلید شیعیان عراق ایرانیالاصل است و گروههای اصلی و با نفوذ عراق دارای روابط و مناسبات عمیق با ایران هستند. 13 تن از 25 عضو شورای حکومتی عراق شیعه میباشند. تقریبا تمام اعضای شورای حکومتی عراق دارای مناسبات حسنه با ایران هستند. از بین سه قوم اصلی در عراق (شیعه، سنی، کرد) کردهای عراق دارای روابطی بسیار حسنه و مسالمتآمیز با ایران هستند. این روابط ریشه در تاریخ دهههای گذشته دارد. کردها همواره با رژیم صدام در چالش بودند و ایران به دلیل همجواری با منطقه کردستان عراق همواره پشت و پناه کردهای عراق بوده است. ایران با کردستان عراق بیش از 600 کیلومتر مرز مشترک دارد. همنژادی کردهای عراق با کردهای ایران، همجواری جغرافیایی، اشتراکات مذهبی، در هم تنیدگیهای فرهنگی و زبانی منجر به یک نوع تبادل اقتصادی و تجاری طبیعی میان ایران و کردستان عراق در طول دهه گذشته شده است.
عراق مدفن 6 تن از ائمه معصومین و بسیاری از شخصیتهای بزرگ جهان اسلام است. برقراری رابطه میان دو ملت که سالها از هم دور نگهداشته شده و جنگ سهمگینی توسط رژیم صدام بر هر دو ملت تحمیل شد امری طبیعی است.
رونق سیاحت دینی در عراق به گفته مقامات عراقی میتواند دومین منبع درآمدی آن کشور پس از نفت باشد. این سیاحت دو طرفه است و مردم عراق نیز مشتاق زیارت حرم امام رضا(ع) در ایران هستند. ایران تجربه بازسازی را در خود دارد و ساختار اقلیمی عراق به دلیل شباهتهای زیربنایی با ایران نیازمند تجربیات مثبت ایران است.
یک نویسنده و تحلیلگر سیاسی کویت نیز در این باره میگوید: سیاست ایران نسبت به عراق روشن است و آنچه از سوی رسانههای وابسته به آمریکا و رژیم صهیونیستی درباره دخالت تهران در عراق عنوان میشود تلاشی برای وارد آوردن اتهام علیه ایران و شعلهور ساختن جنگ مذهبی در عراق است.
عمار تقی خاطرنشان کرد: برقراری ثبات و امنیت در عراق به نفع ایران است، چرا که هرگونه بیثباتی و ناامنی در کنار مرزهای ایران به طور مستقیم بر امنیت و ثبات این کشور تاثیر خواهد گذاشت.
*صهیونیستها از ناآرامی در عراق چه سودی میبرند؟
** اهداف رژیم صهیونیستی در عراق را به دو دسته اهداف کوتاهمدت و بلندمدت میتوان تقسیم کرد.
هدف کوتاهمدت این رژیم در عراق دامن زدن به وضعیت بیثباتی و ناامنی در عراق به منظور بهرهبرداری از شرایط هرج و مرج گونه و فراهم آوردن زمینههای نفوذ میان گروهها و شخصیتهای سیاسی موثر در تحولات آینده عراق میباشد. از طرفی دیگر بیثباتی و هرج و مرج در عراق افکار عمومی جهانیان را معطوف به تحولات عراق کرده و در نتیجه اسراییل با آرامش بیشتری به اجرای برنامههای خود در فلسطین اشغالی خواهد پرداخت.
اهداف بلندمدت رژیم صهیونیستی در عراق شامل ابعاد سیاسی، اقتصادی و امنیتی است.
اهداف سیاسی و امنیتی اسراییل در عراق:
رهبران منطقه از بدو شکلگیری رژیم صهیونیستی این رژیم را غیرقانونی و اشغالگر دانسته و از هرگونه همکاری با این رژیم سرباز زدهاند.
از این رو اسراییل به عنوان رژیمی تنها و منزوی در منطقه همواره به دنبال ایجاد جایگاهی مناسب در میان کشورهای عرب منطقه بوده است، در صورتی که رهبران اسراییل موفق به تثبیت حضور و گسترش روابطشان با دولت جدید عراق گردند، میتوانند تغییرات قابل توجهی نسبت به خود در افکار عمومی عراق و منطقه ایجاد کنند.
از جمله اهداف رژیم اسراییل حمایت از گروهها و عناصر طرفدار اسراییل و تلاش برای حذف عناصر ضداسراییلی در عراق است. کسانی مانند آیتالله حکیم که با توجه به محبوبیت وی میان اکثریت بالای 60 درصد شیعیان عراق امکان شکلگیری حکومتی ضداسراییلی نظیر ایران در عراق وجود داشت.
هم اکنون رژیم اسراییل در شمال عراق تحت پوشش نامهای غیراسراییلی و یا شرکتهای چند ملیتی فعالیت میکند. همچنین اسراییل با بسیج گروههای طرفدار خود و دادن آموزش نظامی به آنها به منظور بهرهبرداری از آنها در راستای اهداف خود گام برمیدارد.
براساس اعلام برخی گزارشها بیش از 900 اسراییلی در مناطق مختلفی از عراق حضور دارند که این افراد مزارع خوش آب و هوا و حاصلخیزی را به مساحتهای 1200 تا 2000 هکتار به ویژه در کرکوک و مناطق شمالی عراق خریداری کردهاند، این اقدام تا جایی گسترش یافت که موجب افزایش قیمت زمین و ساختمان در عراق به میزان دو تا سه برابر شده است.
عراق و نابسامانیهای آن امروز برای اسراییل فرصت طلایی به شمار میرود در این میان شرکتهای اسراییلی مستقر در عراق دست به اقداماتی نظیر قاچاق آثار باستانی آن به اسراییل میزنند.
روزنامه لبنانی «المستقبل» در گزارشی نوشت: موساد تمامی کتابهای قدیمی یهودیان در سازمان اطلاعات عراق را به اسراییل انتقال داده است.
روزنامه «البیان» نیز در مورد ترور صدها دانشمند، استاد و چهرههای برجسته عراقی نوشت: اسراییل سالها قبل از آمریکا خواسته بود که این افراد را دستگیر کند تا خطر عراق برطرف شود، اما امروز و در سایه بحران امنیتی که بر این کشور سایه افکنده ترور این افراد برای اسراییل آسانتر شده است.
اهداف اقتصادی اسراییل در عراق:
مقامهای اسراییلی تلاش گستردهای را برای برقراری مناسبات اقتصادی با عراق در پیش گرفتهاند. در اواخر سال 2002 میلادی کنفرانسی با عنوان «عراق، بازسازی یک ملت» با حمایت انگلیس در اردن برگزار شد که 400 نفر از مسوولان، سرمایهداران و صاحبان شرکتهای بزرگ عربی و خارجی حضور داشتند.
این کنفرانس در حالی پایان یافت که شرکتهای اسراییلی بیش از درصد قراردادهای بازسازی عراق را به خود اختصاص دادند و شرکتهای عربی کمترین سهم را به دست آوردند.
از آنجا که پروژههای زیربنایی و طولانی مدت خود نیاز به عقد قراردادهای بلندمدت خواهد داشت و در صورت ناامنی سایر سرمایهگذاران رغبت چندانی به سرمایهگذاری در این منطقه نخواهند داشت، این امر موجبات وابستگی عراق به شرکتهای اسراییلی را فراهم میسازد و توجیهی مناسب برای حضور فعالتر و طولانیمدت اسراییل در عراق و به دور از چشم سایر رقبا میباشد.
بعد از اشغال عراق توسط آمریکا و سقوط صدام رهبران اسراییل اولین گام برای نفوذ در بدنه سیاسی، اجتماعی و اقتصادی خاورمیانه را عراق دانستند و به خصوص آنکه نفت عراق میتوانست مهمترین انگیزه برای آنان باشد.
ضربالمثل معروفی در میان یهودیان وجود دارد که میگوید پس از سالها رنج و بدبختی در کشورهای مختلف دنیا «موسی» یهود را به سرزمینی هدایت کرد که جز آن سرزمین تمامی مناطق اطراف دارای نفت هستند. عراق دارای 212 میلیارد بشکه نفت است، این کشور علاوه بر نفت دارای منابع متعدد از جمله اورانیوم است که در منطقه عکاشات و القایم این کشور به دست میآید.
در زمان حاضر اسراییل درصدد راهاندازی خط لوله نفتی موصل ـ حیفا است که از زمان اشغال فلسطین متوقف شده بود. این خط لوله 25 درصد هزینههای نفتی اسراییل را کاهش میدهد و باعث فعال شدن شهر بندری حیفا شده و آن را به رتردام خاورمیانه تبدیل میکند.
اسراییل با استفاده از ناامنی در عراق و اوضاع نابسامان اقتصادی آن میتواند در قراردادهای نفتی با دست باز عمل کند و با تحمیل شرایط خود بر عراق سود سرشاری نیز از این بابت به دست آورد.
نتیجهگیری:
بمبگذاریها، ترور مسئولان و شخصیتهای عراقی و استقرار نیروهای مسلح در درون شهرها تاکنون دستاوردی جز تضعیف شورای حکومتی عراق به عنوان نماینده اکثریت جامعه عراق نداشته و از سوی دیگر افزایش ناامنی باعث شده که انتقال کامل قدرت به عراقیها در پردهای از ابهام قرار گیرد و آمریکاییها برای ادامه سلطه نظامی و امنیتی خود بهانه کافی بیابند.
تردیدی نیست که آمریکا و اشغالگران مسوول اصلی وضع کنونی عراق هستند و اصرار آنها بر پیشبرد امور بدون توجه به دیدگاههای احزاب، گروهها، شخصیتهای ذینفوذ و مردم عراق دلیل اصلی وضعیت اخیر است.
بدون تردید افزایش صلح و ثبات در عراق کنونی هم به نفع مردم عراق و هم همسو با مصالح و منافع همسایگان و کشورهای منطقه است و گسترش ناامنی بیش از آنکه ضربهای به آمریکا باشد بهانهای برای حضور دیرپاتر و ماندگارتر اشغالگران آمریکا و اقمارش در عراق خواهد بود.