جایگاه گوانتانامو در معادلات بین‌المللى آمریکا

دکتر حسین دهشیار
کمترین میزان تاثیر و قلیل ترین قدرت مانور در صحنه سیاست خارجى از آن کشورهایى است که بلندترین صداها و بیشترین ادعاها را مطرح مى کنند.
محدودترین میزان نفوذ و مختصرترین توانمندى براى شکل دادن به روند حوادث در صحنه جهانى به وسیله کشور هایى به نمایش درمى آید که جزیى ترین توجه و احترام به حقوق اولیه مردم خود را دنبال مى کنند. هرچه مولفه هاى قدرت در صحنه داخلى محدودتر باشد، کشورها در صحنه خارجى تلاش را بر این قرار مى دهند که با فراوان گویى این ضعف را بپوشانند. رابطه معکوسى بین ویژگى هاى داخلى و نمایش خارجى وجود دارد. این واقعیت تلخ را نمى توان انکار کرد که غالب کشورهاى غیرغربى در قلمرو صحنه سیاست خارجى هزینه هاى سنگینى به لحاظ بى توجهى به حقوق اولیه مردم در داخل مى پردازند.
این کشورها مجبور هستند به لحاظ ناتوانى در استفاده از ظرفیت هاى داخلى در صحنه بین المللى بدون تمامى مولفه هاى قدرت و توانمندى ظاهر شوند. این کشورها به جهت ناتوانى در تکیه به بهره مندى از حمایت همه جانبه مردم در قلمرو خارجى به سیاست هاى نمایشى متوسل مى شوند تا به مردم خود نشان دهند که از احترام جهانى برخوردار هستند. تا بتوانند مردم را به این سو حرکت دهند که مى بایستى از حکومت حمایت کنند. اتحاد جماهیر شوروى سقوط کرد. این اتفاق حادث شد نه به این جهت که موشک هاى نشانه گرفته از سوى آمریکا به طرف این کشور شلیک شدند.
عراق بعثى سقوط کرد نه به این جهت که نزدیک به140هزار نظامى مهاجم تعدادشان فزون تر از تعداد نفرات زیر پرچم بود. سقوط این کشورها به جهت این بود که ظرفیت هاى داخلى حمایت وجود نداشت تا بسیج شوند و حکومت را در قدرت نگه دارند. آنچه منجر به اقتدار غرب در صحنه بین المللى شده به این خاطر است که این کشورها از ابزارهاى متعددى براى تاثیر گذارى بر کشورهاى غیرغربى برخوردار هستند و کمترین میزان آسیب پذیرى را در برابر انتقادات، پرخاشگرى ها و نمایش ها به وسیله کشورهاى غیرغربى در قلمرو خارجى نشان مى دهند. قدرت غرب نه در میزان تسلیحات در اختیار این کشورها است، قدرت حقیقى کشورهاى غربى ناشى از چگونگى ترتیبات حیات داخلى است، ماهیت روابط مردم و حکومت است که اقتدار غرب را در صحنه بین المللى شکل مى دهد. رهبران غربى در سیاست خارجى همیشه صحبت از حقوق بشر، آزادى هاى فردى، برابرى انسان ها و مقوله هایى از این دست مى کنند.
اینان از این مفاهیم استفاده مى کنند و کشورهاى غیرغربى را زیر فشار مى گذارند که مى بایستى به این مفاهیم در داخل کشور خود توجه کنند. اگر فشارهاى برآمده از غرب در رابطه با حقوق بشر و مثلاً آزادى فردى پذیرفته شود، در صحنه جهانى به منزله پیروزى غرب و عقب نشینى کشورهاى غیرغربى جلوه گرى مى کند. اگر این کشورها در برابر فشارهاى غرب در رابطه با این مقوله ها مقاوم شوند، مردم این کشورها هر چه بیشتر متوجه و حساس مى شوند به اینکه حقوق آنان به وسیله حکومت هایشان رعایت نمى شود. این خود سبب  ساز سست شدن زیربناهاى حیات دهنده قدرت در داخل مى شود. غرب موفق است چون که این اجازه را نمى دهد که کیفیت حیات داخلى آنان به ابزارى در دست کشورهاى غیرغربى تبدیل شود تا آنها بتوانند چهره غرب را مخدوش و غرب را مجبور به امتیازدهى به لحاظ تشدید آسیب پذیرى کنند. دولت آمریکا بیش از400نفر را در گوانتانامو به دلیل مظنون بودن به عملیات تروریستى نگه داشته است.
دولت آمریکا براى محاکمه این مظنونین به اقدام از طریق ایجاد دادگاه هاى نظامى عمل کرده است. در داخل آمریکا بسیارى مخالفت وسیع خود را اصولاً با نفس وجود گوانتانامو از همان آغاز اعلام کردند. این مخالفت ها سرانجام هویت حقوقى هم یافت. دیوان  عالى آمریکا که از9 عضو آن حداقل پنج نفر محافظه کار محسوب مى شوند به دفاع از حقوق اولیه زندانیان پرداخت. دیوان عالى آمریکا اعلام کرد که رئیس جمهور آمریکا طبق قوانین حاکم بر کشور و اصولاً با توجه به مفاد قانون اساسى آمریکا فاقد اختیارات ضرورى براى محاکمه نظامى زندانیان گوانتانامو است که احتمالاً در کشتار آمریکاییان هم دست داشته اند. چون که این به معناى نقض چارچوب هاى حقوقى تاسیس شده به وسیله کنوانسیون ژنو است.
چون اقدام دولت آمریکا در تعارض با قانون اساسى و مقررات بین المللى در رابطه با حقوق زندانیان است پس حقى براى حکومت آمریکا وجود ندارد. در کشورى که حقوق کسانى که علیه منافع آن اقدام کرده اند، به ترتیبى به رسمیت شناخته مى شود و حکومت اعلام مى کند که نظرات دیوان  عالى را به علت وظیفه بندى مى پذیرد، پایه هاى اقتدار حکومت تقویت مى شود. اقتدار داخلى منجر به این مى شود که کشور در صحنه خارجى با حداقل آسیب پذیرى حضور پیدا کند و ضرورتى براى امتیاز دادن به جهت ضعف هاى احتمالى داخلى ندهد. کاهش کاستى هاى داخلى در عین حال کشورهاى دیگر را محروم از اهرم هاى فشار براى گرفتن امتیاز مى کند. امروزه زندان گوانتانامو به سمبل ضدیت با آمریکا تبدیل شده است.
حال دیوان عالى این کشور به همراه فشارهاى فراوان از سوى گروه هاى داخلى فرآیندى را شکل داده است که در نهایت به بسته شدن آن منتهى خواهد شد. این افزایش اقتدار در خارج است چون احترام به حقوق افراد در داخل حتى دشمنان و مخالفان، قدرت مانور فراوان در صحنه بین المللى فراهم مى آورد. رئیس  جمهورى که در داخل باید قبول کند اشتباه کرده است و حقوق اولیه را نقض کرده است در خارج مجبور نیست براى حفظ اعتبار امتیاز بدهد.