درماندگی کاخ سفید

یوسف محسن‌زاده
با اعلام رسمی دستیابی کشورمان به فناوری هسته‌ای و غنی‌سازی اورانیوم، هیأت حاکمه آمریکا بر لحن خصمانه و عداوت‌آمیز خود علیه ایران افزوده و وزیر خارجه آن کشور از سازمان ملل خواست فصل هفتم منشور سازمان را که مجوز استفاده از سلاح‌های هسته‌ای را صادر کرده است، علیه ایران فعال سازد. این در حالی است که برخی از مجامع خبری و رسانه‌ای آمریکا و اروپا در چند روز گذشته کوشیدند از اهمیت خبری که به وسیله احمدی‌نژاد اعلام شده بکاهند و با ابراز شک و تردید نسبت به دستاورد فنی ایران در حوزه فناوری هسته‌ای، آن را غیر مهم جلوه دهند. در این خصوص محورهای ذیل برای مقابله با چالش‌ها قابل بررسی‌اند.
الف: تردید نمی‌توان داشت که کاخ سفید در مقابل یک عمل انجام شده که دستگاه‌های اطلاعاتی و استخباراتی آن، توان پیش‌بینی آن را از دست داده بودند، قرار گرفت و لذا موضعگیری خود را در دو شاخه پیگیری کرد. یکی فعال‌سازی شورای امنیت سازمان ملل برای مهار برنامه هسته‌ای ایران و دوم ناچیز قلمداد کردن این دستاورد مهم، البته این موضعگیری‌ها، هر چند با یکدیگر تعارض دارند و اولی اهمیت دستاورد فنی ایران را نشان می‌دهد و دیگری در پی تقلیل اهمیت آن است، تا به حال سودی در مسئولان آمریکایی دربر نداشته است.
ب: هنوز واشنگتن و جناح جنگ‌طلب در کاخ سفید از شکل‌گیری اتفاق نظر بین‌المللی علیه ایران ناتوان است و حتی اعلامیه رییس‌جمهوری کشورمان، عزم کشورهای اروپایی را برای پیگیری مواضع خود علیه ایران نرم و حتی سست کرد. و لذا تفاوت‌های قابل ملاحظه‌ای میان اقدامات پیشنهادی اروپا و آمریکا برای مقابله با توان تازه ایران وجود دارد که تلاش واشنگتن را برای رسیدن به یک موضع یکپارچه با اروپا، کم‌رنگ خواهد کرد.
ج: در این میان روسها و چینی‌ها به عنوان دو قدرت برخوردار از رای وتو در شورای امنیت هنوز به مواضع گذشته خود درباره برنامه هسته‌ای ایران پایبند هستند. آنان هنوز معتقدند که این برنامه باید همچنان در آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای حل و فصل شود و با تحریم و موارد مشابه، مخالف هستند. بنابراین هنوز دشواری‌های قبلی آمریکا برای کسب همراهی این دو کشور، بر طرف نشدند.
د: در چنین شرایطی، توان چانه‌زنی ایران افزایش یافته و آنرا در جایگاهی نشانده که به طرح شروط جدید به منظور ادامه برنامه هسته‌ای مبادرت ورزد. باید در نظر گرفت پایبندی کشور ما به ان‌پی‌تی و عدم عدول از مقررات و قوانین بین‌المللی، هنوز اصلی‌ترین عامل بازدارنده در قبال زیاده‌خواهی‌های آمریکا محسوب می‌شود و این نکته‌ای نیست که از نظر مسکو و پکن پنهان شده باشد و به همین دلیل است که مواضع تهاجمی و افراطی واشنگتن، مورد قبول آنان قرار ندارد و به علاوه اینکه مواضع روشن ایران در مورد ادامه همکاری با آژانس، دست مسئولان آمریکا برای توجیه برنامه‌ریزی برای اقدام به حمله احتمالی را کاملاً بسته است.