راز سرمایه!

- فریدون تفضلى، متولد1319تهران.
- اخذ مدرک دیپلم طبیعى از دبیرستان علمیه تهران، 1337
- اخذ مدرک دیپلم از «انستیتو امرسون» واشنگتن دى سى آمریکا، 1959.
- اخذ مدرک فوق دیپلم اقتصاد از «کالج هارتنل» سالیناس کالیفرنیا، 1962.
- اخذ مدرک لیسانس اقتصاد از دانشگاه ایالتى کالیفرنیا، 1964
- اخذ مدرک فوق لیسانس اقتصاد از دانشگاه کالیفرنیاى جنوبى، 1968.
- اخذ مدرک دکتراى اقتصاد از دانشگاه کالیفرنیاى جنوبى در سال 1970.
- استادیار اقتصاد در دانشگاه پلى تکنیک ایالتى کالیفرنیا، 70-1968.
- تدریس در دانشگاه کالیفرنیاى جنوبى
- عضو هیأت علمى دانشگاه ملى از سال1349 به بعد (دانشگاه شهید بهشتى کنونى).
- استاد دانشگاه ملى ( شهید بهشتى) از سال 1356 تاکنون
- معاون ادارى و مالى دانشکده علوم اقتصادى و سیاسى دانشگاه ملى (52-1350
- عضویت در شوراى پژوهشى وزارت تعاون، 82-1380.
- تألیف چندین مقاله علمى و اجرا و همکارى در پروژه هاى تحقیقاتى.
- تألیف کتاب هاى:
1- اقتصاد کلان: نظریه ها و سیاست هاى اقتصادى
2-تاریخ عقاید اقتصادى: از افلاطون تا دوره معاصر
3-تورم و تورم بسیار شدید و چند نمونه تاریخ
4-انقلاب کینزى ازدیدگاه رشد و توسعه
ترجمه کتاب هاى:
1- سرمایه دارى، کمونیسم و همزیستى.
2- اندیشه هاى اقتصادى میلتون فریدمن (کتاب برگزیده سال 1377 ایران).
3- افسانه و واقعیت در سازمان هاى تعاونى
4- راز سرمایه: چرا سرمایه دارى در غرب موفق مى شود و در جاهاى دیگر شکست مى خورد (زیر چاپ)
5- اقتصاد لودویگ فون مایزز: به سوى یک بازنگرى (زیر چاپ)
6-اندیشه هاى سیاسى و اقتصادى فریدریش فون هایک ( زیر چاپ)
7-راه بردگى (مشترک و زیر چاپ)
اقتصاد دان و استاد دانشکده علوم اقتصادى و سیاسى دانشگاه شهید بهشتى است، استادى سختکوش، منظم و منضبط و البته مهربان و با محبت، افزون بر 15 هزار نفر دانشجو در مدت 35 سال در کلاس هاى درس او حضور یافته و با مقوله اقتصاد آشنایى پیدا کرده اند.
[pict[
فریدون تفضلى متولد 1319 در پایتخت ایران است. در دوران تحصیل در دبیرستان علمیه به فلسفه و آثار تاریخى و ادبى گرایش پیدا مى کند. آثار و کتاب هاى نویسندگان مکاتب فکرى گوناگون را در این دوران بسیارى از آثار جان لاک، برتراند راسل، دکارت و مارکس مطالعه کرده است. رمان بینوایان _ اثرى نوشته شده در سالهاى قبل از انقلاب کبیر فرانسه _ و سپس برخى کتاب هاى نوشته شده بعد از انقلاب کبیر فرانسه را مطالعه مى کند و کتاب مائده هاى زمینى را خوانده است.
بعد از گرفتن مدرک دیپلم، با اخذ پذیرش از چندین دانشگاه معتبر آمریکا مانند دانشگاه کلمبیا، دانشگاه ایالتى لوئیز یانا، دانشگاه ایالتى اوکلاهما و یک کالج معتبر کالیفرنیا به نام کالج هارتنل در شهر سالیناس و در سال 1338 (1959) به آمریکا مى رود. ابتدا در شهر واشنگتن دى. سى دوره فشرده زبان انگلیسى را در مؤسسه امرسون گذرانده و موفق به اخذ دیپلم مى شود. سپس عازم کالیفرنیا شده و در مقطع کاردانى اقتصاد در کالج هارتنل به تحصیل مى پردازد.در دانشگاه ایالتى کالیفرنیا تحصیلاتش را در مقطع لیسانس ادامه داده و در سال 1964 فارغ التحصیل مى شود. گرایش تحصیلى دوم یا فرعى او در این مقطع زبان انگلیسى بوده است. مطابق سنت پذیرفته شده و رایج در برخى دانشگاه هاى آمریکا دانشجویان باید علاوه بر رشته اصلى خود، رشته تحصیلى دومى هم برگزینند.
بعد از دریافت مدرک لیسانس به مدت یک سال به عنوان کارشناس اقتصادى براى شرکت آر. جى رینولدز در لس آنجلس کار کرده است.
با اخذ پذیرش از دانشگاه کالیفرنیاى جنوبى در لس آنجلس تحصیل در مقطع فوق لیسانس را آغاز مى کند. از آنجا که دوره فوق لیسانس را با موفقیت و با نمرات عالى گذرانده بود بورس تحصیلى «Fellowship» ازدانشگاه کالیفرنیاى جنوبى در دکتراى اقتصاد به وى اعطا مى شود؛ بدین ترتیب علاوه بر معافیت از پرداخت پنجاه درصد شهریه، از امتیاز «مرتبه دستیار تدریس» هم برخوردار مى شود و دروس اقتصاد کلان، نظام هاى اقتصادى و اقتصاد توسعه را در آن دانشگاه تدریس کرده است.
شهریه هر واحد درسى در آن دانشگاه در ابتداى تحصیل او 50 دلار و سپس به 80 دلار رسیده بود و البته الآن شهریه هر واحد به گفته تفضلى در آن دانشگاه به 1600 دلار رسیده است. به هر حال تلاش و سختکوشى تفضلى موجب شده بود مخارج تحصیلى اش کاهش پیدا کند.
دو سال قبل از دریافت درجه دکتراى اقتصاد در دانشگاه کالیفرنیاى جنوبى، به عنوان استادیار تمام وقت در دانشگاه پلى تکنیک ایالتى کالیفرنیا واقع در شهر سن لوئیس آبیسپو مشغول به کار مى شود.
در سال 1970 به دفاع از تز دکترایش با عنوان «سهم علمى اسکار لانگه در تئورى سوسیالیسم و کاربردهاى آن در یوگسلاوى و چکسلواکى» مى پردازد و رساله اش با درجه ممتاز پذیرفته مى شود.
لانگه یکى از پیشکسوتان اقتصاد سنجى است؛ این اقتصاد دان لهستانى که مدتى نماینده کشورش در سازمان ملل بوده و بعدها در دانشگاه شیکاگو هم به تدریس و تحقیق مشغول شده بود، مباحثى را مطرح مى کند که مورد توجه تفضلى هم قرار مى گیرد.
سوسیالیسم به دو شیوه متمرکز و غیر متمرکز حالت اجرایى پیدا کرده است. شکل متمرکز آن که شیوه استالینیستى است که دولت، مسؤول برنامه ریزى سطوح خرد و کلان اقتصادى مى باشد. این شیوه در اتحاد جماهیر شوروى به اجرا در آمد و با فروپاشى آن، دچار شکست شد. اما شکل غیر متمرکز سوسیالیسم در یوگسلاوى یعنى در زمان حکومت تیتو به اجرا در آمد. دولت، صنایع مهم و پایه همچون فولاد، بانکدارى و حمل و نقل را در اختیار داشته و در برخى زمینه ها مالکیت خصوصى را به رسمیت مى شناخت و از جمله در زمینه تولید کالاهاى خصوصى نظام رقابتى را تشویق مى کرد و تفضلى در رساله اش کوشیده که سهم لانگه را در این حوزه مشخص سازد.
بعد از 12 سال اقامت در آمریکا تصمیم مى گیرد به کشورش باز گردد.
پیشنهادهاى مختلفى از جانب دانشگاه ملى (شهید بهشتى فعلى)، دانشگاه تهران، مدرسه عالى بازرگانى، سازمان برنامه و بودجه ، بانک مرکزى ، بانک ایرانیان و وزارت اقتصاد و دارایى دریافت مى کند ولى در نهایت تدریس در دانشگاه ملى را مى پذیرد. در سال 1351 به مرتبه دانشیارى ارتقا یافته و در سال1356 به مرتبه استادى دانشکده علوم اقتصادى و سیاسى دانشگاه ارتقا پیدا مى کند و تاکنون به تدریس و تحقیق خود در دانشگاه ادامه داده است. در این دوران هم راهنمایى، مشاوره و نظارت بر بیش از 50 پایان نامه کارشناسى ارشد دانشجویان را به عهده داشته است. او در آمریکا هم با سمت دستیارى پروفسور جان الیوت دروس اقتصاد خرد و کلان را تدریس کرده و عضو و خزانه دار انجمن Honorary society in Economic s-omicron Delta Epsilon بوده است.
انجمنى که مخصوص شاگردان و نفرات ممتاز دانشگاه ها بوده و تفضلى نیز از این انجمن به دلیل کسب امتیازات تحصیلى بالا مدال افتخار دریافت مى کند.
یکى از معروف ترین کتاب هاى فریدون تفضلى، کتاب اقتصاد کلان است که در روزهاى آینده شانزدهمین چاپ آن به بازار عرضه خواهد شد. کتابى که غالب دانشجویان رشته هاى مدیریت و اقتصاد ایران آن را مطالعه کرده و یا حداقل برایشان نام این کتاب شناخته شده است. کتابى جامع که با سه روش مفهومى، هندسى و ریاضى نظریه هاى کلان و سیاست هاى اقتصادى کلان را بررسى نموده است.
یکى از آثار تألیفى و گرانسنگ تفضلى، کتاب تاریخ عقاید اقتصادى است و تفضلى در این کتاب کوشیده است کلیه دیدگاه ها و نظریات اقتصادى را از عهد باستان تاکنون مورد بررسى قرار دهد. در همین راستا عقاید اقتصادى افلاطون و گاه عقاید اقتصادى رایج در چین باستان هم به بحث گذاشته شده و نظریات و ایده هاى مکاتب مختلف از جمله مکتب سوداگرى (مرکانتیلیسم)، طبیعیون، کلاسیک، تاریخى، نئوکلاسیک، نهادى و تحولات سده گذشته مورد بررسى قرار مى گیرد.
تفضلى معتقد است که قدمت تاریخى عقاید اقتصادى به آثار فارابى و ابن خلدون و حتى پیش از آن به حدود 600 سال قبل از میلاد بر مى گردد و افلاطون و ارسطو به مسائل اقتصادى توجه داشته و آگاهى هاى فلسفى خود را در مباحث اقتصادى نیز به کار برده اند.
تفضلى مى گوید: «تقسیم کار و اهمیت آن در جامعه اقتصادى، تمایز میان ارزش استفاده و ارزش مبادله، نقش مطلوبیت و هزینه در تعیین ارزش مبادله و وظایف پول از جمله موضوعاتى است که افلاطون و ارسطو مورد بحث قرار دادند.»
به اعتقاد تفضلى «در یونان قدیم خانوار به عنوان نماینده واحد اقتصادى به شمار مى رفت. از این جهت، ارسطو اقتصاد را به صورت تدبیر منزل یا مدیریت خانه تعریف نمود و معتقد بود که اقتصاد چیزى جز مدیریت اقتصادى خانه نیست.»
در واقع شاید بتوان این کتاب را به تعبیرى دایره المعارفى اقتصادى بدانیم که در500 صفحه عقاید اقتصادى فلاسفه، اندیشمندان و اقتصاددانان تاریخ بشرى را به صورت فشرده تشریح کرده است.
گرایش هاى تخصصى تفضلى در زمینه هایى مانند تئورى اقتصاد و بویژه اقتصاد کلان، تاریخ عقاید اقتصادى و متدولوژى علم اقتصاد، اقتصاد توسعه، نظام هاى اقتصادى و برنامه ریزى، اقتصاد نیروى کار و مسائل اقتصادى و حقوقى است. ترجمه او از کتاب اندیشه هاى اقتصادى میلتون فریدمن در سال 1377 به عنوان کتاب برگزیده ایران شناخته شد.
تفضلى اعتقاد دارد: «تئورى اقتصاد در درک دانش نظرى اقتصاد، نقشى حیاتى را بازى مى کند و ضمناً درک جامع از نظریه هاى اقتصادى چه در اقتصاد خرد و چه در اقتصاد کلان بدون مطالعه چگونگى پیدایش زمینه تاریخى آنها در علم اقتصاد امکان پذیر نیست. از این رو، تاریخ عقاید اقتصادى بازوى تئورى اقتصاد است. به این دلیل که به فهم بهتر رابطه بین نظریه ها و واقعیت هاى اجتماعى و مسائل مبتلا به آنها کمک مى کند. بررسى نظریه هاى اقتصاددانان در تاریخ علم اقتصاد آشنایى با مبانى نظرى دانش اقتصاد را به صورت علمى و منطقى امکان پذیر مى سازد.»
[pict[
کتاب «راه بردگى» فون هایک را با کمک یکى از دانشجویان سابقش مى خواهد به فارسى ترجمه کند. کتابى که به نظام هاى غیرسرمایه دارى پرداخته و توضیح مى دهد چرا نظام هاى غیرسرمایه دارى با شکست مواجه خواهند شد. میلتون فریدمن به مناسبت پنجاهمین سال تألیف کتاب در دهه 1990 بر نشر جدید آن مقدمه اى مى نویسد و بیان مى کند این کتاب به عنوان کتابى کلاسیک درآمده و همه علاقه مندان به حوزه هاى اقتصاد و سیاست ناچارند این کتاب را مطالعه کنند.
تفضلى به اندیشه هاى کینز و مکتب کینزى توجه بیشترى دارد. حتى فریدمن هم که یک اقتصاددان نئوکلاسیک است، گفته: «امروز همه ما اقتصاددانان به نوعى کینزى هستیم و بنابراین تفکر کینزى داریم.» به زعم تفضلى هم اکنون دو مکتب اقتصادى «کینزین هاى جدید» و «کلاسیک هاى جدید» در دنیا در مقابل یکدیگر صف آرایى کرده اند. کینز با توجه به رکود اقتصادى سال هاى دهه 1930آمریکا به این نتیجه مى رسد که دولت تا حدى باید در مناسبات اقتصادى دخالت داشته باشد و در حقیقت به این باور مى رسد که سرمایه دارى آزاد موجب رکود اقتصادى و بیکارى مى شود. اگرچه هر دوى این مکتب به مالکیت خصوصى معتقد هستند ولى مکتب کینزى معتقد است که دولت باید به طور قانونى بر مالکیت خصوصى نظارت کند ولى مکتب کلاسیک هاى جدید مالکیت خصوصى را بدون قید و شرط و بدون دخالت دولت متعلق به بخش خصوصى مى داند. تفضلى معتقد است که جامعه آمریکا داراى 300 هزار نفر اقتصاددان است و اضافه مى کند که در زمان تحصیل در سمینارهاى شخصى فریدمن و همچنین در کلاس هاى دانشجویان کینز و یا در کلاس هاى آلوین هانس ملقب به کینز آمریکا حضور پیدا کرده است.
به اعتقاد تفضلى کسى که اقتصاد مى خواند حداقل در چارچوب زندگى خودش تصمیمات منطقى و عقلایى مى گیرد.
او اعتقاد دارد اگر مدیریت اقتصادى با تخصص هاى افراد هماهنگى داشته باشد در این شرایط مدیریت اقتصادى کارآیى دارد وگرنه مدیریت اقتصادى الزاماً کارآیى لازم را ندارد.
اقتصاددان نام آشناى دانشگاه شهید بهشتى به نظم و حضور یافتن دانشجویان در کلاس درس اهمیت خاصى مى دهد. براى مثال اگر دانشجویى با پنج دقیقه تأخیر بخواهد وارد کلاس درس دکتر تفضلى شود، این استاد به او اجازه ورود را نمى دهد. از این رو دانشجویان او باید با انضباط و وقت شناسى در کلاس هاى درس حضور یابند. این نظم و انضباط در اتاق مطالعه او در منزلش هم تا حد زیادى مراعات مى شود و تفضلى اهمیت دادن به نظم را ناشى از شیوه زندگى مادرش مى داند که معلم و مدیر دبستان بوده است.
شنیده بودم که برخى از کارگران ژاپنى، یک ربع بعد از اتمام وقت قانونى محل اشتغال خود، بدون هیچ چشمداشتى اضافه کارى مى کنند تا احیاناً کم کارى هاى خود را در طول ساعات کار جبران کنند. اما تفضلى در این سالیان همواره در روزهاى خود از ساعت 7 صبح در دفترش در دانشگاه حضور مى یابد و دانشجویانش مى توانند در این ساعت علاوه بر ساعات کار رسمى، با او ملاقات کنند و سؤالات خود را از استادشان بپرسند. در صورتى که زمان برگزارى کلاس هاى درس او با تعطیلى مواجه گردد حتماً ساعاتى را در روزهاى دیگر و از جمله پنج شنبه ها براى جبران آن تعطیلى ها اختصاص مى دهد.
تفضلى بعد از 35 سال تدریس در دانشگاه مى گوید: «محیط دانشگاه را خیلى دوست دارم و به دانشجویانم هم علاقه مندم و در عین حال به آنها هم احترام مى گذارم.»
مقالات، تحقیقات و آثار فریدون تفضلى حاصل و نتیجه 45 سال تحصیل علم، تحقیق و تدریس در حوزه علم اقتصاد است. دانشجویان رشته اقتصاد با کتاب تاریخ عقاید اقتصادى او به آرا و اندیشه هاى اقتصادى اندیشمندان جهان آشنا مى شوند و با مطالعه اقتصاد کلان او با الزامات سرمایه گذارى و برنامه ریزى آشنایى پیدا مى کنند و از اینکه این استاد تجربیات و آموزه هاى گرانقدر خود را با سعه صدر و مهربانانه و ضمناً با روحیه نقدپذیر در اختیارشان قرار مى دهد سپاسگزار اویند و علاقه مندان و دانشجویان رشته هاى علمى دیگر هم با مطالعه برخى از آثار او همچون تاریخ عقاید اقتصادى فرصتى پیدا مى کنند تا بدانند فلاسفه نام آور جهان در مورد اقتصاد و مباحث اقتصادى چه مباحثى را مطرح کرده اند و خواندن این کتاب باعث مى شود به سطح آگاهى ومعلومات نویسنده به چنین مباحثى پى ببرند.