مشاور ارشد وزیر امورخارجه آمریکا و هماهنگ کننده امور عراق، آمریکا را بازیگر اصلى در عراق دانست و گفت: احتمال مىرود که ماموریت نیروهاى آمریکایى در عراق تا 18 ماه آینده پایان یابد.
جیمز جفرى در مصاحبه با روزنامه الحیات چاپ لندن بزرگترین دستاورد آمریکا در عراق را روند دموکراتیک این کشور و ایجاد ساختارى براى نظام امنیتى عراق دانست.
بررسى تحولات دو سال اخیر عراق نشان مىدهد که آمریکا از اهرمها و ابزارهاى مختلف به منظور اخلال در روند سیاسى عراق بهره گرفته، لیکن نقش هدایتگر و موثر آیتالله سیستانى مرجع بزرگ شیعیان عراق در برگزارى انتخابات و تشویق جامعه عراق به مشارکت فعال در تعیین سرنوشت خود، اشغالگران را ناگزیر از پذیرفتن این خواسته کرده است. با این حال، دستگاههاى امنیتى آمریکا با هدف ادامه اشغال عراق وتحت الشعاع قرار دادن مخالفتها با حضور نظامى آمریکا در این کشور، به سامان دادن گروههاى تروریستى در عراق پرداختند تا با عملیات تروریستى و اقدامات اخلالگرانه، روند سیاسى عراق را متوقف کنند. به همین دلیل پس از برگزارى وانتخابات پارلمانى عراق، دخالتهاى آمریکا حتى در روند مذاکرات گروههاى عراقى آشکارا شدت یافت.
اظهارات مکرر زلماى خلیل زاد سفیر آمریکا در عراق مبنى بر تشدید اختلافات و درگیرىهاى قومى و مذهبى در این کشور از سناریوى آمریکا براى ایجاد داخلى جنگ در عراق حکایت دارد. جیمز جفرى از نگرانىهاى آمریکا از خشونتهاى مذهبى در عراق سخن گفت که تکرار اظهارات دو هفته پیش رایس در این زمینه است. کاندولیزا رایس وزیر خارجه آمریکا گفته بود که خشونتهاى فرقهاى بزرگترین مشکل پیش روى دولت نورى المالکى است.
ابراز نگرانىهاى مقامهاى واشنگتن از تشدید خشونتهاى فرقهاى در عراق بهانهاى جدید براى وخیم جلوه دادن اوضاع عراق و طرح بحث ضرورت ادامه حضور نظامى در این کشور است. با وجود افزایش انتقادها از عملکرد آمریکا و انگلیس در عراق، بوش و بلر در دیدار اخیر خود حاضر نشدند تاریخى براى خروج نیروها از عراق تعیین کنند. بوش مىگوید عراق کانون تروریسم بینالمللى است و مقابله با آن، بخشى از رسالت نیروهاى آمریکایى مستقر در عراق است. با توجه به این مواضع، تحلیلگران معتقدند برنامه آمریکا در عراق تحریک احساسات قومى و مذهبى و دامن زدن به اختلافات میان گروهها و جریانهاى سیاسى است. زیرا در صورت حاکم بودن نابسامانى و اختلافات میان گروههاى عراقى وقت و هزینه دولت جدید صرف برطرف کردن این مشکلات خواهد شد واز توجه به مسئله مهم مقابله با اشغالگران عراق کاسته خواهد شد. اما نورى المالکى در کنار سامان دادن به اوضاع امنیتى عراق، حفظ وحدت میان گروههاى عراقى را در اولیت کار خود قرار داده است تا با همکارى جمعى گروههاى سیاسى به اشغال عراق پایان دهد.