امنیت در تهران از نگاه پلیس

علیرضا جلائیان
امنیت یکى از مقوله هاى اثرگذار در مسائل اجتماعى است که حاصل کارکرد دستگاه هاى مختلف بوده و از کارویژه هاى اصلى حکومت به شمار مى آید. از آنجایى که امنیت از نیازهاى ضرورى و آغازین بشر بوده و این نیاز در فطرت انسان نهادینه شده است لذا ضرورت بررسى ابعاد و چگونگى افزایش آن از ضروریات بدیهى در اجتماع است.
جانشین فرماندهى انتظامى تهران بزرگ سردار ناصر شعبانى امنیت اجتماعى را اینگونه تعریف مى کند: امنیت اجتماعى عبارت است از فراغت همگانى از تهدیدى که کردار غیرقانونى دولت، دستگاه ها، مردم و یا گروهى در تمامى و یا بخشى از جامعه پدید آورند.
در این تعریف پلیس دادگسترى مامور اجراى قانون و حمایت از فرد و جامعه در برابر قانون شکنان است. شعبانى افزود: ناامنى هاى اجتماعى که نقطه مقابل امنیت اجتماعى است از یک منظر توسط دو طیف در جامعه ایجاد مى‌شود.
یک- ناهنجارى هاى فردى که در آن هر فرد با هویت خود اقدام به شکستن هنجارهاى اجتماعى و بزه کارى مى کند و دیگر چالش هاى گروهى و حزبى و قومیتى که توسط برخى از اقشار و گروه هاى اجتماعى و سیاسى ایجاد مى شود. در مقوله دوم که خارج از بحث طرح افزایش امنیت اجتماعى است، نگاه حکومت به مجموعه هاى فوق الذکر تعیین کننده است و نوع برخورد با آنان و واکنش گروه هاى فوق نسبت به حکومت است. پلیس در این میان تنها مجرى قانون است.
سردار شبانى ادامه داد: امروزه امنیت از حالت انتظامى و قضایى محض خارج شده و نوعى نگاه نرم افزارانه به امنیت، جایگزین دیدگاه هاى سنتى سخت افزارى امنیتى خصوصاً در حوزه امنیت داخلى شده است.
در این نوع نگاه امنیت نه یک مقوله، بلکه یک فرآیند محسوب مى شود که در سه سطح تولید، نگهداشت یا بازتولید و توسعه قابل بحث است. جانشین فرماندهى انتظامى تهران بزرگ عنوان کرد: در هر سطح از موارد یاد شده بخش هایى از یک نظام مسئولیت آن را به عهده دارند. مثلاً بحث تولید امنیت از منظر «یورگن هابرماس» متفکر مکتب فرانکفورت جدید، وظیفه تولید امنیت در مرحله اول توسط خانواده و محیط اجتماعى و نهادهاى آموزشى مانند مدارس و رسانه هاى گروهى است که اساساً اولین مرتبطین شکل گیرى شخصیت فرد در جامعه انسانى محسوب مى شوند.وظیفه نگهداشت امنیت در اجتماع در اصل وظیفه بخشى از توان دولت به همراه دستگاه هاى مسئول است که در آن پلیس نقش اصلى را برعهده دارد. در این بخش پلیس در اصل آنچه را که در لایه اول یعنى تولید امنیت به وجود آمده نگهدارى مى کند اما در سطح دوم علاوه بر پلیس و دستگاه هاى امنیتى مسئول نگهدارى امنیت اجتماعى دیگر نهادها منجمله رسانه هاى گروهى، احزاب، نهادهاى مدنى و تشکل هاى غیردولتى در کنار یکدیگر به بازتولید و توسعه امنیت اجتماعى با توجه به مولفه هاى ساختارى روز جامعه بپردازند.
شبانى ادامه داد: البته این نکته بسیار مهم را باید یادآور شد که تمامى بخش هاى جامعه اعم از نیروى انتظامى و امنیتى در کنار دیگر دستگاه هاى مسئول مثل وزارت آموزش و پرورش، وزارت علوم، صدا و سیما، روزنامه ها، سازمان بهزیستى جملگى احساس مسئولیت کرده و قدم در راه تولید و بازتولید و توسعه امنیت اجتماعى بگذارند.
شعبانى عنوان کرد: در تعیین این نگاه به بحث طرح افزایش امنیت اجتماعى که توسط نیروى انتظامى تهران بزرگ انجام مى شود، پلیس تهران بزرگ براى تامین امنیت انتظامى که جزیى از امنیت اجتماعى است، طى این فرآیند اقداماتى نظیر پاکسازى نقاط آلوده و حذف عناصر مزاحم خصوصاً اراذل و اوباش و مزاحمان خیابانى، ناامن سازى محیط براى مجرمان و پیشگیرى از وقوع جرم، نمایش اقتدار و توان نیروى انتظامى، ایجاد احساس امنیت بیشتر در اذهان عمومى و فراهم کردن محیط امن و سالم براى کلیه اقشار جامعه را به انجام رسانیده است.
سردار ناصر شبانى اظهار داشت: عدم تعریف مناسب از آزادى حقوق شهروندى و واژگان کلیدى از این دست، توقعاتى را ایجاد مى کند و باعث سوءاستفاده هایى مى شود که اجراى اینگونه طرح هاى ضربتى، در واقع هزینه هاى آن شرایط قبل است. بنابراین طرح ریزى و اجراى اینگونه اقدامات، نیاز به یک فعالیت گسترده فرهنگى دارد و چه بسا برخورد و روش هاى سختگیرانه و فیزیکى تبعات منفى دیگرى داشته باشد و مى باید مجریان و ضابطان طرح یا افراد آشنا با حقوق اجتماعى باشند و یا با آموزش مداوم آنها، همواره نسبت به اهداف طرح رصد شوند. جانشین فرماندهى تهران بزرگ ادامه داد: با اعتقاد به اینکه طرح افزایش «امنیت اجتماعى» نباید مغایرتى با حقوق شهروندان و حقوق خصوصى افراد داشته باشد، لذا باید نهادهاى مشخص به صورت هماهنگ و دائمى عمل کنند. پس طرح افزایش امنیت اجتماعى یک فرآیند مشترک و حاصل کارکرد سازمان ها و دستگاه هاى مختلف است.
نیروى انتظامى هم به سهم خود در آموزش به نیروهایش در نحوه برخورد با جرائم در دانشگاه افسرى این نیرو گامى بلند برداشته است. ولى باید توجه داشت که نیروى انتظامى تهران بزرگ با اجراى دو مرحله طرح افزایش امنیت اجتماعى توانست با همکارى قوه قضائیه گامى دیگر در جهت افزایش احساس امنیت در تهران بردارد.
و در نتیجه اجراى این طرح منجر به دستگیرى 2295 نفر شد که از میان آنها130نفر به جرم شرب خمر،114نفر به جرم نزاع خیابانى، 1830 نفر به جرم مزاحمت خیابانى دستگیر شدند و 732 نفر تحت مراقبت پلیس قرار گرفتند. 580 نفر به زندان فرستاده شدند و1679نفر در دادسراهاى تهران تشکیل پرونده دادند. همچنین در اجراى این طرح 26 قبضه انواع سلاح گرم از مجرمان کشف و ضبط شده. بر اثر اجراى این طرح کلیه جرایم تهران بزرگ تا حدود 32 درصد کاهش داشت که به صورت تفکیک سرقت منزل 13 درصد کاهش، سرقت مغازه پنج درصد کاهش، سرقت اتومبیل شش درصد کاهش، سرقت موتورسیکلت10درصد کاهش، کیف قاپى 12 درصد کاهش، سرقت لوازم خودرو 13 درصد کاهش، جیب برى سه درصد کاهش و در جرایم خاص قتل 67درصد کاهش، سرقت مسلحانه 31 درصد کاهش، سرقت هاى به عنف هفت درصد کاهش نشان داده شد.
شبانى افزود: همچنین در طول اجراى این طرح، پاکسازى منطقه ناصرخسرو تهران، طرح جمع آورى معتادان ولگرد، ساماندهى منطقه خلیج تهران، پاک سازى خیابان قزوین، ایجاد گشت هاى ارشاد در منطقه تهران بزرگ از دیگر دستاوردهاى این طرح بوده است.
سردار شبانى همچنین از دستگیرى باند توزیع مشروبات الکلى خبر داد و افزود: در راستاى این طرح ماموران مبارزه با مفاسد اجتماعى تهران بزرگ طى یک ماموریت موفق به شناسایى یک گاراژ در منطقه جنوب تهران شدند که اقدام به توزیع مشروبات الکلى مى کردند و در یک عملیات، موفق به دستگیرى اعضاى این باند شدند. در تحقیقات به عمل آمده توسط پلیس مشخص شد این باند به وسیله یک خودرو تویوتا با ظاهرى فریب دهنده اقدام به توزیع مشروبات مى‌کرده‌اند.
سردار شبانى همچنین درباره عملیات دستگیرى مسعود م. یکى از شرورترین سارقان و توزیع کنندگان مواد مخدر شیمیایى گفت: مسعود 26ساله داراى سابقه هاى سرقت، شرارت، زورگیرى و توزیع مواد مخدر شیمیایى در منطقه شرق تهران بوده است که در سال 81 هنگام سرقت یک اتومبیل در منطقه گاندى تهران توسط عوامل کلانترى 103 شناسایى شد. پلیس پس از شناسایى وى هنگامى که قصد دستگیرى اش را داشت موفق به فرار شد و پلیس در تعقیب وى یک تیر به پایش شلیک کرد ولى مسعود موفق به فرار شد. شعبانى افزود: از سال 81 پلیس در تعقیب وى بوده است و در فروردین سال جارى عوامل اطلاعاتى پلیس امنیت با شناسایى پاتوق ها و محل هاى اختفاى مسعود با هماهنگى مقام قضایى مخفیگاه وى در منطقه بومهن تهران شناسایى شد و ماموران اطلاعاتى پلیس امنیت عمومى تهران بزرگ 2 هفته گذشته طى یک عملیات وارد بومهن شدند و هنگامى که مسعود قصد فروش مواد مخدر داشت را دستگیر کردند. پلیس پس از ورود به منطقه بومهن به دلیل محلى بودن منطقه بلافاصله از طرف همدستان مسعود شناسایى شد و به وى خبر دادند به همین دلیل چند اکیپ از ماموران پس از شناسایى وى را در جاده بومهن مورد تعقیب قرار دادند و براى متوقف کردن وى اقدام به شلیک 10 تیر هوایى کردند. پس از بى توجهى مسعود به ایست پلیس ماموران به طرف خودرواش تیراندازى کردند و سه لاستیک خودرو را هدف گلوله قرار دادند. در نهایت مسعود توسط پلیس به همراه مقادیرى مواد مخدر دستگیر شد. در تحقیقات پلیسى از مسعود و بازجویى به عمل آمده از وى مشخص شد ایجاد رعب و وحشت در منطقه شرق تهران، زورگیرى، توزیع مواد مخدر، تهدید ساکنان بومهن، حمل سلاح، سرقت مسلحانه از دیگر اتهامات مسعود است. لازم به ذکر است که مسعود جزء 10 نفر اصلى اراذل و اوباش تهران بوده است.
سردار شبانى اظهار داشت: دستگیرى اینگونه افراد در مرحله دوم طرح امنیت اجتماعى به عنوان اولویت اول است. در مرحله دوم اجراى این طرح تمامى اراذل و اوباش و شرورهاى حرفه اى که اکثر آنها سرکرده باندهاى شرارت هستند، دستگیر شده اند. البته این نکته را باید ذکر کرد که این افراد در مرحله اول اجراى طرح بر اثر تبلیغاتى که براى اجراى طرح افزایش امنیت اجتماعى شده بود همگى با آغاز این طرح از تهران فرار کرده بودند. با اتمام مرحله طرح افزایش امنیت اجتماعى این افراد با فرض آنکه دیگر آب ها از آسیاب افتاده است به پاتوق هاى خود بازگشته اند و پلیس تهران بزرگ تمامى این افراد را شناسایى و اقدام به دستگیرى اینگونه افراد مى کند و تاکنون بیش از 13نفر که شرورهاى حرفه  اى و سرکرده هاى باندهاى شرارت بوده اند دستگیر شده اند. همچنین افشین، کیانوش و حمید که از اشرار بنام منطقه جوادیه تهران بودند و اقدام به بستن خیابان ها، زورگیرى، مزاحمت نوامیس و شرب خمر مى کردند توسط ماموران انتظامى تهران بزرگ دستگیر و تحویل مقامات قضایى تهران شدند. شعبانى در آخر عنوان کرد: به منظور بقا و استمرار حیات هر جامعه مى بایستى هنجارها و ارزش هاى آن جامعه توسط اعضا محترم شمرده شود لکن در همه جوامع بشرى برخى از افراد پاره اى از ارزش ها و هنجارها را نقض مى‌کنند.