هشت سال جنگ و هشتمین قطعنامه

قطعنامه 598، هشتمین قطعنامه‌اى بود که شوراى امنیت سازمان ملل از ابتداى تجاوز علنى رژیم بعثى عراق به جمهورى اسلامى ایران، صادر کرده بود.
همه قطعنامه‌هاى قبلى به علت جهت‌گیرى ناعادلانه آنها از سوى ایران رد شده بود اما در ابتداى صدور قطعنامه 598 بعلت نکات مثبتى که در این قطعنامه گنجانده شده بود از سوى جمهورى اسلامى اعلام شد که ایران جاى بحث و مذاکره در این قطعنامه مى‌بیند و آن را نه رد کرد و نه قبول؛ ولى سرانجام در تاریخ 27 تیر 1367 این قطعنامه مورد قبول جمهورى اسلامى ایران قرار گرفت.
متن قطعنامه 598:
شوراى امنیت، با تایید مجدد قطعنامه (1986 میلادی) 582 خود، با ابراز نگرانى عمیق از این که على رغم در خواستهایش براى آتش بس، منازعه بین ایران و عراق به شدت سابق با تلفات شدید انسانى و تخریب مادى ادامه دارد، با ابراز تاسف از آغاز و ادامه منازعه، همچنین با ابراز تاسف از بمباران مراکز صرفا مسکونى غیرنظامی، حملات به کشتیرانى بى‌طرف یا هواپیماهاى کشوری، نقض قوانین بین المللى انسان دوستانه و دیگر قوانین ناظر بر درگیرى مسلحانه، بویژه کاربرد سلاحهاى شیمیایى برخلاف الزامات پروتکل 1925 ژنو، با ابراز نگرانى عمیق نسبت به احتمال تشدید و گسترش بیشتر منازعه، مصمم گردید به تمامى اقدامات نظامى بین ایران و عراق خاتمه بخشد، معتقد شد که مى‌باید یک راه حل جامع، عادلانه، شرافتمندانه و پایدار بین ایران و عراق به دست آید.
با یادآورى مفاد منشور ملل متحد، به ویژه تعهد همه دول عضو به حل اختلافات بین‌المللى خود از راه هاى مسالمت آمیز به نحوى که صلح و امنیت بین المللى و عدالت به مخاطره نیفتد، با حکم به این که در منازعه ما بین ایران و عراق زمینه صلح حاصل شده است، با اقدام براساس مواد 39 و 40 منشور ملل متحد:
1- خواستار آن است که به عنوان یک قدم اولیه جهت حل و فصل (مناقشه) از راه مذاکره، ایران و عراق یک آتش بس فورى را رعایت کرده، به تمامى عملیات نظامى در زمین، دریا و هوا خاتمه داده و تمامى نیروهاى خود را بدون درنگ به مرزهاى شناخته شده بین المللى بازگردانند.
2- از دبیرکل درخواست مى کند که یک تیم ناظر ملل متحد را براى بررسی، تایید و نظارت بر آتش بس و عقب نشینى نیروها اعزام نماید و همچنین از دبیرکل درخواست مى نماید با مشورت طرفین درگیر، تدابیر لازم را اتخاذ نموده، گزارش آن را به شوراى امنیت ارائه نماید.
3- مصرانه مى خواهد اسراى جنگى آزاد شده و پس از قطع مخاصمات فعال کنونی، براساس کنوانسیون سوم ژنو 12 اوت 1949، بدون تاخیر به کشور خود بازگردانده شوند.
4- از ایران و عراق مى خواهد با دبیرکل در اجراى این قطعنامه و در تلاشهاى میانجیگرانه براى حصول یک راه حل جامع، عادلانه و شرافتمندانه مورد قبول دو طرف در خصوص تمام موضوعات موجود، منطبق با اصول مندرج در منشور ملل متحد، همکارى نمایند.
5- از تمامى کشورهاى دیگر مى خواهد که حداکثر خویشتندارى را مبذول دارند و از هرگونه اقدامى که مى تواند منجر به تشدید و گسترش بیشتر منازعه گردد احتراز کنند و بدین ترتیب اجراى قطعنامه حاضر را تسهیل نمایند.
6- از دبیرکل درخواست مى نماید که با مشورت با ایران و عراق، مساله تفویض اختیار به یک هیات بى طرف براى تحقیق راجع به مسئولیت منازعه را بررسى نموده و در اسرع وقت به شوراى امنیت گزارش دهد.
7- ابعاد خسارات وارده در خلال منازعه و نیاز به تلاشهاى بازسازى با کمکهاى مناسب بین المللى پس از خاتمه درگیرى تصدیق مى گردد و در این خصوص از دبیرکل درخواست مى کند که هیات کارشناسان را براى مطالعه موضوع بازسازى و گزارش به شوراى امنیت تعیین نمایند.
8- همچنین از دبیرکل درخواست مى کند که با مشورت با ایران و عراق و دیگر کشورهاى منطقه، راههاى افزایش امنیت و ثبات منطقه را مورد مداقه قرار دهد.
9- از دبیرکل درخواست مى کند که شوراى امنیت را در مورد اجراى این قطعنامه مطلع نماید.
10- مصمم است براى بررسى اقدامات بیشتر جهت رعایت و اجراى این قطعنامه در صورت ضرورت جلسات دیگرى مجددا تشکیل دهد.
حضرت امام خمینى پیام مهمى در این مورد خطاب به ملت ایران صادر فرمودند که در قسمتى از این پیام آمده است:
‌«و اما در مورد قبول قطعنامه که حقیقتا مسئله بسیار تلخ و ناگوارى براى همه و خصوصا براى من بود این است که من تا چند روز قبل معتقد به همان شیوه دفاع و مواضع اعلام شده در جنگ بودم و مصلحت نظام و کشور و انقلاب را در اجراى آن مى‌دیدم، ولى به واسطه حوادث و عواملى که از ذکر آن فعلا خوددارى مى‌کنم و به امید خداوند در آینده روشن خواهد شد و با توجه به نظر تمامى کارشناسان سیاسى و نظامى سطح بالاى کشور ـ که من به تعهد و دلسوزى و صداقت آنان اعتماد دارم ـ با قبول قطعنامه و آتش بس موافقت نمودم و در مقطع کنونى آن را به مصلحت انقلاب و نظام مى‌دانم و خدا مى‌داند که اگر نبود انگیزه‌اى که همه ما و عزت و اعتبار ما باید در مسیر مصلحت نظام و مسلمین قربانى شود، هرگز راضى به این عمل نمى‌بودم و مرگ و شهادت برایم گواراتر بود، اما چاره چیست؟ همه باید به رضایت حق تعالى گردن نهیم دیروز روز امتحان الهى بود که گذشت و فردا امتحان دیگرى است که پیش مى‌آید.... من باز مى‌گویم قبول این مسئله براى من از زهر کشنده‌تر است ، ولى راضى به رضاى خدایم و براى رضایت او این جرعه را نوشیدم و نکته‌اى که تذکر آن لازم است در قبول این قطعنامه فقط مسئولین کشور ایران با اتکاى خود تصمیم گرفتند. تصمیم امروز فقط براى تشخیص مصلحت بود.... بدانید که پیروزى از آن شماست.»