استحکام سنگرهاى مقابله با فزون‌طلبى

عباس حسنی: در جهان پیچیده و به هم پیوسته کنونى، هر کشورى در اتخاذ مواضع بین المللى خود قطعاً موارد عدیده اى را مدنظر قرار مى دهد. حال باید دید که چین به عنوان یکى از اعضاى دائم شوراى امنیت سازمان ملل متحد در حمایت خود از حق استفاده صلح آمیز از انرژى اتمى توسط ایران در شوراى امنیت چه پارامترهاى امنیتى، سیاسى و اقتصادى را مدنظر دارد. آیا این حمایت ها تنها به دلیل حفظ منافع اقتصادى سرشار چین در ایران بوده است؟ یا این امر دلایل دیگرى نیز دارد که شاید قرابت منافع دو کشور در مخالفت با تک قطبى شدن نظام بین الملل (که منافع آن بیش از آنکه نصیب ایران شود، چین از آن منتفع خواهد شد) مهمترین دلیل آن باشد. ناگفته پیدا است که در شرایط کنونى جامعه بین المللى، ایران تنها کشورى است که در مقابل زیاده خواهى ها و افزون طلبى هاى غیرمنطقى آمریکا در سطح جهان و در منطقه خاورمیانه و خلیج فارس ایستادگى کرده است.
درست است که حفظ منافع اقتصادى و تکیه بر سیاست توسعه صادرات از سیاست هاى محورى چین است. چنانکه برخى از صاحب نظران سیاسى معتقدند چین از جمله کشورهایى است که از دهه1980 تاکنون یک اصل اساسى را در سرلوحه سیاست خارجى خود قرار داده است و آن حفظ «رشد متوازن اقتصادى» کشور با تکیه بر توسعه صادرات است لذا چین در کلیه تصمیماتى که در سیاست خارجى خود اتخاذ مى کند این نکته مهم را مدنظر قرار مى دهد. در عین حال، گاهى اوقات منافع سیاسى، اولویت نخست کشورها در اتخاذ مواضع در قبال یکدیگر، قلمداد مى شود. در عین حال چین و ایران در طول تاریخ همواره روابط دوستانه خود را در هر شرایطى حفظ کرده اند. روابط دو کشور در آستانه ورود به قرن جدید دستخوش پیشرفت هاى نوین و عظیمى شده است. به نحوى که حجم مبادلات تجارى دو کشور در سال 2004از مرز7 میلیارد دلار هم فراتر رفته است. همکارى هاى تجارى و صنعتى دو کشور در 9 زمینه شامل ریل و راه آهن، نفت و گاز، نیروگاه برق، مخابرات، پتروشیمى، فلزات، اتوبان، کشتى سازى و مونتاژ ماشین و موتور فعال است.
دو کشور هم اکنون نیز درباره حدود 120 پروژه مشترک در حال رایزنى و مذاکره هستند که ارزش کل آن بیش از 6 میلیارد دلار است. چین از ایران 13 میلیون تن نفت خام وارد مى کند که 15 درصد کل واردات آن کشور را تشکیل مى دهد. ایران هم اکنون بزرگترین بازار پروژه هاى عظیم و نیروى کار مقاطعه کار چین محسوب مى شود. سفیر چین در تهران اخیراً اعلام کرد که ارزش تبادلات تجارى دو کشور از مرز ده میلیارد دلار گذشته است. براساس گفته ایشان، چین به زودى به بزرگترین شریک تجارى ایران تبدیل خواهد شد. با توجه به توضیحات مذکور، ایران و چین دو کشورى هستند که به دلایل گوناگون نیاز به دفاع از حقوق یکدیگر در سطح بین المللى دارند. این دفاع هم دفاع از منافع خودشان و هم دفاع از منافع طرف مقابل است. چه آنکه شرایط به سمتى مى رود که کشورهایى همانند چین و روسیه در معرض تهدیدى همه جانبه هستند. به عنوان مثال، آمریکا همزمان با حمله به عراق طى دستور ویژه اى به پنتاگون طراحى و ساخت بمب هاى اتمى کوچک که قادر به حمله به تاسیسات زیرزمینى باشند را صادر کرد که هدف عمده این کشور از صدور چنین دستورى،7کشور از جمله چین و روسیه بوده اند. همچنین، مقامات آمریکایى بر این اعتقادند که چین دیگر اژدهاى خفته نیست بلکه بیدار شده و درصدد تصرف بازارهاى جهانى است لذا باید این اژدهاى بیدار شده را هر چه زودتر تادیب کرد و جلوى پیشرفت آن را گرفت. چه آنکه قدرت اقتصادى رو به تزاید چین به زودى قدرت هاى اقتصادى جهان و به ویژه در راس آن آمریکا را با چالش هاى جدى مواجه خواهد ساخت. از این رو است که باید سنگرهاى مقابله با فزون طلبى برخى از قدرت هاى جهانى در راستاى اتحادى یکپارچه مستحکم شود.