کارآمدى یا ناکارآمدى یک بسته
على قاسمی: با دیدار سولانا مسئول سیاست خارجى و امنیت اتحادیه اروپا از تهران که حامل بستهاى براى مقامات جمهورى اسلامى ایران بوده، روابط اتمى تهران با طرفهاى هستهاى این کشور وارد مرحله تازهاى شده است.
محتویات این بسته چندان جدید و براى ایرانىها ناآشنا نیست. در گذشته این بسته در شکل و قیافه دیگرى به ایران تحویل داده شده بود. بارها بر سر محتویات و هزینه و فایده داد و ستد بین جمهورى اسلامى با طرفهاى اتمى این کشور گفتگو و مذاکره در گرفت. درباره مابهالتفاوت و درازاى تحویل بسته هستهاى و آنچه که از ایران مطالبه مىکنند، دیپلماتهاى اتمى دو طرف بارها در وین نشست انجام دادند.
اما در دیدار اخیر سولانا از تهران، بسته هستهاى همراه او تزیین شده بود. علاوه بر آن انجام این ماموریت از سوى رئیس دستگاه دیپلماسى اتحادیه اروپا، بخشى از نگاهها را متوجه اهمیت بسته پیشنهادى اروپا کرده است. طرح مواردى مانند اجازه خرید قطعات هواپیماهاى غیرنظامى به ویژه بویینگ از آمریکا، حمایت از ساخت راکتورهاى آب سبک جدید در ایران و... رنگ و لعاب تازهاى به بسته پیشنهادى اروپا داده است.
در این شرایط سئوال جدى این است که آیا بسته پیشنهادى ارائه شده به ایران مىتواند روابط جدیدى را بین جمهورى اسلامى و طرفهاى اتمى این کشور به ویژه به اروپا و آمریکا بنیان و سامان دهد؟
گروه 1+5 بازکردن و بهرهبردارى از محتویات بسته یا هر اقدام دیگر از سوى تهران را مشروط به تعلیق همه فعالیتهاى مربوط به غنىسازى و بازفرآورى کرد. در واقع اروپایىها و آمریکا با این شرط و با درخواست خلاف معاهده ان.پی.تی، دست جمهورى اسلامى ایران را براى ایجاد شکاف و رخنه جدى در بنبست کنونى بستند.
از این رو این بسته در شرایطى مىتواند روابط تازهاى را بین تهران و طرفهاى هستهاى این کشور بنیان نهد که ملاحظات و ویژگىهاى زیر را داشته باشد:
- بسته پیشنهادى ارائه شده به ایران که شبکه ای.بی.سى نیوز آمریکا متن کامل آن را منتشر کرد باید از انعطاف لازم برخوردار باشد و بر اساس ملاحظات و حقوق هستهاى جمهورى اسلامى طبق معاهده ان.پی.تى تعدیل و اصلاح گردد.
- این بسته با لحاظ شرط انعطافپذیرى آن باید حق غنىسازى اورانیوم را براى تامین سوخت مورد نیاز نیروگاههاى اتمى ایران مورد شناسایى و به رسمیت بشناسد.
- این بسته که با چماق تحریم اقتصادى و سیاسى و اقدامات احتمالى علیه ایران همراه است، تردید را نسبت به صداقت و حسن نیت گروه 1+5 درباره حل مسئله تقویت مىکند. از این رو غرب در مسیرى که به حل مسئله و خروج از بنبست مىاندیشد، باید گامهاى اعتمادساز بیشترى بردارد و نباید بسته حامل مشوقها (رفع برخى موانع و محدودیتهاى اقتصادى و تجاری) را با چماق تحریم آلوده سازد.
- باید در پاسخ به بسته پیشنهادى گروه 1+5 هوشمندانه عمل کرد و بنیان روابط اتمى جدید با غرب را مدنظر داشت. علاوه بر آن این بسته باید در پروسه مذاکرات قرار گیرد تا کارآمدى آن براى دو طرف روشن گردد.
- و...
سرانجام اینکه استراتژى پیششرط توقف غنىسازى اورانیوم در روابط اتمى گروه 1+5 با ایران غیرمعقول، غیرسازنده و تخریبکننده بنیان مناسبات هستهاى جدید بین تهران با این گروه است. از این رو این گروه باید از هماکنون خود را براى انجام اصلاحات مورد لزوم در بسته پیشنهادى آماده سازند تا بتوان در فرآیند مذاکرات به هدف مشخص و سازنده رسید. شناسایى حق غنىسازى اورانیوم توسط ایران از سوى گروه 1+5 مىتواند روابط اتمى و سازندهاى که دو طرف در چند سال گذشته به دنبال آن هستند را ایجاد و بنیان نهد. در واقع این شناسایى کارآمدى یا بحران بسته پیشنهادى 1+5 را در معرض قضاوت عموم قرار مىدهد.
روسیه و چین مىتوانند در این عرصه پیشگام شوند. این پیشگامى هم در احیاى نقش سنتى و قدرتگیرى کرملین در تحولات جهانى و منطقهاى اثرگذار خواهد بود و هم از بحران کارآمدى این بسته که گروه 1+5 وقت بسیارى بر سر آن گذاشتند جلوگیرى مىکند.
مسیر پیشرفت و آبادانى در ایران اسلامى مشخص است. راه عزت، استقلال و بومى شدن صنعت هستهاى در این کشور، مسیر غیرقابل بازگشت مىباشد. از اینرو گروه 1+5 باید
1- واقعیتى به نام ایران هستهاى را در خاورمیانه بپذیرند
2- بر اساس این واقعیت با ایران اتمى وارد تعامل و مذاکره شوند.
در غیر اینصورت روابط هستهاى دو طرف همچنان با فراز و نشیبهاى زیادى همراه خواهد بود و ممکن است تبعات منفى هم در آینده این روابط و در عرصه مناسبات بینالمللى بر جاى گذارد.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
