مجمع روحانیون مبارز و انتخابات خبرگان

محمد علی ابطحی
مسئله انتخابات خبرگان به دلیل بافت روحانی مجمع روحانیون مبارز طبعاً از اهمیت بالایی برخوردار است. در دور گذشته نیز آقای خاتمی که رئیس جمهور بود خیلی اصرار داشت به هر شکل ممکن افراد حائز شرایط کاندیدا شوند. اما وقتی موج رد صلاحیت‌های گسترده توسط شورای نگهبان که در نهایت به رد صلاحیت‌ آیةالله موسوی خوئینی که امام رسماً اجتهاد ایشان را اعلام کرده بودند رسید باعث شد تا مجمع روحانیون مبارز از کاندیداهایش بخواهد انصراف دهند و در انتخابات شرکت نکنند. این بار و برای انتخابات دور آینده مجلس خبرگان از قبل از انتخابات ریاست جمهوری و زمانی که هنوز آیه‌الله کروبی دبیر کل مجمع روحانیون مبارز بود، به طور پراکنده بحث اهمیت مجلس خبرگان در مجمع مورد توجه قرار گرفت. دو اشکال اساسی ذهن اکثریت اعضای مجمع را به خود مشغول کرده بود. یکی مرجع تشخیص صلاحیت‌ها بود که از یک سو شورای نگهبان بی‌طرفی خود را در انتخاب‌های مختلف و به خصوص انتخابات مجلس هفتم به اعتقاد خدشه‌دار کرده بود و از یک سوی دیگر شورای نگهبان خود هم کاندیدا بود و هم مرجع تعیین صلاحیت. ضمن آنکه شورای نگهبان منتخب رهبری بودند و می‌خواستند که صلاحیت کسانی را که می‌خواهند رهبر انتخاب کنند و نظارت بر عملکرد وی را داشته باشند تایید نمایند. این‌ها اشکالات حقوقی بود.
یک اشکال مبنایی دیگر هم مطرح بود: رهبر فقط ولی فقیه نیست که تنها مجتهدان در مجلس خبرگان عضو باشند. وظایف دیگری هم دارد. فرماندهی کل قوا، ریاست صدا و سیما، هماهنگی قوا، تعیین سیاست‌های کلی نظام. خبرگان باید صلاحیت این را داشته باشند که رهبری را انتخاب نمایند تا این خصوصیات را نیز داشته باشد. طبعاً وجود غیرمجتهدان نیز ضروری بود. در مجمع در این مورد خیلی بحث شد. اما علی‌رغم این که چنین نشده دوباره بحث خبرگان در چند جلسه دو سه ماهه اخیر به تفصیل مطرح شد بعضی‌ها در شرایط فعلی با اصل شرکت در انتخابات مخالف بودند. معتقد بودند که مثل سریال‌های تجربه شده گذشته در عمل سیاست حذف همه نیروهایی که هم سو با اندیشه‌های مجمع باشند عملی می‌شود. در مقابل اکثریت مجمع معتقد بودند که با توجه به اهمیت جایگاه مجلس خبرگان، شرکت در آن و امکان نظارت بر نهادهای تحت نظر رهبری و تنظیم قانونی بسیاری از مسائل از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است که نمی‌تواند مانع از شرکت در انتخابات باشد. البته و طبعاً در نهایت عملکرد دست‌اندرکاران تشخیص صلاحیت‌ها می‌تواند تاثیر کلی در این مسئله نیز داشته باشد.
در ابتدا نیاز بود که از سراسر کشور افرادی که امکان کاندیدا شدن دارند شناسایی شوند. مجمع و مدرسین قم نیز که از تشکیلات روحانی هم سو هستند افرادی را شناسایی کرده بودند. یکی دو جلسه هماهنگی با آن‌ها توسط آیه الله موسوی خوئینی و بعضی دوستان برگزار شد. در جلسه دو هفته قبل مجمع نیز کمیته سه نفری که ارتباطات بیشتری با حوزه دارند انتخاب شدند تا لیست اولیه‌ای انتخاب کنند، دیشب جلسه شورای مرکزی مجمع روحانیون مبارز بود. در این جلسه گزارشی از جلسه‌ای که دو سه روز قبل با مجمع مدرسین تشکیل شد و در آن این اعضا و آیه‌الله خوئینی و جمع دیگری از اعضای مجمع روحانیون مبارز در آن شرکت داشتند ارائه شد. قرار شده بود که افراد منتخب مجمع روحانیون با کمیته مجمع مدرسین لیست افراد پیشنهادی از سراسر کشور را بررسی و در فرصت کوتاهی به جلسه ارائه کنند. البته حزب اعتماد ملی هم مکمل این دو جریان است که قرار شد در ارائه این هماهنگی‌ها و قبل از هر اقدامی یکی از مسئولان عالی رتبه مجمع در این هفته با آیه‌الله کروبی دیدار کند تا نهایتاً لیست افراد پیشنهادی این سه تشکل با مشورت این سه گروه مشخص شود تا اگر خدا بخواهد لیست مشترک ارائه گردد.
حزب اعتماد ملی به خاطر آن که رهبری آن را آیه‌الله کروبی دارد و ایشان از آشناترین افراد کشور به حوزه روحانیت و بافت سیاسی کشور هستند نقش مهمی را در انتخابات خبرگان بر عهده دارند. البته گروه‌های هم سو نیز اعلام کرده‌اند که در مجلس خبرگان نقش پیشتازی برای گروه‌های روحانی، به خصوص مجمع روحانیون قائل هستند. که این نیز گام مثبتی است. بر اساس مبانی عقلانی نیز گمان می‌رود دست‌ اندرکاران تشخیص صلاحیت‌ها و برگزارکنندگان انتخابات برای تقویت مجلس خبرگان که در نتیجه به تقویت جایگاه رهبری می‌انجامد زمینه حضور را فراهم کنند. ما بر این اساس هم چنان اعتقاد داریم بر اساس وظیفه انقلابی و اسلامی تلاش کنیم. تا دست‌اندرکاران چه بخواهند و در نهایت چه شود.