پوکر خطرناک کره شمالى

جانى ارلینگ/ مترجم: محمدعلى فیروزآبادی 
در عکس‌هاى انتشار یافته توسط روزنامه هاى ژاپنى در اواخر ماه مه گذشته، آن سیلوها و کامیون ها به خوبى قابل شناسایى هستند. آن سکوى پروازى با موشکى با سى متر ارتفاع همه به تشخیص متخصصان آمریکایى چیزى نیست جز محل پرتاب آزمایشى جدید ترین مدل موشک هاى کره شمالى موسوم به «پتودونگ 2.» این موشک هاى قاره پیما بسته به این که چه وزنى داشته باشند، قادر به پرواز تا فاصله 3500 تا6700 کیلومتر هستند و بدین ترتیب مى توانند ایالاتى از آمریکا مانند آلاسکا و هاوایى را مورد حمله قرار دهند. نوع کامل شده تر این موشک بردى بیش از ده هزار کیلومتر دارد و حتى مى تواند نقاطى در عمق خاک ایالات متحده را هدف قرار دهد.
این گزارش‌ها افکار عمومى جهان را به هیجان آورد و به خصوص براى ژاپنى ها یادآور روز 31 آگوست 1998 بود، یعنى همان روزى که یکى از موشک هاى23 مترى تپودونگ1بر فراز یکى از مناطق ژاپن در پاسیفیک منفجر شد. آن تلاش کره شمالى موجب پیدایش بحرانى جهانى در شرق آسیا شد. با وجود آنکه پیونگ یانگ سعى کرد تا این مسئله را در حد پرتاب آزمایشى یک ماهواره کم اهمیت جلوه دهد و خود را متعهد به پیمان هاى بین المللى معرفى کند، اما جهانیان براى اولین بار تهدیدى را که منشاء آن مسلح شدن غیرمحسوس دولت استالینیستى کره شمالى است، جدى گرفتند.
علاوه بر آن، تصاویر ارسال شده از ماهواره هاى جاسوسى که نشان دهنده کشتى هاى بارى اى است که این موشک ها را به مناطق بحران زده خاورمیانه حمل مى کند، آن احساس خطر و تهدید را تقویت کرده است. آمریکایى ها هم به بهانه دفاع از ژاپن در حال ساخت یک سیستم دفاع ضدموشکى در قاره آسیا هستند و به همین علت چین نیز به شدت نسبت به سیاست هاى موشکى کره شمالى واکنش نشان مى دهد زیرا به عقیده مقامات سیاسى و نظامى پکن، وجود این موشک ها باعث تقویت روابط و همکارى هاى میان ژاپن و ایالات متحده آمریکا شده است. با این حال مدتى پس از آن آزمایش موشکى، باردیگر آرامش بر فضاى سیاسى حاکم شد و البته آمریکایى ها گفت وگوهاى مستقیم با کره شمالى را آغازکردند و حتى وزیر خارجه وقت ایالات متحده یعنى «مادلین آلبرایت» هم در سال 2000 سفرى به کره شمالى انجام داد.
در عین حال مشترى هاى پروپاقرص موشک هاى ساخت کره شمالى هم به نوعى کنار کشیدند. مثلاً لیبى که پس از حملات یازده سپتامبر روابط بازرگانى اش را با کره شمالى قطع کرد و عراق هم که به دلیل تحریم هاى بین المللى اصولاً دیگر قادر به خرید این موشک ها نبود.اما حال و هشت سال پس از آن داستان‌ها، بار دیگر ظاهراً ماشین جنگى و موشکى کره شمالى که در حال حاضر خود را قدرتى اتمى نیز مى داند، به راه افتاده است. در اواسط ژوئن بود که آمریکا و ژاپن توسط ماهواره هاى جاسوسى شان از نقل و انتقال مشکوک تانکرهاى نفت کش مطلع شدند و همه چیز حکایت از تهیه و تدارک پرتاب آزمایشى موشک هاى کره شمالى داشت و به ادعاى آمریکایى ها و ژاپنى ها ظاهراً تاریخ این آزمایش هم مشخص شده است. رادیو دولتى کره شمالى هم از شهروندان خود خواست تا در روز 18 ژوئن، پرچم هاى کشورشان را به اهتزاز درآورند.
البته گزارشگران چینى از کره شمالى گزارش دادند که فراخوان پیش گفته در ارتباط با یکى از چندین جشن ملى رهبر این کشور «کیم جونگ ایل» بوده و مردم به این خاطر آماده مى شده اند. از طرفى برخى از کارشناسان امور کره شمالى از جمله «ژانگ لیانگوى» محقق استراتژیست چینى و مدرس مدرسه عالى حزبى در پکن مسئله پرتاب موشک را باور نمى کنند. به عقیده وى دیکتاتور کره شمالى باردیگر دست به پوکرى با ایالات متحده زده است. لیانگوى احتمال مى دهد که «این دولت استالینیستى که از نوامبر 2005 خودسرانه از گفت وگوهاى شش جانبه در پکن کنار کشید، از آن زمان منزوى تر شده است و با این کار مى خواهد به ایالات متحده فشار آورده و امتیاز بگیرد.» به عقیده این کارشناس برجسته کره شمالى بیش از هر چیز در حال اجراى یک نمایشنامه است: «در آن تصاویر ماهواره اى درست مشخص نیست که آیا واقعاً یک موشک در حال سوختگیرى است یا نه. اگر چنین چیزى بوده باشد پس باید ما هم خیلى سریع مى فهمیدیم چون قاعدتاً پس از سوختگیرى عملیات پرتاب آغاز مى شود. زیرا به دلایل امنیتى نمى توان سوخت را به مدت زیاد در مخزن نگه داشت.»
بسیارى از کارشناسان روسى و آمریکایى هم با ژانگ هم عقیده هستند، اما هیچ یک از آنها نمى تواند با قاطعیت و اطمینان کامل پاسخ این پرسش را بدهد که آیا فردى غیرقابل پیش بینى مانند «کیم جونگ ایل» واقعاً درصدد عملى کردن تهدیدات خود هست یا نه. پرزیدنت بوش ضمن هشدار صریح، خطاب به رهبر کره شمالى گفته است: «او باید در مورد آنکه چه تجهیزاتى در آنجا وجود دارد، به مردم دنیا اطلاع رسانى کند. از همکاران و هم پیمانان آمریکا مى خواهیم که براى پیونگ یانگ این مسئله را روشن کنند که هرگونه پرتاب آزمایشى از نظر ما نوعى حرکت تحریک آمیز تلقى مى شود.» دولت کره شمالى تا زمان تنظیم این گزارش، سکوت اختیار کرده است. ظاهراً این دولت جبهه اى واحد را در برابر خود مى بیند. البته پیش از این جریانات، کره شمالى رسماً اعلام کرده بود که درصدد پرتاب آزمایشى یکى از موشک هاى خود است و رادیوى دولتى این کشور نیز در شب نوزدهم ژوئن اعلام کرد: «در اختیار داشتن موشک، حق مسلم ما است.» یک روز پس از آن هم یکى از مقامات بلندپایه وزارت امور خارجه کره شمالى به پرسش هاى خبرنگاران اتریشى که به صورت اتفاقى در پیونگ یانگ حضور داشتند، پاسخ گفت. به ادعاى این مقام بلندپایه، آزمایش این موشک ها در جهت تقویت پتانسیل دفاعى کره شمالى صورت مى‌گیرد.
جالب آنکه بلافاصله پس از این اظهارنظر، همان مقام در ادامه مى گوید: «ما دیپلمات ها هیچ وقت اطلاع دقیقى از نقشه هاى وزارت دفاع نداریم.» و سپس اضافه مى کند که با این حال پرتاب آزمایشى این موشک ها هیچ تضادى با تعهدات ما به پیمان هاى جهانى ندارد: «شرایط ما براى توقف پایدار این آزمایش ها همواره این بوده است که ایالات متحده و ژاپن دست از رفتار خصمانه بر علیه ما بردارند. علاوه بر آن ما خواهان گفت وگو براى عادى سازى روابط هستیم.»براى کارشناسان چینى تردیدى باقى نمانده که کره شمالى هنوز هم فقط خواستار مذاکرات دوجانبه با ایالات متحده آمریکا است و پیونگ یانگ دیگر هیچ علاقه اى به شرکت در گفت وگوهاى شش جانبه ندارد. در نوامبر سال 2005 کشورهاى چین، روسیه، آمریکا، کره جنوبى و ژاپن از کره شمالى خواستند تا در قبال دریافت کمک هاى اقتصادى و انرژى، از ساخت سلاح هاى اتمى دست بکشد و البته کره شمالى نمى خواهد این مسئله را بپذیرد.
به عقیده ژانگ، این کشور منتظر مذاکرات احتمالى میان آمریکا و ایران است و تا زمانى که نتیجه این مسئله معلوم نشود، کره شمالى به پاى میز مذاکرات شش جانبه باز نخواهد گشت. با این حال به نظر مى رسد که استراتژى کره شمالى مبنى بر ایجاد اختلاف میان دیگر دولت ها به وسیله ایجاد جو رعب و تهدید با سلاح هاى اتمى، دیگر چندان کارایى ندارد. حتى دولت صبور کره جنوبى هم اعلام کرده است که در صورت عدم توقف آزمایش هاى موشکى کره شمالى، کمک هاى غذایى و خدماتى خود به این کشور را قطع خواهد کرد. جمهورى خلق چین هم به اصطلاح حالتى هشدار دهنده تر از سال 1998 به خود گرفته است. از نظر مقامات چینى، اقدامات کره شمالى بهانه لازم را براى آمریکا فراهم مى آورد تا حضورى دوباره و استراتژیک در آسیا داشته باشد. با این حال کره جنوبى باز هم وابستگى و ارتباط تنگاتنگى با آمریکا دارد. سئول بر این اساس در نظر دارد تا در پایان ماه جولاى اولین ماهواره نظامى خود را به کمک آمریکا، به فضا پرتاب کند. استراتژیست هاى پکنى هم با دقت هرچه تمام تر اولین همکارى آمریکا و ژاپن در مورد تمرین و آزمایش موشک هاى بازدارنده را نظاره مى کنند.
به تازگى هواپیماهاى جنگنده نیروى هوایى ژاپن در عملیات تمرینى ضدموشک با نیروهاى آمریکایى همکارى داشتند. در این عملیات تمرینى، یک موشک آزمایشى که از هاوایى به سوى پاسیفیک شلیک شده بود، توسط کشتى جنگى آمریکایى به نام«شیلو» منهدم شد. علاوه بر آن و در اقدامى دیگر همین چند روز پیش درتوکیو، قراردادى براى ساخت و تکمیل موشک هاى بازدارنده میان وزیر خارجه ژاپن و سفیر آمریکا در این کشور منعقد شده بر پایه این قرارداد، ژاپن تا سال 2015 نیمى از هزینه هاى تکمیل و توسعه این موشک ها را تقبل مى کند. این قرارداد موجب نگرانى پکن شده است و مقامات چینى این پرسش را مطرح مى کنند که آیا این موشک هاى ضدموشک در صورت بروز جنگى براى اتحاد دوباره، تایوان را در مقابل حملات چین مصون مى کند یا نه. به هر حال فعالیت هاى دیپلماتیک شدیدى در این مورد جریان دارد. وزیر خارجه کره جنوبى یعنى «بان کى مون» موافقت خود را با ملاقاتى بدون برنامه ریزى قبلى با همتاى چینى خود در پکن اعلام کرده است تا شاید از شدت این بحران کمى کاسته شود. «کاندولیزا رایس» وزیر خارجه هم در نظر دارد با شرکت در اجلاس منطقه اى دولت هاى عضو «آسه آن» در همین ماه جولاى در مالزى، سفرى سیاسى و دوره اى را به کشورهاى کره جنوبى، ژاپن و چین انجام دهد. در اجلاس گروه 8در روسیه هم به مسئله کره شمالى پرداخته شد و البته همه تلاش ها در حالى صورت مى گیرد که ظاهراً هنوز هم آن موشک قاره پیما بر روى سکوى پرتاب آماده براى آتش است. در غرب از موشک هاى قاره پیماى کره شمالى با نام اولین وتا اینجاى کار تنها محل پرتاب موشک ها یعنى «تپودونگ» یاد مى شود. این موشک ها در واقع نوع تکمیل شده موشک هاى میان برد یعنى«نودونگ» هستند.
بنا به ادعاى آمریکا، کشور کره شمالى بین یکصد تا دویست موشک نودونگ با برد 1300 کیلومتر در اختیار دارد. علاوه بر آن، صدها موشک کوتاه بردى که این کشور در اختیار دارد، همواره مى تواند براى ژاپن و کره جنوبى که بین 300 تا500 کیلومتر با کره شمالى فاصله دارند تهدیدى جدى به شمار آید. به احتمال زیاد دولت سابق عراق نیز در خلال جنگ خلیج فارس در سال ،1991موشک هاى اسکاد ساخت کره شمالى را به سوى اسرائیل شلیک مى کرد.با این حال نیروهاى ایالات متحده و برخى هم پیمانانش، همواره حرکت کشتى هاى بارى حامل موشک هاى کره شمالى را به دقت زیر نظر دارند. بنا به گزارش هاى اعلام شده، موشک هاى تپودونگ ? از چاشنى هاى مایع و سه مرحله اى برخوردارند و 35 متر ارتفاع و20/2 متر پهنا دارند. ظاهراً آمریکا از سال 1994 پى به ساخت این موشک ها برده است. بر اساس این اطلاعات، پرتاب موشک هاى تپودونگ تنها از روى سکوهاى ثابت امکان دارد. کارشناسان بین المللى بر این عقیده اند که کره شمالى توانایى تولید نوعى کلاهک هسته اى ابتدایى براى موشک هاى میان برد خود را نیز دارد.
با این حال همین کارشناسان اذعان مى کنند که بعید به نظر مى آید کره شمالى توانایى کوچک کردن خیلى زیاد کلاهک هاى اتمى را براى استفاده در موشک هاى دوربرد دارا باشد. بر پایه تحقیقات جدید«انستیتوى علم و تحقیقات بین المللى» در واشینگتن، این احتمال مى رود که کره شمالى تا همین ماه ژوئن گذشته با استفاده از رآکتور اتمى خود مقدار 46 تا 61 کیلوگرم پلوتونیوم تولید کرده باشد. این مقدار پلوتونیوم براى ساخت 4تا 13 بمب اتمى کفایت مى‌کند.