لهستان و تولد جمهوری چهارم

* سخنان تند شما پس از برگزیده شدن به ریاست جمهوری باعث سوء تعبیرهایی شده است تا جایی که بسیاری را در آلمان به این فکر واداشته که لهستان ترجیح می‌دهد در سیاستگذاری‌های آینده، بیشتر منافع ملی خود را مورد توجه قرار دهد. آیا فکر نمی‌کنید بهتر است حداقل یک شریک در اروپا داشته باشید؟
** من روزنامه‌های آلمانی را با علاقه زیاد مطالعه می‌کنم. اما تمام این مطالب برای رسیدن به یک توافق دوجانبه بین لهستان و آلمان مفید به نظر نمی‌رسند. بسیاری در غرب معتقدند لهستان زیاد به فکر منافع خود نیست و بیشتر مطابق با میل و نظر دیگران رفتار می‌کند. کشورهای دیگر اروپایی نیز به طور کامل بر اساس منافع خود عمل می‌کنند.
* ورشو در واکنش به این موضوع در حال ارائه یک طرح انرژی به ناتو است. چه اتفاقی قرار است بیفتد؟
** تنها این یکی از طرح‌های ارائه شده به اتحادیه اروپاست. مشاجره بر سر انتقال گاز روسیه خطراتی را که صنعت گاز با آن روبروست، به طور چشمگیری آشکار می‌کند. در طرح انرژی ناتو، کشورهای عضو متعهد به کمک به یکدیگر در دستیابی به انرژی می‌شوند.
* شما مخالف گسترش بیشتر اتحادیه اروپا هستید. چه چیزی این مخالفت را بیشتر می‌کند با توجه به اینکه لهستان در سال‌های اخیر از عضویت در اتحادیه اروپا بسیار بهره برده است؟
** برخلاف دیگر کشورها هنگامی که سخن از گسترش اتحادیه اروپا در میان باشد ما به هیچ وجه مردد نیستیم. در واقع، موافق پذیرش اوکراین و ترکیه در اتحادیه اروپا هستیم. با توجه به این موضوع، کسی نمی‌تواند بگوید ما به طور یکجانبه و تنها به منافع خود فکر می‌کنیم. به عنوان مثال، اتریش برای پذیرش ترکیه در اتحادیه اروپا، مذاکراتی با این اتحادیه انجام داده است. با این وجود برای مخالفت با گسترش بیشتر در اتحادیه اروپا دلایل متعددی داریم.
* ممکن است این دلایل را بفرمایید؟
** کشورها یک واقعیت تاریخی در اروپا هستند. آنها گذشته‌ها و تاریخ متفاوت با یکدیگر دارند و در زمان‌های متفاوت و با شرایط متفاوت به اتحادیه اروپا پیوستند. ما نیز زمانی را تجربه کرده‌ایم که مجبور بودیم قوانین اتحادیه اروپا را علیرغم تمایل خود اجرا کنیم.
* اما اتحادیه اروپا، قاعدتا باید چیزی بیش از یک بروکراسی پیچیده به کشور شما داده باشد؟
** در نظر داشته باشید برخی از کشورهایی که در حال حاضر به اتحادیه اروپا پیوسته‌اند دارای سابقه استقلال چندانی نبوده‌اند، کشورهایی مثل لهستان یا برخی مانند کشورهای حوزه بالتیک که پیشتر اصلا کشور نبوده‌اند اکنون استقلال برای آنها بسیار مهم است. همچنین می‌خواهم به موارد زیر اشاره کنم: علاقه‌مندان به افزایش اعضای اتحادیه در اروپا ـ البته نه همه ـ آنهایی هستند که به طور گسترده در حکومت کمونیستی دخالت داشته‌اند و کسانی هستند که مخالف هرگونه رابطه با غرب هستند. اما من یکی از کسانی هستم که استقلال لهستان در سال 1989 را مهمترین حادثه زندگی‌ام و حتی مهمتر از انتخاب شدنم به ریاست جمهوری می‌دانم بسیار علاقه‌مندم بدانم خانم مرکل که خود نیز برخاسته از آلمان شرقی است در این باره چه می‌خواهد بگوید.
* شما یک بار گفتید تنها چیزی که از آلمان می‌شناسید فرودگاه فرانکفورت است. شما هرگز از همسایه غربی لهستان حتی در زمانی که شهردار «وارساو» بودید، دیدن کرده‌اید؟
** بله درست است. من چیزی راجع به آلمان نمی‌دانم.
* آیا شما گفته‌اید که آلمان پس از روسیه بزرگترین خطر برای لهستان به شمار می‌رود؟
** اگر به کتاب‌های تاریخ مراجعه کنید، متوجه درستی این حرف خواهید شد. البته من این خطر را در حال حاضر حس نمی‌کنم.
* لهستان در گسترش دموکراسی به اوکراین و بلاروس پیشگام بوده است و این مساله بسیار مایه ناخشنودی منیسک[مینسک] و مسکو شده است. چه موقع قرار است با ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه دیدار کنید؟‌
** بستگی به تمایل دو طرف دارد. امیدوارم در تابستان چنین فرصتی پیش بیاید.
* آیا برای سیاست‌های اروپایی شرقی خود در اتحادیه از حمایت کافی برخوردار هستید؟ یا اینکه غرب به مسکو بیش از حد آزادی عمل داده است؟
**به حتم تفاوت‌های عمده‌ای بین سیاست‌های لهستان با اعضای قدیمی اتحادیه اروپا وجود دارد. در بروکسل در حال رایزنی برای اتخاذ یک سیاست خارجی مشترک و یا حتی یک وزیر خارجه مشترک هستیم. به عنوان یکی از 25 کشور عضو اتحادیه اروپا سعی می‌کنیم این را درک کنیم. اما کشور ما به عنوان مثال از کشورهایی مانند فرانسه یا آلمان کوچک‌تر است و چگونگی سیاست خارجی مشترک مطرح است. آیا سفری که هفته گذشته به کی‌یف داشتم مستلزم یک مسیر انحرافی از بروکسل در آینده است. آیا بروکسل آن را خواهد پذیرفت؟ در حالی که می‌بینیم غرب به سهم خود، هنگامی که صحبت از طرح‌هایش در میان باشد، درباره دیگر کشورها دوبار فکر نمی‌کند.
* در طول روزهای سرنوشت‌ساز انقلاب نارنجی در اوکراین، اتحادیه اروپا و ناتو در واقع مخالفت‌ها را سرکوب کردند؟
** رئیس‌جمهور سابق لهستان در آن زمان در اوکراین نقش موثری داشت و در حل مناقشه بین حکومت پیشین و مخالفان نقش اساسی ایفا کرد او این کار را با سفر به «کی‌یف» انجام داد. شاید اگر او دو روز دیرتر رسیده بود، دیگر نمی‌شد کاری انجام داد.
* گفته می‌شود لهستان به رهبری شما، به سوی تولدی دوباره که در آن جمهوری سوم به جمهوری چهارم تبدیل می‌شود، پیش می‌رود. آینده لهستان را چگونه می‌بینید؟
** هنوز در جمهوری سوم هستیم و چهارمی در حد طرح است: البته این به مفهوم تبدیل شدن به یک کشور ایدئولوژیک، آنچنان که برخی در غرب ادعا می‌کنند، نیست. لهستان از سال 1990 به موفقیت‌های بزرگی دست یافته است. به اتحادیه اروپا و ناتو پیوسته و بخش خصوصی را گسترش داده است اما هنوز آثار و روابط زیادی از اقتصاد کمونیستی گذشته باقی مانده است. گذشته از این، بهترین ضمانت انجام موفقیت‌آمیز یک کار، مشارکت با سیستم گذشته است و البته افراد مرتبط با سرویس‌های جاسوسی نیز در این راستا فرصت‌های زیادی خواهند داشت. این روابط محرمانه امروز هم نقش مهمی دارند و حتی با جرایم سازمان یافته ارتباط‌هایی دارند. باید به این مسائل خاتمه دهیم به خصوص روابطی که به سرویس‌های جاسوسی برمی‌گردند.
* به نظر می‌رسد که دولت شما سیاست تعقیب و آزار مخالفان را در پیش گرفته است. به عنوان طرحی برای مبادرت به این کار، حزب حاکم «قانون و عدالت» با حزب راست ملی‌گرای لهستان و «آندرزچ لپسر» که گروهی عام‌گرای غیرقابل پیش‌بینی با سابقه‌ای جنایی هستند، همسو شده است.
** این یک تصور غلط است که رایج شده است. هیچکدام از احزابی که نام بردید، شریک ائتلافی دولت نیستند. گزارشگران غربی حاضر در «وارساو» نمی‌خواهند این را بفهمند. حزب «قانون و عدالت» در انتخابات پارلمانی با اختلاف کمی پیروز شد و من در انتخابات ریاست جمهوری پیروز شدم. «یاروسلاو» برادر دوقلوی من رهبر حزب است و من شرط می‌بندم که یک ائتلاف با سیاست حزبی شهروندان آزاداندیش در آینده ممکن خواهد بود. اما آنها قصد متهم ساختن شرایط سیاسی داخلی را دارند. هر چیز دیگری غیر از این در اروپا بشنوید دروغ است.