منشور جبهه دموکراسىخواهى آماده شد
گروه سیاسی، محمدجواد روح: منشور جبهه دموکراسى خواهى و حقوق بشر قرار است فردا در کمیسیون ویژه اى توسط موسسان این جبهه نهایى شود. منشورى که هفته گذشته «مصطفى معین» از پایه گذاران جبهه دموکراسى خواهى، پیش نویس آن را به قم برد تا مراجع تقلید را در جریان محتوا و مبناى فعالیت این جبهه جدید سیاسى قرار دهد. جبهه اى که سنگ بناى آن در انتخابات ریاست جمهورى سال گذشته گذاشته شد و دکتر معین کاندیداى اصلاح طلبان در این انتخابات، تشکیل آن را به عنوان یکى از شعارهاى اصلى خود مطرح کرد. موضوع تشکیل این جبهه زمانى مطرح شد که صلاحیت معین براى شرکت در انتخابات ابتدا از سوى شوراى نگهبان رد و سپس تائید شد. در این شرایط، پس از مذاکره داخلى معین و حامیانش که به شکل کنگره اى فوق العاده در اوایل خردادماه سال گذشته صورت گرفت، در نهایت معین با صدور اطلاعیه اى اعلام کرد که با لحاظ کردن شرایطى به عرصه انتخابات باز مىگردد.
در بیانیهاى که معین هفتم خردادماه صادر کرد و«الهه کولایى» سخنگوى انتخاباتى وى در نشستى مطبوعاتى آن را به اطلاع خوانندگان رساند، موضوع تشکیل جبهه دموکراسى خواهى اعلام شده بود. معین در این بیانیه گفته بود: «من در راه خطیرى که پا نهاده ام، به یارى خداوند بزرگ و همه شهروندان ایران امیدوارم و براى حرکت قاطع در این مسیر سخت، معتقدم باید در مرحله جدید که «اصلاحات، گامى به پیش» نام گرفته است از توان، همفکرى و مشارکت همه نیروها براى تشکیل و پیشبرد «جبهه دموکراسى خواهى و حقوق بشر» که هم اکنون عناصر سازنده آن در جریان انتخابات فعال شده اند، بهره مند شوم. من این نیروى عظیم خواهان دموکراسى، عدالت، حقوق بشر و آرمان هاى معنوى و آزادى خواهان ملت را فقط براى تشویق شهروندان به دادن راى نمى خواهم. بلکه این نیرو را پشتوانه اى محکم براى احقاق حقوق همه زنان و مردان ایران زمین به کار خواهم گرفت. اگر در این انتخابات پیروز هم نشوم از تمام توانم براى تحقق «جبهه دموکراسى و حقوق بشر» استفاده خواهم کرد.» این جملات، در واقع تعهدى اخلاقى را براى دکتر معین پیش مى آورد که از فرداى روز انتخابات به عنوان پرسش اساسى پیش روى او بود و هرجا پا مى گذاشت و خبرنگار، دانشجو یا فعال سیاسى اى را مى دید، از وضعیت جبهه دموکراسى خواهى مى پرسید. این تعهد اخلاقى، البته انتقادات شخص معین را هم برمى انگیخت. او پس از انتقاد از نوعى تعلل که میان حامیانش در جبهه مشارکت و سازمان مجاهدین انقلاب براى تشکیل جبهه دموکراسى خواهى دید، انتقاد کرد و در نهایت، از آنها خواست تا موضع خود را روشن سازند. انتقادهایى که در نهایت منجر به آن شد که این دو حزب اصلاح طلب در کنگره هاى حزبى خود که طى تابستان و پاییز گذشته برپا کردند، رویکرد خود به جبهه دموکراسى خواهى را اعلام دارند. رویکردهاى این دوحزب سیاسى البته متفاوت بود. جبهه مشارکت در کنگره نهم خود که مهرماه گذشته برگزار شد، آمادگى خود براى پیوستن به جبهه دموکراسى خواهى را به عنوان یکى از تعهدات نامزد انتخاباتى خویش اعلام کرد و این مطلب را در بیانیه پایانى کنگره خویش نیز مطرح ساخت. اما سازمان مجاهدین انقلاب که در زمان انتخابات هم، اعلام کرده بود که در جریان تشکیل چنین جبهه اى قرار ندارد، پس از انتخابات هم اعلام کرد که در چنین جبهه اى حضور پیدا نمىکند.
آغاز جلسات و محتواى منشور
با این شرایط بود که جلسات نخستین براى تشکیل جبهه دموکراسى خواهى از اواخر تابستان گذشته و با حضور نمایندگانى از جبهه مشارکت، نهضت آزادى، سازمان ادوار تحکیم وحدت، چندتن از روشنفکران دینى، جنبش مسلمانان مبارز، اکثر چهره هاى جریان ملى - مذهبى و برخى روزنامه نگاران و فعالان دانشجویى شناخته شده شکل گرفت. محور و مبناى مشترک چهره هاى حاضر در این جلسات، تاکید آنها بر تامین حقوق بشر و استقرار دموکراسى به عنوان یک ضرورت در شرایط کنونى ایران بود.
با این حال، این نقطه اشتراک بسیار کلى تر و کلان تر از آن بود که به سرعت مبانى و اصول فکرى - تئوریک این جبهه را روشن سازد. از سوى دیگر، مسائل تشکیلاتى و ساختارى جبهه و نیز اهداف مصداقى آن در عرصه سیاست محل پرسش بود. اینکه نیروهاى تشکیل دهنده جبهه را صرفاً احزاب تشکیل دهند و یا شخصیت هاى موثر سیاسى به شکل منفرد به جبهه بپیوندند، یکى از این مباحث مطرح بود که مدت ها بحث هاى گسترده اى را برانگیخت و پیش بینى مى شود طى هفته هاى آینده با تدوین اساسنامه جبهه دموکراسى خواهى که چهرههایى چون «سعید حجاریان» نقش مهمى در آن دارند، اغلب این پرسش ها پاسخ خود را بیابند. هر چند در حد منشور هم این نکته تایید شده که در کنار احزاب شخصیت هاى موثر اجتماعى نیز در تشکیل این جبهه نقش دارند و عملاً این جبهه ترکیبى خواهد شد از شخصیت هاى حقیقى، حقوقى و نهادهاى مدنى. نکته دیگرى که در آخرین جلسه تصویب منشور جبهه دموکراسى خواهى به آن پرداخته مى شود، رویکرد آن در قبال مسئله انتخابات است. طبق شواهد موجود، جبهه دموکراسى خواهى و حقوق بشر در انتخابات، لیست نخواهد داد و تنها معیارهاى آن انتخابات را از نظر آزاد، سالم و عادلانه بودن مى سنجد و اعلام مىکند.
فهرست ندادن در انتخابات البته به معناى غیرسیاسى بودن جبهه نیست. بلکه در حوزههاى دیگر، قرار است این جبهه عمل سیاسى خود را به دور از مناسبات قدرت سامان دهد. در این زمینه و در حوزه سیاست داخلى، جبهه دموکراسى خواهى و حقوق بشر به عنوان مولود ناکام مانده انتخابات ریاست جمهورى دوره نهم که در آن روشنفکران و نخبگان سیاسى با همه تلاش ها، نتوانستند نتیجه مطلوب خویش را به دست آورند، مىکوشد زمینه بازسازى وزن اجتماعى روشنفکران و اصلاح طلبان و جلب اعتماد دوباره شهروندان به این گروه هاى اجتماعى و سیاسى را فراهم سازد. در حوزه عمل سیاسى، پایه گذاران جبهه دموکراسى خواهى معتقدند که این جبهه موازى هیچ جبهه دیگرى نخواهد بود و از فعالیت جبهه هاى موجود (نظیر جبهه دوم خرداد) و حتى جبهه هایى که احتمالاً در آینده شکل مى گیرند (نظیر جبهه اعتدال) استقبال مى کند چرا که وجود این جبهه ها را به سود روند دموکراتیزاسیون ارزیابى مى کند. نکته دیگر مورد تاکید پایه گذاران جبهه دموکراسى خواهى پافشارى آنها بر الگوى «دموکراسى درونزا » است. موضوعى که پافشارى بر آن از سوى این دسته از نیروهاى سیاسى طبیعى است چرا که طیفى از آنها پاى در نهضت ملى و انقلاب اسلامى دارند (ملى _ مذهبى ها) و طیف دیگر پاى در انقلاب و اصلاحات (نیروهاى سابق خط امام). تحولاتى که همگى (گرچه با غلظت متفاوت) به نوعى مقاومت در برابر بیگانه یا دست کم مخالفت با نقش آفرینى خارجیان در مناسبات داخلى ایران در آنها نقش مهمى داشت و یکى از مولفه هاى هویتى این جنبش ها و نیروهاى موثر آنها را تشکیل مى داد. پافشارى بر این مسئله در شرایط کنونى که برخى الگوها و گزینه هاى بدیل در نزد پاره اى نیروهاى سیاسى شکل گرفته که برپایى دموکراسى در ایران در سایه مداخله قدرت هاى خارجى را توجیه و یا حمایت مى کنند، اهمیت ویژه اى دارد. پایه گذاران جبهه دموکراسى خواهى و حقوق بشر در این زمینه گامى فراتر نهاده اند و به پیشنهاد حجاریان بندى از منشور را نیز به دفاع خویش از مقوله «صلح» به عنوان «سویه خارجى دموکراسى» اختصاص دادهاند. موضوع صلح البته یکى از محورهاى شعارهاى انتخاباتى دکتر معین نیز بود. چنان که وى شعار «دموکراسى در خانه، صلح در جهان» را سر داد تا الگوى ایده آل خویش و حامیانش در عرصه داخلى و خارجى را روشن و از الگوهاى بدیل متمایز ساخته باشد.
حجاریان درباره ضرورت توجه این جبهه به مقوله صلح معتقد است: فکر مى کنم که مقوله «دموکراسى خواهى» و «حقوق بشر» سویه اى کاملاً داخلى دارد یعنى معطوف به مقولات داخلى کشور هستند. همین مقولات را اگر بخواهیم به بیانى خارجى ترجمه کنیم به مقوله «صلح» مى رسیم که سویه خارجى این جبهه است. یعنى این دولت به میزانى که در داخل موفق تر مى شود کم کم مداخلات خارجى اش نیز شروع مى شود و ما مى دانیم در خارج و در محیط هاى بین المللى نیروهاى سهمناکى هستند که به راحتى اندک حرکتى از ما را بهانه کرده و دیگر نه بحث از جمهوریت، نه اسلامیت، نه دموکراسى و نه حقوق بشر مسئله آتى ما نخواهد بود بلکه بقاى ما و حفظ تمامیت ارضى مسئله اصلى خواهد بود. این مشکل بیش از آنکه ضربه به دموکراسى و حقوق بشر باشد ضربه به تمامیت ارضى و حاکمیت ملى یعنى همان «استقلال» ما است. لذا جبهه مذکور حتماً باید سویه خارجى را در نظر بگیرد و در این جهت تداوم دهنده راهى باشد که خاتمى با طرح «گفت وگوى تمدن ها» آن را پایهریزى کرد. منتها این بار خیلى ملموس تر و محسو ستر.
این توضیح تاریخى را لازم مى دانم که در زمان جنگ سرد که شوروى ها در حال پر کردن زرادخانه اتمى خود بودند و قدرت دوم جهان به شمار مى آمدند مع الوصف «جبهه صلح» را در سراسر دنیا توسط احزاب کمونیست به وجود آوردند تا نشان دهند که رقیب آنها یعنى امپرپالیسم است که به مرحله جنگ افروزى نزدیک شده و آنها در موضع تدافعى قرار دارند. شعب جبهه صلح توسط حزب توده در ایران به عنوان Front organization تشکیل شد. این توضیح را یادآور شدم تا بدانیم ابرقدرت دوم جهان از حربه صلح خواهى فروگذار نکرد اما ما که به شدت آسیب پذیر هستیم چرا نباید شعار صلح بدهیم؟ به خصوص آنکه ممکن است توده مردم برایشان دموکراسى و حقوق بشر چندان اهمیتى نداشته باشد و این مقولات تنها دغدغه عده اى روشنفکر و نخبه باشد اما صلحى که براى هر خانواده که بچه اى دارد یا سرمایه اى دارد یا جنگى را دیده و یا آسیبى دیده است کاملاً مفهومى انضمامى دارد. لذا تکیه بر اصول صلح که سویه دیگر همان دموکراسى است به گمان من در اینجا جایش خالى است. اگر «دموکراسى» به معناى نوعى مصالحه بین مردم داخل یک کشور بر سر قواعد بازى است «صلح» نیز نوعى مصالحه بین کشورها است در سطح جهانى. یادآور مى شوم که یکى از شعارهاى آقاى دکتر معین در ایام انتخابات شعار زیباى «دموکراسى در خانه، صلح در جهان» بود.
دیدار معین با مراجع تقلید
به دنبال همه این مذاکرات، پیش نویس منشور جبهه دموکراسى خواهى تدوین شد و دکتر معین دیدارهایى را با نخبگان، روحانیون، استادان دانشگاه و شخصیت هاى علمى و فرهنگى آغاز کرد تا آنها را در جریان محتواى منشور قرار دهد. این دیدارها از هفته گذشته و با سفر دکتر معین به قم آغاز شد. معین در جریان این سفر با سه تن از مراجع تقلید که در حوزه حقوق بشر و دموکراسى فعال هستند و آثار و مکتوباتى هم در این زمینه دارند، دیدار کرد. معین در دیدار با آیت الله منتظرى با تاکید بر اهمیت انسجام و وحدت ملى با تقویت بنیان هاى دموکراسى و دفاع از حقوق شهروندان،درباره وضعیت جبهه دموکراسى و حقوق بشر سخن گفت. وى گفت: «همانگونه که در ایام انتخابات وعده داده بودم با توجه به ضرورت هاى جامعه و جهان امروز، پس از انتخابات با جمعى از نخبگان و فعالان سیاسى با گرایش هاى مختلف از بیش از 14 حزب و گروه و تشکل سیاسى و همچنین تعدادى از شخصیت هاى دانشگاهى، فرهنگى، اجتماعى و سیاسى چگونگى تشکیل جبهه را در جلسات متعدد بررسى کردیم. در حال حاضر بحث هاى نظرى به مراحل نهایى رسیده و پیش نویس منشور جبهه تهیه و تدوین شده است.» دکتر معین در ادامه ضمن تقدیم نسخه اى از پیش نویس منشور جبهه دموکراسى و حقوق بشر به آیت الله منتظرى از ایشان درخواست کرد تا نقطه نظرات خود را به صورت مکتوب اعلام کنند.
دکتر معین نیز در پایان این دیدار از کتاب آیت الله منتظرى به نام «رساله حقوق» تقدیر و تشکر کرد و گفت امیدوارم بیش از پیش شاهد چنین تالیفات اثرگذارى از سوى بزرگان حوزه و دانشگاه ها باشیم. دکتر معین در دیدار با آیت الله موسوى اردبیلى نیز ضمن ارائه پیش نویس منشور جبهه دموکراسى و حقوق بشر، از ایشان خواست تا مسائل مربوط به حقوق بشر که نیاز امروز جوامع اسلامى است بیش از گذشته مورد توجه ایشان قرار بگیرد. وزیر سابق علوم، تحقیقات و فناورى با تشکر از تلاش هاى آیت الله موسوى اردبیلى در ایجاد دانشگاه علوم دینى مفید و برگزارى کنفرانس هاى علمى در زمینه حقوق بشر، از ایشان خواست تا پژوهشکده اى را در این دانشگاه براى بحث حقوق بشر ایجاد کند. معین دیدارى نیز با آیت الله صانعى داشت و طى آن، ضمن ابراز خوشحالى از این دیدار، از فتاواى اخیر این مرجع دینى که به مسائل روز و به ویژه حقوق بشر توجه دارند قدردانى کرد. دکتر معین گفت: «بحث حقوق بشر از فقهایى مانند شما در حوزه برمى آید که با نگاهى علمى و با شجاعت و صراحت در این عرصه تلاش کنند و آثار خود را به جامعه عرضه دارند. آیت الله صانعى نیز با یادآورى این نکته که اسلام به بحث حقوق بشر توجه ویژه دارد متذکر شد: «متاسفانه تنگ نظرى هایى در این عرصه وجود دارد که با کارشکنى و ایجاد محدودیت اجازه نمى دهند ما آنچه را با بیان امروزى و با شرایط کنونى جامعه از فقه آل محمد(ص) درک مى کنیم، با صراحت بیان کنیم. اما به لطف خداوند و با توجه به اقبال جامعه و تشنگى اى که در جهان اسلام وجود دارد، دیدگاه هاى نوین اسلامى را استخراج کرده و در اختیار جامعه قرار مىدهیم.»
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
