نیازهاى متنوع 18 میلیون جوان ایرانى

*شعار امسال روز جهانى جمعیت، جوانان است، دلیل انتخاب این عنوان چیست؟
**همانطور که مى دانید هر ساله صندوق جمعیت سازمان ملل UNFPA روز جهانى جمعیت را در 11 جولاى جشن مى گیرد. هر سال شعارى براى این روز در نظر گرفته مى شود و شعار امسال با توجه به آمار بالاى جوانان و اهمیت حضور آنها در عرصه هاى مختلف به جوانان اختصاص یافته است. براساس نظر سازمان ملل و تعریف این سازمان جوانان گروهى هستند که میانگین سنى آنها بین 10 تا 24 سال است. نوجوانان 10 تا 19 سال نیز شامل این تقسیم بندى مى شوند. نوجوانان و جوانان بزرگترین نسل فعلى جهان را شامل مى شوند. در حال حاضر بیش از نیمى از جمعیت جهان زیر 25 سال هستند. جوانان در هر کشور و منطقه اى ایده، عقیده، نظر، امید و ... دارند. با استفاده از همین نگاه ها مى توان مشکلات مختلف جوامع را رفع کرد. مشکلاتى از قبیل فقر و بیمارى اچ آى وى- ایدز ، همچنین مى توان با بهره گیرى از نقطه نظرات جوانان باعث توسعه جوامع مختلف شد. اما متاسفانه وضعیت موجود نشان دهنده چالشى در میان تشکلات جوانان است. این مشکلات به ویژه در دستیابى به اهداف توسعه هزاره مشهود است. بیشتر جوانان در حال حاضر در کشورهاى فقیر زندگى مى کنند، براساس برآوردهاى انجام شده از هر چهار جوان در کشورهاى در حال توسعه یک نفر در فقر شدید (با درآمدى زیر یک دلار) زندگى مى کند. آنها در مقابل بسیارى از بیمارى هاى مختلف آسیب پذیرند. از جمله این بیمارى ها اچ آى وى- ایدز است. طبق تحقیقات انجام شده هر روزه 6 هزار جوان به اچ آى وى آلوده مى شوند.
وضعیت سواد و آموزش نیز در جهان چندان مناسب نیست. 96 میلیون زن جوان در دنیا نمى توانند بخوانند و بنویسند. این چالش هاى مهم براى دستیابى به اهداف توسعه هزاره است. براى رسیدن به اهداف توسعه ما نیازمند شناسایى مشکلات جوان و یافتن راه حل براى آن هستیم. باید به فقر، آموزش، بهداشت و ... جوانان رسیدگى شود. آموزش در کشورها تغییرات اساسى را در زندگى افراد به وجود مى آورد. براساس تحقیقات هر یک سال آموزش در بین زنان نتایج مثبتى در کاهش مرگ و میر دارد. همچنین آموزش در مقاطع راهنمایى و دبیرستان امکان کاریابى را افزایش مى دهد. همین آموزش مى تواند در مقابله با فقر نیز مورد استفاده قرار گیرد. وقتى این موضوع را در بعد جنسیتى مورد نظر بگیریم با ظرفیت سازى و قدرتمند کردن زنان در عرصه هاى مختلف مى توان به اهداف توسعه هزاره دست یافت. با آموزش جوانان آنها مى توانند تغییرات بنیادى در مسائل اجتماعى، فرهنگى، اقتصادى و ... جوامع خود ایجاد کنند. در همین حال با آموزش جوانان مى توان در مقابل بیمارى چون ایدز راهکارهاى عملى ارائه کرد. همچنین با آگاهى دهى، استفاده از جوانان در بازار کار و ... با تروریسم که به نوعى ریشه در فقر و ناآگاهى دارد، مى توان مقابله کرد. به همین منظورUNFPA امسال را با این شعار آغاز مى کند، سخن ما در این صندوق این است که به جوانان آزادى دهیم تا فعال شوند، از امکانات بهره گیرند و آنها احترام بگذاریم.
*با توجه به مواردى که اشاره کردید، وضعیت جوانان در ایران را چگونه ارزیابى مى‌کنید؟
**ایران کشورى با جمعیت بالاى جوان است. بسیارى از آنها از کودکان جنگ(1991-1981) هستند که در حال حاضر در سن جوانى هستند. در حال حاضر بیش از 18 میلیون جوان در ایران نیازمند تحصیل، آموزش، مسکن، امکانات بهداشتى، کار و...اند ایران این توانایى را داشته که یک دهه و نیم پس از جنگ بتواند به برخى از اهداف چون آموزش و بهداشت در برخى مراحل دسترسى پیدا کند. آمارها نشان مى دهد مرگ و میر بارورى از 52 در هر یک هزار به 28 کاهش یافته، مرگ و میر نوزادان نیز کاهش یافته، آموزش دختران در سن 15 تا 24 سال افزایش یافته است.
*اما همچنان در برخى مناطق از تحصیل دختران و زنان در کشور جلوگیرى مى‌شود؟
**بله، متاسفانه در برخى از مناطق همچنان این مشکل به چشم مى خورد. اما باید از حرکتى که دولت ایران براى مقابله با منع تحصیل زنان در پیش گرفته، قدردانى شود. دولت جمهورى اسلامى به همراه وزارت آموزش و پرورش و قوه قضائیه قرار است براى آموزش زنان برنامه اى را به اجرا درآورد و در صورت ممانعت از تحصیل توسط خانواده، قانون وارد عمل شود. یکى از مشکلاتى که جوانان ایرانى با آن روبه رو هستند، مسئله بهداشت و سلامت است. باید در این حوزه ظرفیت سازى شود. حضور زنان در عرصه هاى سیاسى، برابرى وضعیت استخدامى و حقوق از دیگر مسائل است. در این راستا نیز باید برنامه ریزى دقیقى انجام شود. براى حل این مشکلات باید ظرفیت هاى توسعه افزایش یابد، وضعیت اقتصادى کشور مناسب‌تر شود.
*فکر مى‌کنید براى حل این مشکلاتى که اشاره کردید، سازمان هاى غیردولتى و بخش خصوصى مى‌توانند به دولت کمک کنند؟
**دقیقاً، سازمان هاى غیردولتى، NGO ها و بخش خصوصى مى توانند در این راستا به دولت کمک کنند. این مراکز نقش بسیار مهمى دارند. همانطور که قبلاً اشاره کردم، ایران کشورى با جمعیت جوان است و فعالیت این بخش ها در کنار دولت مى تواند بسیارى از مشکلات آنها را رفع کند. به طور مثال در بخش بهداشت و سلامت فعالیت بخش خصوصى و NGO ها تاکنون کمک موثرى بوده است.
*در برخى موارد NGOها و بخش هاى خصوصى علاقه مند به فعالیت هستند اما دولت اجازه این فعالیت را به آنها نمى دهد، صندوق جمعیت چطور مى تواند دولت را تشویق به این همکارى کند؟
**صندوق جمعیت سازمان ملل در تلاش است تا دولت و نهادهاى مدنى را در کنار یکدیگر قرار دهد. برنامه استفاده از کاندوم در بحث بهداشت و سلامت نمونه خوبى براى این ادعاست. همکارى سازمان هاى غیردولتى، بخش خصوصى و رسانه ها در کنار دولت سبب موفقیت در اجراى برنامه ها مى شود. برنامه هاى این صندوق نیز به گونه اى طراحى شده که این مراکز بیشترین همکارى را با یکدیگر داشته باشند و حتى در حوزه هاى مختلف فعال تر حاضر شوند. با اجراى چنین برنامه اى مى توان دسترسى به آخرین هدف توسعه هزاره که مشارکت است را نیز هموار کرد.
*اچ آى وى-ایدز یکى از مشکلات کشورها از جمله ایران است، که طى سال هاى اخیر آمار این بیمارى در کشور افزایش یافته است. به نظر شما ایران برنامه مناسبى در این زمینه داشته و صندوق جمعیت UNFPAچه کمکى در این زمینه به ایران ارائه مى‌کند؟
**UNFPA همانند دیگر آژانس هاى فعال سازمان ملل در این حوزه در ایران در حال فعالیت است. همانطور که صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل UNICEF در بخش آموزش براى مقابله با اچ آى وى- ایدز فعالیت دارد. صندوق جمعیت نیز در بخش بهداشت به ویژه استفاده از کاندوم فعالیت دارد. UNFPA معتقد است باید به بخش بهداشت و سلامت جوانان توجه بیشترى شود. بهداشت جنسى یکى از مهمترین راه ها براى مقابله با این بیمارى است. در حال حاضر بیش از 70 درصد از دلایل ابتلا به اچ آى وى- ایدز عدم رعایت مسائل بهداشتى است. به همین دلیل جوانان در این بخش به شدت در خطرند. بیش از 50 درصد از جمعیت ایران زیر 22 سال هستند و ساختار جمعیتى جوان باید مراقبت شود. این صندوق به مسئله بهداشت و آموزش برنامه توسعه بهداشت مى پردازد. در همین راستا برنامه اى براى وزارت آموزش و پرورش دارد. این صندوق در نظر دارد مربیان و معلمان مدارس را در خصوص نحوه ابتلا، راه هاى پیشگیرى و مقابله با اچ آى وی_ ایدز آموزش دهد. همچنین والدین دانش آموزان نیز آموزش ببینند، البته نحوه برخورد با نوجوانان و رعایت مسائل بهداشت و سلامت نیز براى والدین در نظر گرفته شده است.
*این برنامه فقط در تهران برگزار مى‌شود، یا یک برنامه سراسرى است؟
**این یک برنامه ملى است. در ابتدا تعدادى استان انتخاب شده و این برنامه ها در آنها به اجرا درمى آید. ما در نظر داریم نخست آموزش را آغاز کنیم و سپس ادامه آن را به وزارت آموزش و پرورش و دولت بسپاریم. ما همچنین برنامه حمایتى خارج از مدرسه هم داریم. براى بیسوادان و گروه هاى پرخطر و... در تلاشیم چنین برنامه اى را به اجرا درآوریم. همچنین مى کوشیم تا مسئولان سیاسى و پارلمان را هم همراه خود داشته باشیم.
*یکى از برنامه هاى این صندوق افزایش آگاهى و ظرفیت در مورد بهداشت بارورى، بهداشت بارورى نوجوانان، حقوق بارورى و جنسیت است اما بر اساس اعلام قبلى در مرحله نخست رهبران مذهبى، سیاستگزاران کلیدى، رسانه ها و مردان سن بارورى را هدف گیرى کرده، دلیل تمرکز بر روى این گروه‌ها چیست؟
**رهبران مذهبى نقش بسیار مهمى در ایران دارند. به طور مثال امام خمینى به عنوان رهبر مذهبى برنامه اى موفق را در خصوص سلامت خانواده، سلامت مادر و نوزاد اجرا کرد که سبب توسعه پیشرفت در بین خانواده ها شد. براى اجراى برنامه هاى بهداشتى و مسائل بارورى رهبران مذهبى نقش کلیدى براى اجراى این موارد در بین اقشار جامعه دارند. سیاستگزاران که بیشتر نمایندگان مجلس و قانونگذاران مورد نظرند مى توانند با تصمیم گیرى در مورد حقوق زنان، تخصیص بودجه و ... در این امر فعالیت کنند. در همین راستا مردان با آموزش هایى که به آنها داده مى شود مى توانند در این راستا حضور یابند. در همین خصوص رسانه ها نیز نقش آگاهى رسانى عمومى را برعهده دارند.
*جنسیت و مسائل مربوط به آن یکى از موضوعات مهم در برنامه این صندوق است، همچنین یکى از اهداف توسعه هزاره، به اعتقاد برخى کارشناسان با توجه به مشکلات و کمبودهایى که ایران در این بخش دارد، این کشور نمى تواند تا زمان در نظر گرفته شده به این هدف دسترسى داشته باشد. نظر شما در این خصوص چیست؟
**من فکر مى کنم در بخش هایى مثل بهداشت، کاهش مرگ و میر، بارورى و ... تلاش هایى شده که همین مسائل به زنان و مسئله جنسیت کمک مى کند. اینکه در ایران بیش از 60 درصد دانشجویان را زنان تشکیل مى دهند و کاهش بى سوادى در رده سنى 15 تا 24 سال به 95 درصد رسیده از نمونه هاى مثبت قابل ذکر است. اما نباید مشکلات را نیز نادیده گرفت. وضعیت کارگران زن، حقوق زنان و... چندان مناسب نیست. حضور زنان در عرصه هاى سیاسى 4/4درصد است و زنان نقش بسیار کمى در این حوزه دارند. در بخش حقوق زنان نیز باید فعالیت هاى مستمرى صورت گیرد. به نظرم کلید حل این مسئله ظرفیت سازى جنسیتى است. برنامه هایى که در برنامه دولت گنجانده شده نمونه خوبى است. از جمله کار یکسان حقوق یکسان، بیمه زنان سرپرست خانوار، افزایش نقش زنان در عرصه سیاسى و... اما این برنامه ها هنوز هیچ مکانیسمى ندارد. باید براى حل این مشکلات مکانیسمى در نظر گرفته شود. سازمان ملل نقش مهمى در این راستا برعهده دارد. این سازمان مى تواند با همکارى دولت، نهادهاى مدنى مکانیسمى را طراحى کرده تا هرچه سریع تر مورد استفاده قرار گیرد.
* با استفاده از کمک سازمان ملل ایران مى‌تواند به اهداف توسعه هزاره دسترسى پیدا کند؟
**بله، ایران مى تواند با کمک سازمان ملل در راستاى دستیابى به اهداف توسعه هزاره گام بردارد. باید در ابتدا آموزش هایى به زنان نیز ارائه شود و آنها با حقوق خود آشنا شوند.
*خشونت علیه زنان از دیگر برنامه هاى پنج ساله این صندوق است، این موضوع یکى از مسائل مهم در ایران است که کمتر مورد بحث قرار مى گیرد. UNFPA چه برنامه اى در این زمینه دارد؟
**مسئله خشونت علیه زنان تنها مختص ایران نیست، یک موضوع جهانى است. کشورها نباید به دلیل وجود چنین مشکلى خجالت کشیده و از ارائه آمار جلوگیرى کنند. همین طور نباید با اشاره به جهانى بودن آن از اطلاع رسانى و فعالیت در آن جلوگیرى شود. بسیارى از کشورها با وجود این مشکل به آن اشاره کرده و اطلاع رسانى نیز انجام مى‌شود.
*اما ایران آمار دقیقى در این حوزه ندارد؟
**بله، موافقم. از آیت الله موسوى اردبیلى در قم نکاتى آموختم، اسلام به هیچ عنوان خشونت علیه زن و مرد را نمى پذیرد. اسلام دین متمدنى است. حضرت محمد هیچ گاه همسرانش را نمى زد. به او اهانت نمى کرد. در فرهنگ ایرانى نیز چنین خشونتى وجود ندارد. مردم باید در خصوص این مسئله آگاه شوند و آموزش هایى در خصوص رفتار با زنان ببینند. با آموزش جوانان مى توان به مقابله با این رفتارها پرداخت. حمایت از زنان و قربانیان این خشونت ها نیز مى تواند کمک شایانى در کاهش و رفع آن ایجاد کند. براى مقابله با پدیده خشونت علیه زنان باید رسانه ها، سازمان هاى غیردولتى، نهادهاى مدنى، دولت، رهبران مذهبى در کنار یکدیگر فعالیت کنند. در ایران مردم شناخت کمى از این موضوع دارند. صندوق جمعیت سازمان ملل در ایران در برنامه پنج ساله اش نخست قرار است، شبکه اى از موسسات دولتى، نهادهاى مدنى و دانشگاهى براى رسیدگى به مسئله خشونت جنسیتى راه اندازى کند، سپس یک گروه اصلى از مربیان براى کسب مهارت فنى و ترویجى لازم در برخورد با خشونت جنسیتى تشکیل شود، جمع آورى اطلاعات در این حوزه و برگزارى گردهمایى براى مقامات مذهبى، سیاستگزاران و رسانه هاى همگانى از دیگر برنامه ها است.