بازگشت محمد نهاوندیان از نیویورک به تهران

گروه سیاسی، اکبر منتخبی: محمد نهاوندیان به ایران بازگشت. معاون اقتصادى شوراى عالى امنیت ملى ایران که چندى پیش از ایران خارج شده و به آمریکا رفته بود، به کشور بازگشت تا گزارش کار خود را به على لاریجانى دبیر شوراى عالى امنیت ملى ارائه کند. لاریجانى روز گذشته در حاشیه یکى از سخنرانى هاى خود در مرکز تحقیقات و استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام درخصوص سفر نهاوندیان به آمریکا گفت: «از آنجایى که آمریکا به دیپلمات هاى ایرانى ویزا نمى دهد، ما از سفر محمد نهاوندیان به آمریکا استفاده کردیم تا مطالب مورد نظر خود را به محمدجواد ظریف نماینده ایران در سازمان ملل منتقل کنیم.» محمد نهاوندیان تحصیلکرده کشور آمریکاست و «گرین کارت» یا همان مجوز اقامت این کشور را دارا است.
به همین دلیل او در برخى مواقع و به ضرورت به آمریکا سفر مى کند. سفر اخیر او به آمریکا توسط روزنامه انگلیسى فایننشال تایمز اعلام شد. بلافاصله نگاه ها متوجه مرد اقتصادى شوراى امنیت شد. سفر او در این شرایط به آمریکا به علت بحران به وجود آمده در پرونده هسته اى ایران و نیز اعلام مذاکرات ایران و آمریکا بر سر عراق حائز اهمیت شد.با این حال وزارت خارجه ایران رسماً اعلام کرد که سفر او شخصى است و هیچ ارتباطى به مناسبات دو کشور ندارد. اما جنجال خبرى فروکش نکرد. از دیگر سو «شان مک کورمک» سخنگوى وزارت خارجه آمریکا نیز اعلام کرد که سفر نهاوندیان به آمریکا با هدف دیدار با مقامات آمریکایى صورت نگرفته است. او در پاسخ به این که نهاوندیان چگونه پا به خاک آمریکا گذاشته است، گفت:
«راه هاى متفاوتى براى ورود افراد به ایالات متحده وجود دارد.» رئیس جمهور محمود احمدى نژاد نیز در کنفرانس مطبوعاتى خود مورد پرسش خبرنگاران قرار گرفت که به چه علت نهاوندیان به آمریکا رفته است. او از این سفر ابراز بى اطلاعى کرد. این اظهارات ادامه پیدا کرد تا اینکه روز گذشته، کاندولیزا رایس وزیر خارجه آمریکا اعلام کرد: «اعطاى گرین کارت به محمد نهاوندیان نگران کننده است.»
او محمد نهاوندیان را یک دیپلمات بلندپایه ایرانى نامید و گفت که آمریکا مجوز اقامت وى را باطل خواهد کرد. رایس با اعلام اینکه وقتى از این سفر آگاه شدیم، بسیار نگران شدیم گفت: مجوز اقامت نهاوندیان در آمریکا باطل خواهد شد و ما در مورد علت اقامت وى در آمریکا و مبناى قانونى آن بررسى و سپس تدابیر مناسب را اتخاذ خواهیم کرد. رایس با اعتراف به اینکه هنگامى که مطبوعات حضور این مقام ایرانى را در آمریکا خبر دادند دولت آمریکا غافلگیر شد، گفت: این امر زیر پا گذاشتن قوانین است. این مسئله تنها به شهروندان کشورى که با آمریکا رابطه دیپلماتیک ندارد مربوط نیست بلکه فراتر از این مسئله است که وى یک دیپلمات بلندپایه است و اینک در آمریکا حضور دارد.
نهاوندیان کیست؟
محمد نهاوندیان، فرزند حاج جعفر نهاوندیان، بنیانگذار حسینیه زنجانى ها در خیابان شیخ هادى تهران است. دوره دبستان را تا سال پنجم در مدرسه جعفرى در گذر وزیردفتر درس خواند که در آن ایام، مدرسه شماره یک جامعه تعلیمات اسلامى بود. کلاس ششم دبستان به دبستان علوى رفت و دبیرستان را هم در دبیرستان علوى گذراند. او همچنان هر ساله، در ایام محرم به یاد پدر، حسینیه را در شب هاى عزادارى برپا مى کند.سال51 که به دانشگاه پا گذاشت، رشته اقتصاد را براى خود انتخاب کرد. بعد از پایان دوره لیسانس، به تحصیل همزمان براى فوق لیسانس در دو رشته «برنامه ریزى شهرى و منطقه اى» و اقتصاد پرداخت. با اوج گیرى انقلاب، هردو رشته تحصیلى خود را رها کرد و بعد از یک وقفه زمانى، در سال 64 به همراه همسر و چهار فرزند خود به آمریکا رفت و در دانشگاه جورج واشینگتن در رشته «اقتصاد» فوق لیسانس خود را پى گرفت. دکتراى خود را نیز در این رشته گرفت و سال72 به ایران بازگشت. محمد نهاوندیان علاوه بر تحصیلات آکادمیک، دروس حوزوى نیز گذرانده است. پس از پایان دوره دبیرستان، شروع به مطالعات دروس حوزوى کرد و مقدمات را نزد برخى علما همچون علامه نورى، شهید مطهرى و شوشترى گذراند. «شرح ابن عقیل» را با آقاى شوشترى گذراند، علم الحدیث را با علامه نورى و برخى دروس فقه را با شهید مطهرى گذراند. همین مسئله باعث شد که با شهید مرتضى مطهرى ارتباط بیشترى پیدا کند. در دوران دانشجویى، نزدیکى او با مطهرى بیشتر از گذشته شد. علت جلساتى بود که با ایشان داشت. «فلسفه تاریخ» را در جلسات خصوصى با او دنبال مى کرد. بعداً به این نتیجه رسید بهتر است با «اقتصاد اسلامى» بیشتر آشنا شود. همین موضوع مبناى تشکیل شوراى اقتصاد اسلامى شد که توسط او و چند نفر دیگر پایه گذارى گردید. اواخر سال 53 با دکتر مشکات رئیس وقت دانشکده اقتصاد تهران صحبت هایى شد تا «درس اقتصاد اسلامى» در دانشکده برقرار شود. با این حال جلسات بین دکتر شهید بهشتى، باهنر و استاد جعفرى برگزار شد.
مدتى بعد دکتر نمازى و صالح خو که تحصیلکرده آمریکا بودند، به جمع این افراد اضافه شدند. به این ترتیب، او بى آنکه بداند، با بلندپایگان نظام جمهورى اسلامى که قرار بود از سال 57 تاسیس شود، نشست و برخاست داشت. ارتباطات با شهید مطهرى بیش از گذشته شد. تا این که انقلاب به وقوع پیوست. پس از انقلاب شهید مطهرى او را مى خواهد و مى گوید جلسات اقتصاد اسلامى را دوباره راه اندازى کند. چرا که اکنون نیاز به این جلسات بیشتر از گذشته است.پس از انقلاب بلافاصله در شوراى خبر صدا و سیما مشغول به کار شد. زمانى که صادق قطب زاده رئیس سازمان صدا و سیما بود. اختلافات با او باعث شد که خیلى زود، این سازمان را ترک کند. در همین ایام، دکتر صدر که وزیر وقت بازرگانى در دولت موقت بود، او را به این وزارتخانه دعوت کرد و مسئولیت روابط عمومى را برعهده گرفت. بعد از واقعه هفتم تیر، 26 ساله بود که به معاونت هماهنگى وزارت بازرگانى رسید و پس از آن هم معاونت طرح و برنامه وزارت را برعهده گرفت. اینجا نیز نماند و به خاطر تفاوت دیدگاه با دیگران، از وزارت بازرگانى بیرون آمد و به قم رفت تا تحصیلات اسلامى خود را تکمیل کند. دو سال بعد (سال 61) به آمریکا رفت.در واشینگتن موسسه اى تاسیس کرد به نام تحقیقات و اطلاعات اسلامى که توانست با چهل مرکز اسلامى آمریکا ارتباط برقرار و زمینه همکارى بین آنها را فراهم کند.
حاصل این همکارى شورایى بود به نام شوراى همکارى اسلامى. این شورا یک دبیرکل انتخاب کرد و یک هیات اجرایى. این هیات اجرایى هر ماه در یکى از ایالت ها تشکیل جلسه مى داد. در یکى دو سال آخرى که او در آمریکا به سر مى برد، تلاش کرد فعالیت هاى فرهنگى و آموزشى را فعال تر کند. حدود 8 سال در آمریکا زندگى و تحصیل کرد. در این مدت توانست جایزه دانشگاه جورج واشینگتن را به خود اختصاص دهد. پس از بازگشت در سال ،72 بلافاصله به وزارت بازرگانى که مدیریتش برعهده یحیى آل اسحاق عضو شوراى مرکزى جمعیت موتلفه بود، رفت. معاون او شد. تا سال 76 که انتخابات ریاست جمهورى برگزار شد و سپس محمد شریعتمدارى وزارت بازرگانى را برعهده گرفت. تا سال 80در این وزارتخانه ماند و پس از آن به علت اختلاف نظر، از آنجا بیرون آمد. مشاور اقتصادى سیدمحمد خاتمى، رئیس مرکز ملى جهانى شدن و رئیس شوراى اقتصادى سازمان صدا و سیما سمت هایى بود که از سال 80 تا 84 برعهده داشت. در جریان رقابت هاى انتخاباتى ریاست جمهورى در سال ،84 مدیریت اقتصادى برنامه هاى على لاریجانى را برعهده گرفت. پس از تشکیل دولت نهم نیز یک باره نام او براى دبیرکلى بورس مطرح شد اما وى نپذیرفت و ترجیح داد همکارى خود را با على لاریجانى که به سمت دبیر شوراى عالى امنیت ملى انتخاب شده بود، ادامه دهد و معاونت اقتصادى او در این شورا را پیگیرى نماید.
محمد نهاوندیان اکنون در تهران است. در مدت حضورش در آمریکا از سوى برخى محافل خبرى اعلام شد که براى لابى گرى به آمریکا رفته و توانسته ارتباطات خوبى نیز برقرار کند. بنا بر اطلاعات رسیده او توانست درخصوص پرونده هسته اى ایران با برخى از دیپلمات هاى آمریکایى گفت وگو کند و تاثیرهایى بر پرونده بگذارد. هیچ کس ارتباطات او را تکذیب نکرد اما همه تایید داشتند که این سفر بیشتر جنبه شخصى داشته است. با این حال لاریجانى اعلام کرد که ایران از حضور او در آمریکا، استفاده خود را برده است.