از تحریم ایران تا انتخابات خبرگان

ترس از تحریم موضوعیت ندارد
* نظرتان در خصوص شائبه هایی که پیرامون تحریم اقتصادی ایران با توجه به وضعیت پرونده هسته ای و نحوه مقاومت در برابر تحریم های احتمالی وجود دارد چیست؟ و آیا کشور ما امکان مقاومت در برابر چنین رخدادی را دارد؟
** من امیدوارم که کار کشور ما به خاطر یک مقوله طبیعی فعالیتش به تحریم نینجامد و واقعاً خوش بین هم هستم که با عقل جمعی کسانی که سیاست جهان را اداره می کنند به تحریم نرسیم، اما چنانچه این اتفاق بیفتد باید اعتراف کرد برای کشور در حال توسعه ای مثل ایران تحریم مشکلاتی را ایجاد می کند، اما مسأله این است که ما دنبال این مشکلات نمی رویم، بلکه بر ما تحمیل می شود و ملت هوشمند ملتی است که از آن چه بر آن تحمیل می شود به خوبی استفاده کنند.
گذشته ایران نشان می دهد که ما از تحریم ها در مواردی به خوبی استفاده کرده ایم و ملت از آن بابت منتفع شده است. به عنوان مثال فعالیت تحقیقات نظامی و هسته ای که صلح آمیز خواهد بود و فعالیت های امور زیست شناسی در سلول های بنیادی همه در بستر و زمان تحریم اتفاق افتاده است، احساسم این است هر چند تحریم برای ما مشکلاتی ایجاد می کنند، اما می تواند برای جامعه ای که سالیان سال است به درآمدهای بالای نفت و مصرف آن خو کرده و تا حدودی افزون طلبی های اقتصادی نسبت به آن چه که تولید می کند، دارد نوعی دقت، انضباط و سخت گیری در به کارگیری منابع به وجود می آورد و ما از این حیث رشد خواهیم کرد، البته ضررهای میان مدتی ممکن است داشته باشیم.
ما کشور بسیار بزرگی با آب و هوای متنوع هستیم و این بیانگر این است که امکانات زیادی در کشور وجود دارد که بالفعل می تواند در زمان تنگنا به وجود آید، لذا ترس از تحریم حقیقتاً موضوعیت ندارد.
واقع بینانه عرض می کنم که بالاخره ممکن است مشکلاتی برای ما ایجاد شود، اما مشکلات به گونه ای نیست که روند عمومی حرکت ما را کند کند، اگر هوشیاری همچنان ادامه پیدا کند که ما امیدواریم ادامه داشته باشد.
*طبق گفته شما ما هم بر این اعتقاد هستیم که کشور ما از امکانات بسیاری برخوردار است، اما آیا تصور می کنید در حدی هستیم که در صورت بروز تحریم این امکانات بالفعل شوند و هیچ گونه آثار مخرب اقتصادی متوجه مردم نشود؟
**سوءاستفاده از فرصت و شرایطی که در زمان تنگنا در کشور به وجود می آید، می تواند عده ای را به طمع اندازد و مشکلاتی را برای داخل کشور ایجاد کند.
تحریم در واقع همه را به یک قطعیت به لحاظ وارد شدن اقتصاد کشور به شرایط جدید می رساند همه می دانند که واردات یا صادرات برخی کالاها یا خدمات دچار چه مشکلی شده است به این معنا که با ابهام روبه رو نیستیم، بلکه با مشکل مواجه هستیم لذا تلاش می کنند خود را با شرایط جدید تطبیق دهند.بنابراین نباید نوساناتی را که به خاطر ابهام در مسائل، متوجه اقتصاد کشور می شود با قطعیاتی هر چند تلخ که برای مدتی گریبانگیر اقتصاد می شود یکسان بگیریم.
*به نظر شما آیا نباید اطلاع رسانی شفافی درخصوص اثرات اقتصادی ناشی از پرونده انرژی هسته ای برای مردم صورت گیرد تا نگرانی های موجود در جامعه اندکی کاهش یابد؟
**ما در واقع پیش اطلاعات مربوط به مدیریت بحران را باید به جامعه منتقل سازیم به نحوی که هم جامعه دچار راحتی خیال نشود و موضوع را جدی نگیرد و هم احساس کند که روال زندگی به نحوی به هم نخواهد خورد که منجر به زیر و رو شدن آن بشود، اما همانند بقیه زمینه ها در این زمینه هم کارهای شعوری کمتر از کارهای شعاری انجام داده‌ایم.
معرفت انسان هایی که انقلابی را تا به حال در چند نسل یاری کرده اند، آن قدر بالاست که به آنها اطلاعات داده شود.
*آیا نمایندگان به همان میزان که نسبت به بحث انرژی هسته ای حساس هستند، نسبت به اطلاع رسانی دقیق پیرامون بحث اقتصادی این مسأله تدبیری اندیشیده‌اند؟
**درحال حاضر فرمایشات شما من را نسبت به این مسأله حساس تر کرد، چرا که اطلاعات شما با توجه به مراجعه کنندگان به شما، دست اول است. بعید می دانم که در این زمینه تدبیری اندیشیده شده باشد، ممکن است عده ای بگویند که برنامه هایی را برای زمان وقوع انجام داده ایم، اما با توجه به گفته های شما باید قبل از وقوع، آمادگی لازم را به افکار عمومی داد و معتقدم که نقش رسانه ملی و مطبوعات در این زمینه زیاد است.
واگذاری نظارت به شورای نگهبان اشکال ندارد
*آقای دکتر لطفاً نظرتان را در خصوص لایحه اصلاح قانون انتخابات شوراها بفرمایید.
**یکی از عاداتی که معمولاً بین همه دولتها وجود دارد این است که قوانین عادی را در مواقعی که قرار است آن قانون اجرا شود به دلیل اهمیتی که دارد اصلاح می کنند. قاعدتاً دولتها باتوجه به نقش شوراها دلایلی برای تغییر دارند و نمی توان بر آنها خرده گرفت چرا که حق طبیعی دولت است تا لایحه دهد و منویات خود را برای اداره امور کشور از طریق لایحه مطرح کند.
*نظرتان را در خصوص واگذاری نظارت انتخابات شوراها از مجلس شورای اسلامی به شورای نگهبان و ترکیب هیأت 7 نفره برای نظارت در این امر بفرمایید.
**در قانون موجود، نظارت بر انتخابات شوراها به وسیله مجلس صورت می گیرد و این در واقع استثنایی است که در نظارت بر انتخابات به نحوی که در قانون اساسی وجود دارد وارد شده است چرا که همه انتخابات مهم دیگر را شورای نگهبان مطابق اصل 99 قانون اساسی نظارت می‌کند.
بنده شخصاً مزیت ویژه ای بر اینکه مجلس این نظارت را انجام دهد نمی بینم به طور اجمال می شود گفت که هر دستگاهی که این نظارت را می خواهد انجام دهد باید توانایی های لازم را برای انجام نظارت داشته باشد. مجلس هر چند دو دوره در این مسأله نظارت داشته و مشکلی هم رخ نداده است اما به این معنی نیست که نهادهای دیگر نتوانند بهتر از مجلس نظارت داشته باشند و یا اینکه مجلس نتواند این کار را بهتر از دیگران انجام دهد کافی است که عواملی را به خدمت خود بگیرد.
مهم این است که اراده مجلس که قانونگذار عادی است و تعیین مرجع نظارتی هم که برعهده مجلس گذاشته شده را چگونه تشخیص دهد. من شخصاً با توجه به وظایف نمایندگی که در قانون اساسی ذکر شده نظارت بر انتخابات توسط نمایندگان را کار سختی می بینم، یعنی ابزارهای زیادی باید تهیه و وقت زیادی از طرف نمایندگان گذاشته شود تا این نظارت را انجام دهند. نمی خواهم بگویم که نمایندگان نمی توانند این کار را انجام دهند ولی می دانم که کار مشکلی است بنابراین اگر بعد دیگری تعبیه و این اطمینان حاصل شود که این کار را بهتر از مجلس انجام می دهد حساسیت خاصی ندارم.
*نظرتان در خصوص ترکیب هیأت 7 نفره چیست؟
**اکثریت این هیأت ?نفره را نمایندگان شورای نگهبان تشکیل داده اند، در واقع ترکیبی از مجلس، قوه قضائیه و نمایندگان شورای نگهبان که عضوی از قوه مقننه هستند می باشد دولت خواسته است خودش که مجری هست در نظارت دخالت نداشته باشد و قوه قضائیه و مقننه این کار را انجام دهند منتهی به جای اینکه صرفاً نمایندگان مجلس از قوه مقننه باشند کار را به بخش دیگری از قوه مقننه که شورای نگهبان است واگذار کرده است و به نظر می رسد این امر که مجری خودش را جزو ناظرین قرار نداده است از منطق لازم برخوردار است.
البته اجرای انتخابات برعهده دولت است اما باز هم سنگینی کار در قوه مقننه باقیمانده با این فرض که شورای نگهبان ابزارهای بیشتری را برای نظارت به واسطه انتخابات ریاست جمهوری از مجلس دارد لذا در این ترکیب بیشتر به چشم می‌خورد.
نکته منفی که ممکن است به ذهن برسد این است که چون افراد فراوانی از روستاها و شهرهای مختلف داوطلب انتخابات شوراها می شوند رد صلاحیت آنها به وسیله شورایی که اکثریتش با شورای نگهبان است شاید اندکی ناخواسته وجهه شورای نگهبان را خدشه دار کند اما این هزینه ای است که در قبال کارآمدی بیشتر این نظارت باید پرداخته شود.
*در مجموع می‌توان گفت که شما از واگذاری این نظارت از مجلس به شورای نگهبان راضی هستید؟
**البته این نظارت کاملاً برعهده شورای نگهبان نیست اما می توان گفت که تا حدودی اکثریت به این شورا داده شده است.
استیضاح هیأت رئیسه
* نظرتان در خصوص عملکرد هیأت رئیسه مجلس هفتم و بحث هایی که در خصوص استیضاح هیأت رئیسه وجود دارد چیست؟
**هیأت رئیسه مجلس برای اداره مجلس براساس ماده 17 آیین نامه سوگند می خورد، یعنی شأن هیأت رئیسه اجرای آیین نامه داخلی مجلس است.
تجربه‌ای که من در سه دوره مجلس دارم نشان می دهد که عمدتاً هیأت رئیسه به تمام و کمال آیین نامه را اجرا نمی‌کند.
می‌توانم بگویم در این مجلس میزان تخلفات از آیین نامه و عدم اجرای آن بیشتر از مجالس پنجم و ششم است. به عنوان مثال در آغاز هر جلسه علنی 6 تذکر شفاهی از طرف نمایندگان ارائه می شود که قریب به اتفاق این 6 تذکر غیرقانونی است چرا که در این تذکرات مباحثی مطرح می شود که به مذاکره ای از مجلس معطوف نیست. کسانی که به عنوان مثال با استناد به بند 11 از ماده 23آیین نامه به عنوان حفظ شئونات مجلس تذکر می دهند و هیأت رئیسه که این تذکرها را می پذیرد و گوش می کند باید توجه کند که ماده 25 می گوید اگر کسانی به طرز کار هیأت رئیسه اعتراض داشته باشند باید به یک کمیسیونی که در ماده 25 تعیین شده مراجعه کنند. می خواهم عرض کنم که حداقل 2 سال است که 6تذکر که به معنای نقض صریح آیین نامه مجلس شورای اسلامی است، مطرح می شوند. فرض کنید که سؤال از وزیر باید به فاصله 10روز بعد از اعلام وصول در جلسه علنی مطرح شود این اتفاق در حال حاضر مدتهاست که رخ نمی دهد و اصولاً جزء خاطرات تاریخی شده است که نماینده ای سؤالش را در موعد قانونی به سامان برساند، بنابراین فکر می کنم هیأت رئیسه، مجلس را براساس آیین نامه اداره نکرده است و اگر نمایندگانی معترض به عملکرد هیأت رئیسه باشند و بخواهند اعتراض خود را مطابق ماده 25 مطرح کنند یکی از طبیعی ترین حقوق نمایندگان است و هیأت رئیسه باید خوشحال باشد که نمایندگان می خواهند از این طریق به آن کمک کنند تا آیین نامه را بهتر اجرا کنند.
* آیا فکر نمی‌کنید تعداد نمایندگانی که استیضاح هیأت رئیسه را امضا کردند در برابر تعداد کل نمایندگان چشمگیر نیست؟
**به نظرم دست‌هایی در کار است تا این استیضاح را استیضاح گروهی از نمایندگان که با اکثریت نمایندگان مجلس مشکل دارند تلقی بکنند تا برای هیأت رئیسه مظلوم نمایی کنند و نتایج انتخابات هیأت رئیسه مجلس تحت الشعاع قرار بگیرد.
عقبه‌های مطبوعاتی و ذهنیت هایی که اینجا و آنجا برملا می شود نکته ای را که عرض کردم تأیید می کند، البته تعداد امضا بیانگر تعداد واقعی معترضان نیست بسیاری از افراد ممکن است معترض باشند، اما به دلایلی امضا نکرده باشند.
این امر هم که عده ای استیضاح را امضا می کنند و بعد مجدداً آن را پس می گیرند پدیده خوبی نیست.
می‌تواند حکایتی از این باشد که لابی های پشت پرده، افراد را از استمرار تقاضای استیضاح بازمی دارد، یا آنها را به جایی می رسانند که منصرف می شوند. این رفتارها متأسفانه در سیاست، رایج و عادی است هر چند که اخلاقی نباشد.
*در صحبت‌هایتان اشاره کردید که 24 امضا بیانگر این نیست که تنها این تعداد معترض به عملکرد هیأت رئیسه هستند، بلکه عده ای دیگر از نمایندگان معترض هم وجود دارند که به دلائلی اعتراض خود را عنوان نمی کنند، این دلایل چیست؟
**هر نماینده بر اساس ملاحظاتی که دارد ممکن است ترجیح دهد مخفیانه آرا خودش را دنبال کند و از طریق امضای نامه خودش را در مظان برخی اتهامات، رودرواسی ها و پافشاری های سیاسی قرار ندهد.
دغدغه‌های انتخابات خبرگان
*بسترهای مناسب برای برگزاری انتخابات خبرگان چیست؟
**انتخابات کشور ما که شامل انتخابات مجلس شورای اسلامی و مجلس خبرگان رهبری و تا حدودی شامل انتخابات ریاست جمهوری هم می شود، از کمبود زمینه توجیهی لازم در مردم رنج می برد و آن این است که مردم از فردی که انتخاب می شود انتظار منجی بودن دارند و بعضاً نمی توانند بین تکالیفی که آنها باید به عهده بگیرند و مسئولیت و توانمندی هایشان تفاوت قائل شوند.
به نظر من باتوجه به اینکه ما یک نظام منحصر به فردی داریم که بر محور ولایت فقیه و قانون اساسی اداره می شود و این نظام منحصر به فرد آماج حملاتی از سوی دشمنان سیاسی است و نسل ما هم نسل جدیدی شده که نسبت به سال های ابتدایی پیروزی انقلاب از دانسته های بیشتری نسبت به این موضوعات برخوردارند نه فقط در دوران منحصر به انتخابات بلکه باید در طی زمان طولانی با شیوه های روانشناسانه به تبیین نقش رهبری و اینکه مجلسی هست که رهبری را انتخاب و بر کار او نظارت می کند و تکالیف و وظایفی در قبال حسن فعالیت رهبری دارد و این امر باعث افتخار یک نظام سیاسی است باید تبلیغ و تدبیر بیشتری صورت بگیرد تا افراد انتخابات خبرگان را یک انتخابی که به طور مستقیم در زندگی آنها نقش ندارد تلقی نکند. به نظر من زمینه های نظری تبیین اهمیت خبرگان و اهمیت بالای نقشی که آنها برعهده دارند کاملاً در جامعه ما مغفول مانده است.
*تصور می‌کنید چند جریان در انتخابات خبرگان وارد عرصه شوند؟
**نمایندگان مجلس خبرگان از آنجا که باید مجتهد باشند و ویژگی های تعریف شده ای دارند و حائزین این ویژگی‌ها خیلی زیاد نیستند باید گفت که عمدتاً به یک جریان برمی گردد. برخلاف ادعاهای موجود و خط کشی هایی که جناح های سیاسی معمولاً بین نخبگانی که برای مجلس خبرگان خبره شناخته می شوند می کشند. من معتقدم که عمده اصلاح طلبان و کسانی که حائز این شرایط هستند در خط بندی های موجود نمی گنجند. ممکن است که برخی اظهارنظرها و برخی سلایقی که به مناسبتی مطرح می شود، کسانی را دچار این شبهه بکند که فلان فرد تابع فلان جریان است اما من احساس می کنم که مجتهدین و خبرگان عمدتاً اگر رفتار سیاسی شان به طور جریانی و در گذر زمان مورد مطالعه قرار بگیرد کمتر به خطوط و جریانات سیاسی رایج می توان آنها را منتسب کرد و عمدتاً به محوریت ولایت فقیه در اداره نظام سیاسی کشور قائل هستند .به کاندیداهای خبرگان از این حیث که آنها را به خط و خطوط سیاسی رایج نسبت دهیم جفا می شود.