مبانى اقتصادى امام علی (ع)

مبانى اقتصادى امام علی(ع) عنوان کتابى است که منصور کریمیان آن را تهیه و تدوین کرده است.
کتاب با جلد گالینگور مى‌باشد و در سال 85 توسط انتشارات اشرفى منتشر شده و داراى 309 صفحه بوده و قیمت آن 1200 تومان است.
در فهرست کتاب، عناوین زیر را مى‌خوانیم، مقدمه، روزی، ثروت فقر، اقتصاد وفضایل اخلاقی، اقتصاد و رذایل اخلاقی، اقتصاد فردی، اقتصاد اجتماعی، حقوق اقتصادی، حکومت واقتصاد، انحرافات اقتصادی، هشدارهاى اقتصادی، حکم اقتصادی، ادعیه اقتصادى و فهرست منابع.
کریمیان در بخشى از مقدمه کتاب چنین آورده است:‌
در فرهنگ اقتصادى امام علی(ع)، حکومت درمجازات مدیرانى که با حرص و ولع، به ثروت عمومى چنگ اندازى مى‌کنند چه مسئولیتى دارد؟ و عدم برخورد قاطع و شفاف با چنین خیانتکارانى چه مفاسدى را پدید مى‌آورد؟
در فرهنگ اقتصادى امام علی(ع)، آیا مدیران جامعه مجازند با اتکا به قدرت و موقعیتى که دارند، زمینه استفاده نامشروع وابستگان و منسوبین به خود را از بیت‌المال فراهم آورند؟
حقیقت این است که اسلام آیین زندگى است، و امام علی(ع) مدار آیین اسلام.
و زندگى انسان، در پرتو تعالیم تابناک پیشواى زاهدان و عدالت پیشگان تاریخ، بر رفاه همگانى مبتنى است.
در فرهنگ اقتصادى امام علی(ع)، زندگى زمانى خوش است، که همگان طعم شیرین رفاه و دارایى معتدل را بچشند، و گردسیاه فقر و نداری، روشناى چهره هیچ انسان و جامعه‌اى را فرا نگیرد و نپوشاند. در فرهنگ اقتصادى امام علی(ع)،رنج ودرد و فقر، کمرشکن است و تباه کننده. و زمینه‌ساز ابتلاى آدمى به آسیب‌ها وانحرافات گوناگون روانى واخلاقى است. فقر و بیدارى آتشى است که خان ومان ایمان را مى‌سوزاند. در فرهنگ اقتصادى امام علی(ع) معناى زهد ترک کار و کوشش در راه تامین معیشتى معتدل و انسانى نیست، بلکه عدم تعلق به ثروت و دارایى است. معناى زهد، به خدمت نگرفتن ثروت در راه تامین آسایش و رفاه زندگی، و صرف نکردن آن در راه رفع گرفتارى‌ها و مشکلات دیگران نیست، بلکه معناى زهد، عدم به خدمت ثروت درآمدن انسان است.
معناى زهد آن است ، که انسان، سرمایه وجود خود را هزینه کسب سرمایه و ثروت نکند.
آیا در فرهنگ اقتصادى امام علی(ع)، انسان زاهد کسى است که ندارد و نمى‌تواند هم که داشته باشد، یا کسى است که دارد، مى‌تواند هم داشته باشد، اما در چارچوب معارف و مبانى الهی، حد ارزش ثروت و دارایى را مى‌شناسد، تاثیر آن را در دستیابى به کمال و قرب خداوندى مى‌داند وبا مسئولیت‌هایى نیز که ثروت ودارایى بر دوش او مى‌گذارد آشناست؟
امام علی(ع)، در سراسر زندگانى عبرت آموز و پربار خویش، چون توانمندترین ثروتمندان مى‌کوشید، و در اوج سخاوت مى‌بخشید. در فرهنگ اقتصادى امام علی(ع)، انسانها نه صوفى مسلکانه مجازند از دنیا و مواهب آن چشم پوشى کنند، و نه مى‌توانند پشت پا زده به فضایل اخلاقى و انسانی، با حرص و ولع به ثروت اندوزى بپردازند.
در فرهنگ اقتصادى امام علی(ع)، انسان هم تربیت مى‌شود و هم تامین. به گونه‌اى که بلوغ اقتصادى و رفاه مادى در بستر تخلق انسانها به مکارم اخلاقى به بار مى‌نشیند، و معناى حقیقى خود را باز مى‌یابد. این یک حقیقت انکارناپذیر است که هرگاه سخن از عدالت مى‌رود، بى‌تردید نام و یاد نورانى امام علی(ع) به ذهن متبادر مى‌گردد. و واقعیت این است، که یکى از اصلى‌ترین دغدغه‌هاى امام علی(ع) در دوران چند ساله حکومت بى‌بدیل خود، تحقق عدالت خصوصا در حوزه مسائل اقتصادى و مالى بود. و قضا را که در همین میدان نیز بود، که پرده نفاق از چهره کسانى که خود را در میان مسلمانان از کباده‌کشان زهد ودیندارى جا زده بودند برافتاد. و علی(ع) ماند ومعدود دلباختگان با بصیرت علی(ع)، و ذوالفقارى که در راه استقرار قسط وعدالت اقتصادی، سینه هر آنچه تزویر و ریا بود را بر مى‌درید.
علی(ع)، آن مرد همیشه گرسنه تاریخ، نان‌آور بیشمار، گرسنگان زمان خود بود.
و آتشفشان خشم علی(ع)، هنگام دیدن کاخ‌هاى برافراشته از ظلم و بى‌عدالتی، در کنار کوخهاى ستمدیده فقر و گرسنگی، هرگز وهرگز از فوران نیفتاد و نیفتاده است.
امام علی(ع) در دوران حکومت چند ساله خویش، به نبرد بى‌امان با عابدنمایان زهدفروشى برخاست، که با هدف دستیابى به حکومت، براى چپاول ثروت مسلمانان، و استقرار حاکمیتى همسان فراعنه و پادشاهان، با نقاب اسلام و مسلمانی، آتش جنگ‌هاى خانمانسوزى را برافروختند. در فرهنگ اقتصادى امام علی(ع)، در حوزه مسایل مالى و اقتصادى آن چنان نکات ظریف، امیدبخش، هشدار دهنده، زندگى ساز و عبرت آموزى وجوددارد که تنها با شناخت و عمل به این اصول و مبانى است که عدالت، آسایش، رفاه و امنیت اقتصادى تحقق مى‌یابد.
و اما در ارتباط با این مجموعه، نکات و موارد زیر مبناى تحقیق، گزینش و تدوین بوده است؛
1- تلاش شده است تا در حد توان، مبانى فرهنگ اقتصادى امام علی(ع)، از گلستان سخنان گهربار پناه محرومان و گرسنگان تاریخ استخراج، در چارچوب عناوین و موضوعات گوناگون تبیین گردد.
2- منابعى که این فرهنگ با استناد به آنها فراهم آمده، عبارت است از: نهج‌البلاغه، غررالحکم و دررالکلم، صحیفه علوى و دیوان امام علی(ع.)
در استفاده از این منابع، ترجمه‌هاى گوناگون به طور مکرر مورد مطالعه، تطبیق واستفاده قرار گرفته است.
3- در این مجموعه آن بخش از سخنان نورانى حضرت انتخاب واستخراج گردیده، که در آن مسایل مالى و اقتصادى در ابعاد گوناگون زندگى فردى و اجتماعى به طور صریح و روشن مورد اشاره قرار گرفته است.
بر همین اساس گاه در بین یک جمله از فرمایشات امام علی(ع) تنها بخش مربوط به حوزه مسایل اقتصادى گزینش شده است.
4- مشخصات منابعى که در تدوین این مجموعه مورد مراجعه و استفاده قرار گرفته، در پایان کتاب آمده است.
5- و سخن آخر؛
نگارنده هرگز و هرگز این ادعا را ندارند که توانسته است در این مجموعه، آیینه تمام نمایى از معارف ومبانى فرهنگ اقتصادى امام علی(ع) را فراروى شیفتگان تحقق عدالت اقتصادى قرار دهد. اما اگر در راه رسیدن به این قله صعب از معارف تابناک علوى توانسته باشد به توفیقى دست یابد، بى‌تردید به برکت، مشیت و عنایت پناه فقیران عالم، و شکننده شوکت ثروت‌اندوزان پول پرست، حضرت امام علی(ع) بوده است.