4تن از صاحبنظران و فعال سیاسی در گفت وگو با کیهان به ارزیابی خود از روند شکست جریان موسوم به دوم خرداد در سالهای گذشته پرداختند و تاکید کردند: پرداختن به مسائل فرعی و خلق مشکلات جدید عمده ترین علل شکست جریان دوم خرداد بود.
دکتر مهدی کوچک زاده در گفت وگو با کیهان به ارزیابی علل شکست جریان موسوم به اصلاحات طی چند سال گذشته پرداخت. وی با بیان برخی از نیازهای مردم و مشکلات آنان یکی از این علل را پرداختن جبهه دوم خرداد به مسائل فرعی که مشکل درجه اول و دوم مردم نبود دانست.
نماینده تهران در مجلس با اشاره به سخنان اخیر رئیس جمهور سابق اشاره کرد و گفت: آقای خاتمی از اینکه روشنفکران غربزده همیشه در کافه تریاها حرفهایی زده اند که ربطی به حال و روز مردم نداشت ابراز تاسف کرد اما خود ایشان هم در برهه ای گرفتار همین روشنفکران و نسخه های پیچیده شده آنان شده بود.
لیبرالیسم، عامل انزوا
طرح شعارهای لیبرالیستی و پیاده کردن آن شعارها توسط برخی از جریانات تندرو درون دوم خرداد، باعث شد که ارتباط این گروهها با مردم قطع شده، به سمت انزوا به پیش روند.
مجتبی شاکری با بیان تحلیلی تاریخی از جریان مشروطیت و انحراف یافتن آن توسط لیبرال ها افزود: در جریان مشروطه برخی از متدینین توسط مجموعه لیبرال شکار شده و جبهه عدالت خواهی که در مشروطه شکل گرفته بود توسط لیبرالها شکسته شد و چنین شد که از دل مشروطیت استبداد و از هم گسیختگی فرهنگی رضاخانی پدید آمد.
عضو جمعیت ایثارگران انقلاب اسلامی با توصیه به اصولگرایان پیرامون حفظ وحدت خود تصریح کرد:
مجموعه اصولگرایان بایستی در داخل مجموعه اصولگرایی دقت نموده تا دچار آفت هایی که دوم خرداد بدان مبتلا شد، نشود. از سوی دیگر بسیاری از سست تحلیل ها در درون گروه های دیگر را می توان با مباحث اقناعی به سمت اصولگرایی دعوت کرد.
وی افزود: اصولگرایان نمی بایست گفتمان مردمی خود را از دست داده و این گفتمان را به لیبرالها تحویل دهند.
محصول تحول خواهی
محمدحسین فرهنگی دوم خرداد را فاقد مبنای نظری و یا پایگاه اجتماعی تعریف شده دانست و گفت: دوم خرداد بیشتر محصول تحول خواهی مردم بود که از یکنواختی و مشکلات موجود در ساحت مدیریتی کشور خسته بودند و به دنبال ایجاد فضای باثباتی در زندگی فردی و اجتماعی خود بودند.
نماینده تبریز در مجلس شورای اسلامی افزود: پس از شکل گیری دولت دوم خرداد جریانات متفاوت و ناهمگون که خود را با ایده های خاتمی همسو احساس می کردند نسبت به مصادره حرکت اجتماعی مقطعی دوم خرداد اقدام کردند. طیفی از دیدگاههای مختلف دور هم جمع شدند که در بین آنها مبانی نظری و پایگاههای اجتماعی متنوع و متفاوتی دیده می شد و بعضا به اسلامیت اعتقاد نداشتند.
فرهنگی در پایان اظهار داشت: بایستی دانست که موفقیت جریان دوم خرداد در حال حاضر بستگی به عدم موفقیت جریان اصولگرا در تحقق شعارهای سرداده شده دارد و در غیر این صورت دوم خرداد نخواهد توانست پایگاه خود را در نزد افکار عمومی بازیابی نماید.
برنامه ای نداشتند
یک استاد دانشگاه در بیان علل فروپاشی جبهه دوم خرداد و شکست آنان در چند انتخابات اخیر گفت: مردم پس از روی کار آمدن دوم خرداد احساس کردند که این جریان آن انتظارات و توقعاتی که مردم به دنبال آن بودند و بخاطر آن پای صندوق رفتند را نمی توانند برآورده نمایند. گرچه جریان دوم خرداد خود معتقد است که جریان اصولگرا نگذاشتند و با مانع تراشیهای خود جلوی برآورده ساختن مطالبات مردم را گرفت.
صادق زیباکلام در پاسخ به این سؤال که آیا این بهانه است یا واقعیت، اظهار داشت: من این دلیل را قبول ندارم. آنچه مسلم است آن است که مردم درست تشخیص دادند و واقعا جریان موسوم به اصلاحات نتوانستند که مردم را راضی کنند.
وی گفت: حتی اگر اصلاح طلبان هم نخواهند ارزیابی از عملکرد گذشته خود داشته باشند، تاریخ، سرانجام به قضاوت می نشیند و دلایل اساسی شکست آنان را خواهد نوشت.
استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران در عین حال با تاکید بر آنکه بطور طبیعی انتظار همراهی رقیب بیهوده است گفت: بایستی فرض گرفته می شد که اصولگرایان همراهی کمتری می کنند. اما نفس این انتظار، نشان می دهد که چقدر ناپختگی در میان رهبران جریان موسوم به اصلاحات وجود داشت.
وی خاطرنشان کرد: واقعیت آن است که اصلاحات موجی بود که برخاست. این موج ناگهانی بود اما در پدید آوردن آن، کسانی که به عنوان رهبر اصلاحات معرفی شدند، دخیل نبودند.
زیباکلام در بیان بزرگترین عامل شکست اصلاح طلبان افزود: در راس جنبش موسوم به اصلاحات کسانی مثل تاج زاده، علوی تبار، حجاریان، عبدی، ابطحی و... قرار داشتند که پس از به وقوع پیوستن 2خرداد دچار این توهم شدند که عامل پیروزی خاتمی این افراد بوده اند. در حالیکه عامل اصلی این پیروزی سرخوردگی هایی بود که قبل از 2خرداد ایجاد شده بود.
این مساله ساده را رهبران اصلاحات هرگز متوجه نشدند. بنابراین خیلی مغرورانه پیروزی 2خرداد را از آن خود کردند.
این فعال سیاسی در پایان اظهار داشت: برخی از چهره های جبهه دوم خرداد دوست داشتند که همواره به عنوان سمبل و قهرمان در جامعه مطرح باشند. به همین دلیل هم نتوانستند درک کنند که اگر جمعی از روشنفکران و دگراندیشان برای آنها هلهله کرده و کف می زنند، وزن آنها نسبت به وزن اجتماعی کل مردم چقدر است. ایران که دانشکده فنی و دگراندیشان و... نیستند. و بنظر من اگر حتی مخالفت بعضی از اصولگرایان هم نبود، اصلاح طلبان نمی توانستند کاری از پیش ببرند.