اصلاحات در حکومت جهانی مهدی موعود (عج)

مطابق با فطرت و برای سعادت بشریت
آنانکه به اصلاح جوامع بشری می اندیشند و برای رفع عوامل بی عدالتی، ظلم، فساد و تباهی برنامه ریزی می کنند، به خوبی می دانند که سیمای ارائه شده در قرآن و احادیث اسلامی از وضعیت دوران پس از ظهور الگویی کامل و عملی برای همه انسان های دوره غیبت است، که می توانند ساختار زندگی فردی و اجتماعی خود را براساس آن سامان بخشند و علی رغم همه محدودیت ها است و سوی حرکت اصلاحی خود و جامعه را در جهت اصلاحات عصر ظهور قرار دهند. با نگاهی گذرا به آیات و روایات عصر حکومت امام عصر(عج) به دو ویژگی مهم و اساسی اصلاحات امام(ع) پی می بریم؛ یکم اینکه این اصلاحات و سامان بخشی های حضرت(ع)، جهانی است و سعادت، امنیت و آرامش همه انسان ها را در جای جای کره خاکی تضمین می کند. و نکته دیگر اینکه اصلاحات مهدوی مطابق با فطرت و ذات خداجوی انسانهاست و در قوانین آن، هیچ گونه تبعیض و برتری نژادی وجود ندارد. در واقع تمامی جوامع بشری در برابر آن قوانین، یکسان و برابرند و از همین روست که اقشار و توده های مستضعف جهان که بیشترین جمعیت جهان را نیز تشکیل می دهند، در سایه اصلاحات حکومت مهدی(عج) خشنود و خرسندتر خواهند زیست. به هر ترتیب اصلاحات در حکومت مهدوی را به سه قسم می توان تقسیم کرد؛ اصلاحات اقتصادی، اصلاحات دینی و فرهنگی و اصلاحات اجتماعی.
عمران اقتصادی، رهایی از اسارت فقر و مدیریت منابع
یکی از برنامه ها و اقدامات مهم مهدی(ع) اصلاحات اقتصادی و معیشتی و پدید آوردن رفاه در جامعه بشری است. آیات و احادیث مربوط به عصر ظهور، حاکی از آن است که در سراسر زمین، جامعه ای یکپارچه و منسجم تشکیل می شود که همه افرادش مثل یک خانواده با هم و در کنار هم در کمال صمیمیت، زندگی می کنند و عوامل اصلی فقر و بیچارگی، گرسنگی و مظلومیت، چپاول و غارت ثروت ها از بین خواهد رفت.
تردیدی نیست که بدترین اسارت برای بشر، فقر و گرسنگی است که لحظه ای آسایش و آرامش برای وی باقی نمی گذارد و زمینه های رشد و تکامل علمی و معنوی او را نابود می سازد، و همواره انسان را در اندیشه سیر کردن شکم و پوشاندن بدن و دستیابی به سایبان و بهبودی از درد و بیماری، گرفتار می کند و فرصتی باقی نمی گذارد تا انسان به نیازهای روحی و معنوی بیندیشد و برای رشد علمی خویش اقدامی انجام دهد.
با اصلاحات اقتصادی حضرت مهدی(ع)، بشر، از اسارات جانسوز فقر و تبعیض رهایی می یابد و از بند مشکلات و گرفتاری ها آزاد می شود و به تکامل و رشد علمی و معنوی می اندیشد و در راه آن، گام برمی‌دارد.
در احادیث عصر ظهور، اصلاحات اقتصادی و رفاه مردم جهان، از جمله مسائلی است که بیشترین تأکید بر آن شده است که با این اصلاحات، نابسامانی ها سامان می یابند، و نیازها برآورده می شوند و رفاه اقتصادی و آسایش معیشتی بر تمامی زوایای زندگی بشری پرتو خواهد افکند.
طبق احادیثی که از پیشوایان دینی درباره حکومت امام زمان به ما رسیده است، تأمین زندگی و رفاه در عصر ظهور به حدی می رسد که: اگر از مسلمانان کسی در بردگی باشد، به دست امام(ع) خریده و آزاد می گردد؛ اگر کسی بدهکاری ای داشت، بدهی او پرداخت می شود؛ هر کس حقی از دیگران بر گردن داشت، آن حق از او اخذ می شود؛ اگر بنده ای قصاص شد، دیه او به صاحبش پرداخت می گردد؛ هر کس به دلیل جرمی به اعدام محکوم شد، بدهکاری های او پرداخت می شود، و پس از اعدام، زندگی خانواده اش همسان و هم سطح دیگر مردم، تامین می‌گردد.
حضرت مهدی(ع) سالی دو بار به مردم، مال می بخشد و در ماه نیز دو بار، امور معیشتی مردم را تأمین می نماید تا نیازمندی به زکات پیدا نشود، تا جایی که مردم،زکات مالشان را در کیسه ها می گذارند و کنار کوچه قرار می دهند، ولی کسی پیدا نمی شود که آنها را بردارد و استفاده کند. ثروت های غصب شده نیز از غاصبان گرفته می شوند و مهدی، حق هر حقداری را می گیرد و به او می دهد، حتی اگر زیر دندان غاصبان باشد.(1)
به طور کلی، اصلاحات اقتصادی امام مهدی(ع) را می توان در سه محور اصلی خلاصه کرد:
1. به استخدام گرفتن ثروت های زمین و بهره برداری از آنها به نفع فرد فرد جامعه جهانی.
2. بازپس گیری ثروت های غصب شده و اموال بادآورده و استفاده از آنها برای ارتقای سطح زندگی انسان‌های زمین.
3. برقراری عدالت اجتماعی و مساوات، همراه با برنامه ریزی درست و صحیح برای آسایش و آرامش انسان‌ها.
حاکمیت اسلام، مبارزه با انحرافات و رشد و تکامل عقلی
برای تشکیل جامعه واحد جهانی، وحدت دینی مردم جهان یکی از ضروریات است. ادیان مختلف با فرهنگ ها و آداب و رسوم گوناگون به طور قطع در صورت نقش داشتن در اداره جوامع، سبب تفرقه و ناسازگاری اجتماعی و مانع وحدت و یگانگی خواهند بود؛ زیرا دین و جهان بینی، زیربنای تفکر و روابط اجتماعی انسان است. بر همین اساس، اصلاحات دینی و فرهنگی امام مهدی(ع) برای تشکیل حکومت واحد جهانی بر سه اصل استوار است؛
1- اصلاح انحراف‌های فکری
از مهمترین بخش های اصلاحات دینی و فرهنگی امام عصر(ع)، مقابله با انحرافات، کج روی ها و بدعت های دینی- بویژه در جوامع اسلامی- است.
روشن است که پاکسازی ذهن ها از رسوبات فکری گذشته (خصوصاً اگر به نام دین باشد)، کاری بسیار دشوار است، چنان که این جریان را یکی از موانع بزرگ و مشکلات دشوار در راه اصلاحات مهدی(ع) برشمرده اند و بدون شک، بخش عمده ای از جنگ های آن حضرت در سرزمین های اسلامی، در ارتباط با همین مقاومت هاست و مسلمانان، با حربه اسلام انحرافی که در حقیقت، ضداسلام است به جنگ با امام برمی خیزند و دین او را بدعت آمیز و برخلاف اسلام و دینی جدید می خوانند(2) که آن حضرت، ناگزیر از روشنگری و استدلال و در مواردی نیز مقاومت و مبارزه در دفاع از اسلام راستین خواهد شد.
2- حاکمیت اسلام بر جهان
بعد از ظهور امام زمان(ع) و مبارزه ایشان با انحرافات فکری و عقیدتی (از طریق روشنگری و استدلال و تسخیر قلب ها و گستردن عدالت و محبت) و نیز نزول حضرت عیسی(ع) و اقتدا نمودن او به مهدی(ع) در بیت المقدس، تقریباً تمامی مسیحیان و بسیاری از پیروان دیگر ادیان، به اسلام مهدی ایمان می آورند(3) و در زمانی اندک، دین واحدی بر جهان، حاکم خواهد گشت و پرچم اسلام در تمامی نقاط جهان به اهتزاز درخواهد آمد.
مهدی(ع) با حاکم کردن توحید و فرهنگ اسلامی بر جامعه جهانی و از بین بردن زمینه های ظلم و فساد و فقر، در ساختن جامعه یگانه بشری به توفیقی بزرگ و بی مانند، دست می یابد و همه علل و عوامل ناسازگاری ها و تضادهای اجتماعی را که علت اصلی آن در اختلاف عقاید و ارزش ها نهفته است از بین می برد و با عرضه اسلام راستین که آثار عمل به آن به طور عینی و ملموس برای همگان روشن می گردد راه هر گونه اختلاف و تفرقه را خواهد بست.
- رشد عقلی و تکامل علم و دانش
یکی از زیباترین مراحل اصلاحات دینی و فرهنگی حکومت مهدی، رشد عقلی انسان ها و تکامل علم و دانش است. انسان در بعد عقلی و رشد فرهنگی، سیری طولانی داشته و زحمات زیادی در این راه، متحمل شده و دستاوردهایی نیز حاصل نموده است؛ ولی کوشش انسان در مسیر تکامل و رشد، بیشتر به بعد مادی جهان و زندگی انسان، معطوف بوده و در مسائل ماورای طبیعی، پیشرفت چندانی نداشته و همچنان مجهولات بی شماری پیش روی وی قرار دارد.
در حقیقت، شناخت انسان از جهان های ماورای طبیعت، هنوز بسیار محدود و اندک و رازآلود است و متخصصان رشته های گوناگون علوم بشری، با این همه پیشرفت، به دستاوردهای اندک و ناچیز علوم در این زمینه ها اعتراف دارند. از سوی دیگر، چون هدف از خلقت انسان، رشد و تکامل علمی و معرفتی اوست، باید روزی این هدف، تحقق یابد.
بدون شک، این مهم در زمان ظهور مهدی(ع) تحقق می یابد و بشر به محضر استاد و معلمی راه پیدا می کند که اولاً به خاطر اتصال به منبع علم، هیچ مجهولی در عالم برایش وجود ندارد و ثانیاً هدف او پرده برداری از مجهولات و ارتقای انسان ها تا اوج تکامل علمی و عقلی است.
امام صادق(ع) در این باره می فرماید: «علم و دانایی، از 27 حرف تشکیل می شود. تمام آنچه پیامبران تاکنون آورده اند، دو حرف است و مردم تاکنون بیش از دو حرف را نشناخته اند. آن گاه که مهدی ما قیام می کند، 25 حرف دیگر را آشکار می کند.»(4)
مهدی(ع) مردم را به دانش های یقینی و درست، هدایت می کند و شناخت ها و معارف ناب و خالص را برای آنان به ارمغان می آورد و تمام نقطه های ابهام و سرگردانی را در علوم، محو خواهد نمود و در سایه حکومتش، علم و عقل انسان ها آن چنان متحول می گردد که زنان در خانه ها با کتاب خدا و سنت پیامبر(ص) قضاوت می کنند.(5)

¤ استقرار کامل امنیت و عدالت
پرواضح و مبرهن است حکومتی که براساس احادیث اسلامی، در مدتی کوتاه، بر دشواری ها چیره می گردد و نابه سامانی ها را از بین می برد و بذر امید در دل ها می کارد، از پشتیبانی همه جانبه مردمی برخوردار خواهد شد. نظامی که آتش ظلم و ستیز را خاموش کند و آسایش و امنیت و صلح و مهرورزی را چنان به جامعه بازگرداند که حیوانات نیز از آن بهره مند شوند. این چنین حکومتی برنامه کارآمدی برای اصلاحات وسیع اجتماعی خواهد داشت.
نگاهی گذرا به احادیث عصر ظهور منجی عالم بشریت، ابعاد گسترده و زوایای مختلف این اصلاحات را نمایان می سازد که در بخش اجرایی به دو سر فصل اصلی تقسیم می شود؛ استقرار عدالت و امنیت اجتماعی.
ترسیم افقی روشن بر مبنای تحقق گمشده بشر
گسترش عدالت در پهنه گیتی و ریشه سوزی بیداد از سراسر زمین، در راس اصلاحات اجتماعی حکومت مهدی (ع) است . در احادیث و آیاتی که درباره قیام آن امام آمده است، دعوت به توحید و مبارزه با شرک و کفر، به اندازه استقرار عدالت و اجرای آن، مورد تاکید قرار نگرفته است و شاید علت، این باشد که: با برقراری عدالت اجتماعی در سایه اسلام و حاکمیت عدل، همه مردم خسته از ظلم و فقر، تبعیض و حق کشی، و استثمار و چپاول، با هر دین و مذهبی که باشند، مشتاقانه به حکومت عدل محور مهدی، پناه می آورند و گم شده دیرینه خویش را در آن می‌یابند.
بنابراین، اجرای عدالت، اقدام اصلی و سرلوحه همه برنامه های مهدی (ع) است، چنان که امام صادق(ع) در ذیل آیه خداوند، به عدل و احسان، امر می کند (6) می فرماید: خداوند برای مردم، دستوری جز عدل و عمل به احسان ندارد. (7)
امیرالمومنین (ع) درباره عدالت اجتماعی می فرماید:«اجرای عدالت، سبب زنده ماندن احکام دین است». (8)
امام کاظم (ع) نیز در این باره می فرماید:«زمین، در پرتو عدل، زنده می شود و اجرای خداوند در زمین، مفیدتر از چهل روز بارندگی است». (9)
تردیدی نیست که برای ساختن جامعه توحیدی بر مبنای تعلیم وحی، مهمترین اصل و شالوده کار همان اجرای عدالت و گسترش آن است.
طعم شیرین امنیت و زمینه‌سازی بروز استعدادها
امنیت اجتماعی، زمینه ساز همه فعالیت های سالم اجتماعی است و شرط لازم برای رشد و تکامل فرد وجامعه محسوب می شود. در جامعه امن، دیگر بیم و هراس و دلهره و نگرانی در مردم نیست، کسی از کسی بی دلیل نمی ترسد و هیچ کس (در هر مقام اجتماعی که باشد) نمی تواند به اشخاص پایین دست خویش زور بگوید و در مسیر زندگی و پیشرفت کسی مانع تراشی نماید.
در جامعه امن، سرمایه داران و متنفذان بر جامعه تسلط ندارند و سرنوشت درماندگان یا طبقات پایین اجتماعی، به دست قدرتمندان و ثروتمندان، رقم نمی‌خورد.
در سایه امنیت اجتماعی، مانعی بر سر راه فعالیت های افراد وجود ندارد، محصول کار و کوشش افراد، نصیب خودشان می گردد و ثمره تلاش ها و زحماتشان را بی کم و کاست، دریافت می‌کنند.
در عصر حکومت مهدی (عج) نادرستی و دغلبازی در کار نیست و بازار نامردی ها و نیرنگ بازی ها رونقی ندارد، همه تلاش ها و فعالیت های مردم در سایه امنیت کامل و بر محور درستی و انسانیت، استوار است و منتقدان و مخالفان نیز آزادانه سخن می گویند و پاسخ می شنوند و هیچ کس، دیگری را به تغییر دین، اجبار و الزام نمی‌کند. (10)
به طور کلی باید گفت: امنیت اجتماعی پدیده ای است که در پرتو عدالت اجتماعی پدید می آید و از شاخه ها و میوه های آن درخت تناور است.
مهدی (عج) در جامعه عدالت محور خود، همه معیارها و ضوابط غیر انسانی را کنار می زند و بیم آفرینان و هراس انگیزان را در جوامع بشری نابود می سازد، اعمال نفوذ ها، سلطه طلبی ها و قانون شکنی ها را نفی می کند و حرکت جامعه و روابط اجتماعی را بر پایه قانون و عدل و احترام به حقوق و ارزش های انسان، استوار می‌سازد.
در آن دوران زندگی بخش، هیچ حقی ضایع نمی گردد و هر کس در هر مقام به بیش از آنچه حق دارد، دست نمی یابد. در چنین جامعه ای قلب ها به هم نزدیک می شوند، دوستی و مهرورزی، جای کینه توزی و دشمنی را می گیرد و درگیری و تزاحم، جای خود را به رقابت سالم و آزاد می دهد. امیر مومنان(ع) می فرماید:«چون قائم ما قیام کند، کینه ها از دل ها بیرون می رود و حیوانات نیز با هم سازگاری می کنند. در آن روزگار، زن با همه زیبایی و زیور خویش، از عراق به راه می افتد و تا شام می رود واز هیچ چیز نمی‌ترسد». (11)