روزهای سخت عراق

* آقای کاکایی! عراق هم اکنون درگیر مسایل سیاسی جدی بر سر انتخاب نخست وزیر و سایر مناصب حکومتی است، در عین حال، به نظر می رسد با افزایش عملیات تروریستی در این کشور، می توان این دو مقوله را متأثر از هم دانست. به نظر شما چه ارتباطی می توان میان انسداد سیاسی کشمکشهای سیاسی در عراق با گسترش عملیات تروریستی در این کشور پیدا کرد؟
** وضعیت تروریستی عراق متأثر از چند عامل است.به عقیده من اولین مسأله ای که به گسترش خشونتها و ناامنی ها در عراق کمک کرد، عدم شکل گیری نهادهای امنیتی در این کشور است. پس از آنکه پل برمر، نهاد امنیتی عراق، یعنی ارتش را منحل کرد، با وجود تلاش برای ایجاد ارتش جدید، نهادسازی امنیتی در عراق به کندی صورت گرفت و همین موضوع سبب شد تا گروه های تروریستی به طور آزادانه، اقدامات خود را انجام بدهند. از آنجا که اداره امور در دست نیروهای امنیتی عراق نیست و آمریکایی ها هم بیشتر به وضعیت نیروهای خودشان توجه دارند، دامنه ناامنی ها گسترش یافته است.عامل دوم ناشی از عملکرد و رفتار آمریکایی بوده است.
به این صورت که هر چند که یک نهاد "نصفه و نیمه" در عراق شکل گرفته و زیر نظر وزارت کشور و دفاع کار می کند، اما پایگاه های امنیتی در دست نیروهای آمریکایی است و امور امنیتی به دولت جدید واگذار نشده، حتی دولت آقای جعفری نتوانسته کنترل امور امنیتی را بر عهده بگیرد در واقع این اجازه به دولت آقای جعفری داده نشده است. بخصوص که آمریکایی ها همیشه تأکید بر این دارند که عراقی ها قادر به اداره امور امنیتی خودشان نیستند. همچنین بی تفاوتی نیروهای آمریکایی در خصوص خشونتها، به این موضوع بیشتر دامن زده است و مسأله سوم نیز تأثیر خشونت و ناامنی بر روند سیاسی عراق است.
کسانی که عامل خشونت و ناامنی در عراقند، در عمل، دو هدف را دنبال می کنند.
اول، تضعیف ساختار امنیتی عراق و دوم، ایجاد اخلال در روند سیاسی این کشور.آنها حتی مایلند که گفتگوی گروه های عراقی را به بن بست بکشانند و در یک ماه اخیر این ناامنی ها بر روند گفتگوها تأثیر گذاشته است.
بنابراین معتقدم تأثیر ناامنی ها بر وضعیت سیاسی عراق بسیار مخرب است و به نوعی باعث ایجاد فضای بدبینی بین گروههای عراقی می شود.
در چند هفته اخیر هم شاهد بودیم که متأسفانه اقدامات تروریستی بار مذهبی به خودش گرفت و سبب حملات زیادی به شیعیان و حتی برخی حملات به اماکن برادران اهل سنت شد.در واقع هدف آنها این بود که یک جنگ خونین مذهبی در عراق راه بیفتد و این کشور به سمت جنگ داخلی برود.
اما نمی توان پذیرفت عامل ناامنی ها نشأت گرفته از گروه های سیاسی عراق باشد، بلکه این ناامنی هاست که در رفتار سیاسی گروه ها تأثیر منفی می گذارد.
* به عقیده شما دلیل مخالفت علیه آقای ابراهیم جعفری چیست. ائتلاف یکپارچه عراق زمانی حامی جدی وی بود، اما اکنون آقای جعفری، حتی در بین این ائتلاف مخالفانی دارد آیا این مخالفتها می تواند ناشی از ناتوانی آقای جعفری در کنترل امنیت کشور باشد؟
** چند عامل در مخالفت با جعفری مؤثر بوده است. یکی از دلایل، اصرار گروههای مختلف با نخست وزیری آقای جعفری و جایگزینی فرد دیگری به جای وی بود، به همین دلیل آقای جعفری در انتخابات با آرای زیاد پیروز نشد و این یک نوع بهانه و تردید را به وجود آورد که آقای جعفری حتی در درون ائتلاف یکپارچه هم از حمایت همه جانبه برخوردار نیست.
بخصوص نشستهایی که ائتلاف یکپارچه در حل بحران نخست وزیری گذاشت و مباحثی که مطرح شد، این نوع برداشتها و تحلیلها را قدرت بخشید.
در عین حال این ائتلاف در چند مورد از آقای جعفری حمایت کرد، اما گروههای کرد و اهل سنت که خواستار تغییر آقای جعفری بودند، بر مواضعشان پا فشاری کردند.
در همین حال تأخیری که در آغاز به کار مجلس و تشکیل دولت به وجود آمد، در عمل وضعیت سیاسی عراق را بسیار پیچیده کرده است. همزمان با گفتگوهای سیاسی میان گروههای عراقی، شاهد برخی تحریکات و تهدیدها از سوی آمریکایی ها درباره آقای جعفری بودیم. حتی سفیر آمریکا در بغداد طی سخنانی اعلام کرد، آقای جعفری باید تغییر کند و فرد دیگری جایگزین وی شود.همه اینها نشان می دهد که آمریکا و انگلیس هم مخالف باقی ماندن آقای جعفری بر مسند نخست وزیری هستند.
البته عملکرد آقای جعفری در دولت موقت تا حدودی مثبت بوده است، هر چند ناامنی ها ادامه داشته، اما وی توانست بین گروههای عراقی تعامل ایجاد بکند.البته عراق دوره گذار را سپری می کند و در این دوران، اوضاع خیلی متفاوت با شرایط با ثبات است.
اما گروه های کرد جزو مخالفان آقای جعفری بودند و عقیده داشتند که وی در تصمیم گیری هایش به خواسته کردها توجه نمی کند یا به نوعی انحصارطلبی در انجام امور دارد.بنابراین مخالفت هم در درون عراق و هم در خارج از آن بوده است و در واقع سه عامل خواست خارجی و گروههای داخلی و نوعی تزلزل در حمایت از جعفری در درون ائتلاف یکپارچه باعث شد مخالفتها با ماندن وی ادامه پیدا کند.
هر چند که هنوز مذاکرات در درون ائتلاف وجود دارد و اگر رأی بر ماندن وی باشد، بی تردید ائتلاف به صورت جدی تری از جعفری حمایت خواهد کرد.
اما اگر مخالفتها ادامه یابد و همزمان اقدامات آشکار و نهان و تحریکات آمریکایی ها استمرار یابد، ابقای جعفری مشکل ساز می شود.
در مجموع طولانی شدن و تأخیر در تشکیل دولت در عمل، گروه های عراقی را خسته و درمانده کرده است.در چنین شرایطی، مردم عراق نیز از بلاتکلیفی خسته شده اند و خواستار مشخص شدن وضعیت کشورشان هستند.