شیعیان بحرین

جزایر بحرین از مهدهای قدیمی تمدن بشری است که سابقه آن به هزاره چهارم پیش از میلاد می‌رسد. طبق آثار و شواهد موجود جزایر بحرین درگذشته دور بخشی از خاک ایران بوده و هنگامی که نقشه ایران به 14 ایالت تقسیم می‌شد. در ایالت چهاردهم قرار داشته است. بر اساس اسناد تاریخی بحرین از هشتاد سال پیش از میلاد به وسیله شاهزادگان ایرانی که در فارس و کرمان سلطنت می‌کردند اداره می‌شد.
بحرین را جزیره ایمان نامیده‌اند؛ زیرا در پذیرش دین اسلام چهره‌ای ستودنی در تاریخ از خود نشان داده است، به طوری که مردم آن سامان بیش‌ترین نامه‌ها را از پیامبر دریافت داشته‌اند و نمایندگان آن‌ها بارها به دیدار پیامبر شتافتند. در دوران ظهور اسلام این کشور زیر سلطه امپراتوری بزرگ ایران بود و پیامبر برای رهایی مردم این سرزمین از شرک و بت‌پرستی، نمایندگان خود را به آن جا اعزام نمود. از آن زمان نسل به نسل دین اسلام در این منطقه رایج بود. تا این که بعدها بحرین از کانون‌های دوستداران اهل بیت شد و امروزه بیش از 70 درصد جمعیت جزیره اصلی بحرین (منامه) را شیعیان تشکیل می‌دهند.
در دوران کنونی به رغم همه فشارها و مشکلاتی که حکومت بحرین (آل خلیفه) برای مردم مبارز این سامان به ویژه شیعیان فراهم می‌سازد جنبش‌های اسلامی در این کشور نضج گرفته و صدای مبارزان شیعه مجمع الجزایر بحرین از آب‌های خلیج فارس و سرزمین‌های مجاور گذشته و به بیش‌تر کشورهای آزاد جهان راه یافته است، به طوری که مردم دنیا امروزه با مبارزان و صدای حق طلبانه آن‌ها آشنا هستند و از اقصی نقاط دنیا با آن‌ها ارتباط دارند و همدردی می‌نمایند.‌(1)
تشیع به دست ابان بن سعید بن العاص که از دوستان حضرت علی (ع) بود و از جانب پیامبر به بحرین فرستاده شد، در آن سامان راه یافت. در زمان حکومت امیرالمؤمنین علیه السلام تشیع در این منطقه پیشرفت چشمگیری کرد. (2)
جایگاه دین در بحرین
دین رسمی بحرین اسلام است و حدود 85 تا 90 درصد از جمعیت آن، مسلمان و بقیه غیرمسلمان از جمله بودایی هستند که به صورت اقلیت‌های کوچکی در کنار مسلمانان زندگی می‌کنند. آمار شیعیان حدود 60 درصد جمعیت بحرین است، در حالی که آمار غیر رسمی شیعیان را 70 و گاهی 80 درصد جمعیت تخمین زده‌اند؛ با این حال عده‌ای از مردم و از جمله هیأت حاکمه بحرین پیرو مذهب اقلیت تسنن هستند.
شیعه‌ها مراسم عزاداری امام حسین به ویژه تاسوعا و عاشورا را با شکوه هر چه تمام‌تر برگزار می‌کنند. حکومت سنی مذهب بحرین در ایام محرم و صفر به سبب ترس از افزایش نفوذ تشیع، در جهت تضعیف شیعه و قدرت دادن به کمونیست‌ها و وهابیون و افزودن به تعداد افراد سنی مذهب می‌کوشد، هر چند همیشه به اسلام خواهی و رعایت شعایر دینی تظاهر می‌کند.
تاریخچه ورود شیعه به بحرین
مجمع الجزایر بحرین از صدر اسلام یکی از مراکز مهم شیعه بوده است. بعدها که مسلمانان به دو گروه طرفدار اهل بیت و پیرو خلفا تقسیم شدند، مردم بحرین در اثر کوشش برخی یاران بزرگ رسول خدا مانند ابان‌بن سعید، عبدالله بن عباس و عمر بن ام سلمه به حقانیت علی (ع) پی بردند و همواره بر عقیده خود پای فشردند.
ابان بن سعید مدتی نماینده رسول خدا در بحرین بود و پس از رحلت پیامبر با ابوبکر بیعت نکرد و از دوستداران امیرالمؤمنین باقی ماند. عبدالله بن عباس و عمر بن ام سلمه نیز از یاران نزدیک علی (ع) بودند و هر یک از آن‌ها در زمان خلافت حضرت علی حاکم بحرین بود.
این بزرگان با نشر حقایقی بین مسلمانان و بیان ماجرای غدیر خم حقانیت حضرت علی (ع) را در برابر مردم آشکار کردند و آن‌ها را از سرگردانی نجات دادند. به این ترتیب شجره طیبه اهل‌بیت در دل مردم بحرین ریشه دواند و آن جا یکی از مراکز ثقل تشیع در طول تاریخ گردید.
اصالت و کثرت شیعه در کشور بحرین چنان است که نزد ساکنان غیر شیعی خلیج فارس کلمه «بحرانی» مترادف با «شیعی» است و پیروان مذاهب دیگر بیش‌تر هنگام سلطه پرتقال بر بحرین به آن راه یافتند، زیرا پرتقالی‌ها که از مبارزه با شیعیان خواب راحت نداشتند مهاجرت اهل سنت به آن جا را تسهیل و تشویق کردند تا درصد جمعیت شیعی را نسبت به کل جمعیت کاهش و در نتیجه موازنه قدرت را به نفع خود تغییر دهند.
از اواخر دهه 29- 1920 به علت ایجاد ثبات نسبی در حکومت‌های مرکزی، آزار فیزیکی شیعیان مناطق خلیج فارس تا اندازه‌ای کاهش یافته است، ولی همچنان محدودیت‌های شدیدی بر قاطبه شیعه تحمیل می‌شود. در جزیره اصلی بحرین (منامه) شیعیان فقط پنج پست وزارتی- وزارت بهداشت، امور حقوقی، تجارت و کشاورزی، آب و برق، حمل و نقل- بر عهده دارند. در هیچ یک از کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، شیعیان، مسؤولیت عمده‌ای در ارتش، امور امنیتی و امور دفاع ندارند و از داشتن کوچک‌ترین نقش در شکل‌بندی‌ خط مشی دولت محرومند.
حکام عرب در عین حال مراقب بوده‌اند شیعیان را کامل طرد نکنند. چون محل سکونت جمعیت‌های شیعه نشین بیش‌تر نزدیک چاه‌های نفتی مانند «راس تندره» قرار دارد؛ از این جهت همکاری با شیعیان برای حفظ امنیت ملی حیاتی است.
اماکن اسلامی شیعی
مهم‌ترین مراکز دینی و حوزه‌های علمیه در مناطق حفض دراز و ستره قرار دارد که اکثراً مشغول تدریس فقه جعفری می‌باشند و اوج فعالیت مساجد و حسینیه‌ها در مراسم عزاداری و سینه‌زنی ایام عاشورای حسینی است.
90 درصد شیعیان بومی و 10 درصد آن‌ها مهاجرند که اکثر آن‌ها ایرانی و بقیه‌ پاکستانی و هندی و یا از کشورهای دیگر هستند.
برخی از شخصیت‌های برجسته شیعه در بحرین عبارتند از: شیخ عبدالامیر الحمبری، شیخ عیسی احمد القاسم، شیخ سلیمان مدنی، عبدالوهاب حسین، شیخ حسن المشیع، شیخ علی سلمان، سید عبدالله غریض، آل غریضی، آل علوی، آل عصفور (3)
سطح زندگی شیعیان از نظر اقتصادی متوسط و ارتباط آنان با غیرشیعیان عادی است.
گروه‌ها و سازمان‌های شیعی
جبهه آزادی بخش اسلامی بحرین (BFM)، حزب الله بحرین، انجمن اسلامی، الصندوق الحسینی الاجتماعی و جمعیت آگاهی بخش اسلام از جمله گروه‌ها و سازمان‌های شیعی در این منطقه می‌باشند.