پدیده اسلام‌ستیزی در اسپانیا

اسپانیا کشوری اروپایی که تا قرن پانزدهم میلادی به مدت 800 سال تحت حاکمیت امیران اسلامی اداره می شد ظرف یک سال اخیر با موج تازه ای از رشد پدیده موسوم به اسلاموفوبیا (ترس از اسلام ) و ستیز با آن روبرو شده است . این رویداد در حالی در جامعه رو به گسترش نهاده است که دولت سوسیالیست حاکم بر این کشور تلاش می کند در برنامه ریزی های خود توجه بیشتری به اسلام و آموزش آن در اسپانیا به عمل آورد . گسترش پدیده اسلام ستیزی در اسپانیای 40 میلیون نفری که طبق آمار رسمی حدود 800 هزار و آمار غیررسمی بیش از یک میلیون و 400 هزار تن از ساکنان آن را مسلمانان تشکیل می دهند تا آنجا پیش رفته است که مسوولان جامعه اسلامی آن در نامه ای به خوسه لوییس رودریگززاپاته رو نخست وزیر خواستار چاره اندیشی برای توقف آن شوند. موج اسلام ستیزی در حالی فزونی می گیرد که مردم اسپانیا از دیرباز روابط مبتنی بر احترام و همزیستی مسالمت آمیز با جامعه مسلمانان این کشور داشته اند و اماکن به جای مانده از دوران حاکمیت اسلامی از مهمترین منابع درآمد گردشگری این کشور به ویژه در ایالت جنوبی آندالوسیا به شمار می رود.
اسلام در طول دوران بسیار نه تنها تاثیر گسترده خود را بر زبان اسپانیایی حفظ کرده بلکه فرهنگ و حتی آداب و رسوم مردم این کشور اروپایی نیز همچنان متاثر از اسلام است . در شرایطی که اسلام از چنین نفوذ و احترامی در اسپانیا برخوردار است ظرف سال های اخیر موج تبلیغات منفی رسانه ای به ویژه پس از انفجارهای 11 مارس 2004 در قطارهای مسافری مادرید به رشد گروههای نژادپرست فاشیست و نئونازیست و تقویت اسلاموفوبیا در این کشور اروپایی دامن زده است . انفجارهای 11 مارس در قطارهای مسافری 192 کشته و بیش از 1400 مجروح برجای گذاشت اما با وجود آنکه دولت اسپانیا این حملات را به یک گروه تندروی مغربی وابسته به سازمان تروریستی القاعده نسبت داده است به رغم گذشت بیش از دو سال از واقعه هنوز عوامل اصلی آن دستگیر نشده اند و از زمان برپایی دادگاه افراد متهم به ارتباط با انفجارها نیز خبری در دست نیست . این انفجارها اگرچه هنوز در پرده ابهام بسیاری باقی مانده اما موجب شده است گروه های نژادپرست افراطی غربی که احتمال بسیاری می رود از سوی گروه های صهیونیستی و افراط گراهای مسیحی تغذیه شوند از آن برای ترویج موج اسلام ستیزی در اسپانیا استفاده کنند. این پدیده تا آنجا گسترش یافته است که حتی روزنامه پرشمارگان آل پاییس چاپ مادرید که یک روزنامه هوادار دولت در اسپانیا به شمار می رود ناچار شد گوشه هایی از رفتارهای اسلام ستیزان را فاش سازد.
آتش زدن قرآن
آتش زدن یک قرآن در مسجدی در شهر سوریا در شمال مادرید و تهدید برخی از ائمه جماعت مسلمانان تنها گوشه هایی از اقداماتی است که راستگرایان افراطی با ترویج آن نگرانی جامعه اسلامی و حتی دولت و مردم اسپانیا را برانگیخته اند. به نوشته ال پاییس قرآن که دارای جلدی سبز بود در حالی روی فرش افکنده شده بود که مهاجمان 35 صفحه آن را با آتش سوزانده بودند . براساس این گزارش این حادثه 28 ژانویه (هشتم بهمن ماه ) گذشته در مسجد بلال شهر سوریا در ایالت کاستیاای لئون اسپانیا رخ داد و روی قالی های مسجد جای کفش راستی های افراطی که کتاب مقدس قرآن را آتش زده بودند کتابخانه مسجد را بهم ریخته و 70 کتاب مقدس را داخل زباله انداخته بودند وجود داشت . تهاجم به حریم مسجد مذکور توسط یکی از مسلمانان که برای نماز به مسجد آمده بود کشف شد . زکریا سامبو صلاح 36 ساله امام جماعت گامبیایی مسجد بلال شهر سوریا در این باره گفت که از چند ماه پیش از واقعه حمله به مسجد مورد تهدید قرار گرفته بودیم . وی گفت : راستگراهای افراطی در اولین اخطار خود یک نقاشی روی دیوار مسجد در خیابان کامپودلاورداد کشیدند که در آن نوشته شده بود : از اینجا بروید. این امام جماعت مسلمان گفت که آنان پای این جمله علامت گروه خود را با عنوان چریک های کریستوری به معنای مسیح موعود و علامت صلیب شکسته نازی های آلمان در دوره آدولف هیتلر حک کرده بودند. مسجد بلال در شرایطی مورد حمله قرار گرفت که در طبقه همکف یک مجموعه مسکونی در مرکز شهر سوریا قرار دارد و هر روز صدها تن از مجموع یک هزار مسلمان آن شهر که گفته می شود تقریبا همگی آنان مهاجر عرب تبار هستند در آن به عبادت می پردازند.
کاظم جبار یک مغربی 20 ساله و عضو جامعه اسلامی سوریا در این باره به ال پاییس گفت که عاملان این حمله با اقدام خود به دنبال آن بوده اند تا عمیق ترین احساسات جامعه مسلمانان را تحریک کند. وی اظهار داشت : از همه بدتر اینکه آنان قرآن کتاب مقدس را آتش زدند. من ترجیح می دادم آنان مسجد را بسوزانند اما قرآن را هرگز ولی مهاجمان به خوبی می دانستند دارند چکار می کنند. با این وجود طراحان حمله به مسجد هنوز شناسایی و بازداشت نشده اند. کارشناسان معتقدند با توجه به انتشار خبری در مجله نیوزویک در سال 2005 درباره توهین به قرآن توسط سربازان آمریکایی در زندان آمریکایی گوانتانامو (کوبا) و نیز انتشار کاریکاتور توهین آمیز به حضرت محمد(ص ) توسط یک نشریه دانمارکی که خشم شدید جهان اسلام را برانگیخت که در هر دو مورد نه تنها ده ها نفر در جریان تظاهرات و خشونت های صورت گرفته علیه نمایندگی های سیاسی و اقتصادی سنگینی به کشورهای غربی وارد شد اگر مسلمانان از واقعه مسجد سوریا در اسپانیا نیز بموقع آگاه می گشتند تکرار خشم دنیای اسلام حادثه ای دور از انتظار نبود. در چنین شرایطی مسوولان جامعه مسلمان اسپانیا در هماهنگی با دولت این کشور نه تنها از اطلاع رسانی در این زمینه پرهیز کردند بلکه با پیام های خود کوشیدند از هرگونه بروز التهاب در جامعه و بروز درگیری میان مسلمانان و گروه های نژادپرست تندرو جلوگیری کنند. اما گسترش حمله به مراکز اسلامی و خشونت با مسلمانان در اسپانیا تنها در حمله به مسجد سوریا محدود نشده است .
ارسال کله خوک به مسجد
روزنامه ال پاییس در همین زمینه گزارش داده است که نئونازی ها چند سال پیش سر یک خوک ـ حیوانی که از نظر اسلام نجس محسوب می شود ـ را به مسجد بزرگ مادرید موسوم به مسجد ام 30 فرستاده و روی آن تهدیدهایی را با خون نوشته بودند. این موضوع را منیر محمود امام جماعت مصری این مسجد که به مسجد سعودی ها نیز معروف است فاش کرده و گفته است : یک هفته پس از حملات به برج های دو قلوی مرکز تجارت جهانی در نیویورک و پنتاگون در آمریکا در 11 سپتامبر 2001 میلادی ما یک جعبه کارتونی را دریافت کردیم که داخل آن سر یک خوک قرار داشت و همراه آن برگه هایی بود که در آن با جملاتی که با خون نوشته بودند مسوولان مسجد را به روش های مختلف تهدید کرده بودند. امامان جماعت مساجد اسپانیا گفته اند برای جلوگیری از تحریک خشم مسلمانان و حفظ آرامش در جامعه همواره اینگونه موارد را بطور مخفیانه به پلیس اطلاع می دهند. اما داستان به همین جا ختم نمی شود. بسیاری از مسلمانان مقیم اسپانیا می گویند که پس از انفجارهای 11 مارس در مادرید با گونه های مختلفی از رفتارهای نژادپرستانه رو به رو شده اند دریافت نامه های تهدیدآمیز دشنام و تحمل بدرفتاری از عادی ترین اینگونه رفتارها است .
بدرفتاری با ایرانیان
موضوع برخورد گروههای نژادپرست و افراطی با مسلمانان مقیم اسپانیا در سالهای اخیر تنها به دایره مسلمانان عرب تبار محدود نمی شود. ایرانیان نیز از جمله کسانی هستند که خاطره های ناخوشایند و تلخ بسیاری از اینگونه رفتارها دارند. یک ایرانی مقیم یکی از محلات شمال غرب مادرید به دلیل اینکه همسرش حجاب داشت چند بار نامه های تهدیدآمیزی را در صندوق پستی خانه اش یافت که در آن فرد یا افراد ناشناسی تهدید کرده بودند در صورتی که اسپانیا را ترک نکند عاقبت شومی در انتظار او و خانواده اش خواهد بود. موضوع به پلیس منعکس شد اما سرانجام راه چاره را در آن یافتند که آن خانه را ترک کنند. یک ایرانی دیگر مقیم مادرید نیز تعریف می کند زمانی که با همسر محجبه اش در یکی از پارکهای شمال مادرید نشسته بود و فرزندانش مشغول بازی بودند گروهی از جوانان نژادپرست افراطی به آنان نزدیک شده و از همسرش خواستند تا حجاب خود را بردارد. نژادپرستان گفته بودند اسپانیا جای مسلمانان و افراد روسری دار نیست . پس از آنکه این خانواده ایرانی جوانان را تهدید می کنند که موضوع را به پلیس اطلاع می دهند آنان صحنه را ترک می کنند اما پیش از آن روی یکی از ستونهای پارک علامتی را می چسبانند که روی آن گروه جوانان فالانژیست حک شده بود. خانواده یاد شده می گوید از حدود یکسال پیش که این اتفاق برای آنان رخ داده است با ترس و اضطراب بچه هایشان را به پارک می برند و همواره به جایی می روند که مردم بسیاری در آنجا حضور داشته باشند. یک جوان دانشجوی ایرانی هم که ساکن یکی از شهرکهای حومه پایتخت اسپانیا است می گوید که برخوردهای اخیر با مسلمانان موجب شده است او نام خود را که محمد است از روی صندوق پستی خانه اش بردارد و تنها به نوشتن حرف اول آن یعنی م اکتفا کند. او همچنین به دلیل نگرانی از برخورد گروههای نژادپرست افراطی مدتها است کتاب فارسی در مترو یا قطار مطالعه نمی کند زیرا از آن می ترسد که هدف حمله گروههای راستگرای افراطی در اسپانیا قرار گیرد.
دریافت نامه های توهین آمیز
امامان مساجد اسپانیا از دریافت نامه ها و دشنامهای فراوان از سوی گروههای افراطی خبر می دهند که در آن به انحا گوناگون مورد تهدید قرار گرفته اند . منیر محمود امام جماعت 46 ساله مسجد بزرگ مادرید می گوید در کنار این نامه های توهین آمیز بارها رخ داده است که ما را با تروریستها مقایسه کرده و یکی دانسته اند. وی می گوید : ما حتی موارد بدتری دریافت کرده ایم اما چه می توانیم کرد. نامه ها را پاره می کنم و در سطل آشغال می اندازم . ریاض تاتاری امام جماعت مسجد ابوبکر موسوم به مسجد سوریها واقع در محله تتوان که دومین مسجد بزرگ مادرید به شمار می رود نیز خاطرات مشابهی دارد. سایت وب اسلام در این زمینه نوشت : تاتاری در نامه هایی که دریافت کرده مطالبی مانند بدانید خون زیادی از شما ریخته خواهد شد عربها در اینجا جایی ندارند و اینجا کشور شما نیست دیده است . تاتاری که مسئول اتحادیه جوامع اسلامی اسپانیا نیز هست چند ماه پیش در شکایتی به پلیس اسپانیا گزارش کرده است که تندروهای افراطی در اسپانیا با رنگ قرمز روی دیوارهای مسجد شعارهایی علیه مسلمانان نوشته اند. یکی از شعارها با هدف انتقاد از سیاستهای جانبدارانه حزب حاکم سوسیالیست اسپانیا از مسلمانان این بوده است .
اسلامگراها + سوسیالیست ها = شریک جرم
سایت وب اسلام در گزارشی در این زمینه به نقل از عبدالعزیز مسلماتی که هر روز برای نماز به مسجد ابوبکر می رود نوشته است : آمدن برای عبادت و صلح و دیدن این علائم در مقابل محل مقدس بسیار سخت است .
حمله مسلحانه به مساجد
اما خشونت و بدرفتاری علیه مسلمانان تنها به مادرید ـ پایتخت اسپانیا ـ محدود نمی شود . مسئولان جامعه اسلامی می گویند که از 11 سپتامبر فهرست خشونت ها و آزارهای جامعه مسلمان در نقاط مختلف اسپانیا هر روز طولانی تر شده است . یکی از اینگونه نقاط ایالت کاتالونیا به مرکزیت بارسلونا در شمال شرقی اسپانیا است که از قضا شمار بسیاری مسلمان به ویژه از کشورهای آسیایی را در خود جای داده است . برپایه گزارشها جوانان نئونازی متعلق به گروههایی که فرنته نگرو (جبهه سیاه ) نامیده می شوند تاکنون چندین بار با کوکتل مولوتوف و خشونت به مساجد و مراکز اسلامی از جمله قصابی های اسلامی در شهرهای جیرونا سالت پالافروگل و سن ویسنته دکاستیون در ایالت کاتولونیا حمله کرده اند. برخی از این گروهها پس از حمله به مراکز یاد شده شعارها و مطالبی نیز با امضای (حزب مبارزه با مهاجرت ) نوشته اند که همواره علائم و صلیب شکسته نازیها را نیز در کنار خود دارد. در همین راستا پلیس کاتولونیا گزارش داده است که در دسامبر 2004 میلادی جوان را در دو خودرو حامل کوکتل مولوتف و پنجه بوکس در شهر رئوس بازداشت کرد که قصد داشتند به یک مسجد حمله کنند . روزنامه ال پاییس هم نوشت که در ژانویه 2005 برخی تیرهای چراغ برق و دیوارهای شهر ماتارو با برچسبهایی حاوی مطالبی علیه حضرت محمد(ص ) و دین اسلام منقوش شده است .
براساس این گزارش حتی پس از بحران بر سر کاریکاتورهای موهن درباره حضرت محمد(ص ) در زمستان گذشته افراط گراها در شهر والنسیا در شرق اسپانیا اقدام به نوشتن شعارهایی علیه مسلمانان کرده و روی دیوارها به زبان عربی نوشته بودند : از اینجا بیرون بروید. ما شما را نمی خواهیم عربها بیرون . به نوشته ال پاییس هفته های اول ماه فوریه گذشته در بحران کاریکاتورها مسئولان مسجد بزرگ والنسیا تردید داشتند که آیا به تلفنها تلفن پاسخ بدهند یا خیر چون طی روزهای متوالی آنان هرگونه دشنامی را دریافت کرده بودند. دیوارهای شهرهای مختلف اسپانیا نیز در همین ایام شاهد ترسیم صلیب های شکست گروه نئونازی یا علامت فالانژیستها و گروههای راست افراطی بوده است که در آن با الفاظ گوناگون عربها و مسلمانان را مورد توهین و تهدید قرار داده اند.
گسترش اسلاموفوبیا در ماههای اخیر
وب اسلام در گزارشی از گسترش پدیده اسلاموفوبیا در اسپانیا نوشته است که در ماه های اخیر خانواده های سوریه ای و الجزایری که در نزدیکی بیمارستان عمومی والنسیا زندگی می کنند در صندوق های پستی خود نامه های بسیاری حاوی کپی کاریکاتورهای حضرت محمد(ص ) را همراه با دشنام دریافت کرده اند. ویسنته موتا مسوول مرکز فرهنگی اسلامی والنسیا محل عبادت دیگری که مورد حمله واقع شده نیز گفته است که مهاجمان درهای ورودی و کرکره ای این مرکز را سیلیکون زده بودند تا باز نشود . عماد الندات یک سوری 45 ساله و مسئول مسجد بزرگ والنسیا جایی که در آن بیش از دو هزار مسلمان برای اقامه نماز جمعه گردهم می آیند گفته است که قبلا چنین اتفاقاتی را شاهد نبوده است . وی گفت : از سال 1994 که مسجد والنسیا گشایش یافته تاکنون هیچگاه شاهد فحاشی و ترسیم نوشته نبودیم اما اکنون اینگونه بدرفتاری ها با هدف زمینه سازی علیه جامعه مسلمان ما را نگران می کند. عبدالطویل امام جماعت مرکز نیز از دریافت نامه های تهدیدآمیزی خبر داده که به گفته وی بیان محتوای آن مایه شرمساری است . با وجود این رفتارها واکنش مسوولین این مرکز و سایر مساجد اسپانیایی در دوران بحران کاریکاتورهای حضرت محمد(ص ) در اسپانیا آرام بود و رهبران جامعه اسلامی با همکاری دولت اسپانیا فقط به صدور چند بیانیه و نیز برگزاری یک نماز جماعت در یکی از میادین بزرگ بارسلونا در اعتراض به چاپ کاریکاتورهای موهن بسنده کردند. مسوولان جامعه اسلامی والنسیا در این باره گفته اند بسیاری از مسلمانان اصرار داشتند تا در مقابل کنسولگری دانمارک در والنسیا تظاهرات کنند اما ما برای حفظ آرامش جامعه از آنها خواستیم تا در محوطه مسجد اجتماع اعتراض آمیز خود را برگزار کنند و مطبوعات نیز از تحریک مسلمانان بپرهیزند. واکنش امامان جماعت دیگر شهرهای اسپانیا همانند آلیکانته و کاستیون در شرق اسپانیا نیز مشابه بوده است .
مخالفت با ساخت مساجد
به رغم رفتارهای آرام مسلمانان مخالفت با ایجاد مساجد جدید در نقاط مختلف اسپانیا همچنان ادامه دارد و با وجود سکوت مطبوعات برای انتشار اینگونه خبرها کمتر هفته ای است که در گوشه و کنار از مخالفت مردم با شهرداری های نقاط مختلف با ایجاد مساجد سخنی گفته نشود. شمار کل مساجد و نمازخانه های اسپانیا در حال حاضر حدود 600 باب است اما بسیاری از این اماکن صرفا نمازخانه هایی هستند که در محلات مسکونی برای انجام نماز و فرایض دینی مورد استفاده قرار می گیرند. افزایش جمعیت مسلمانان اسپانیایی تبار و نیز ورود مهاجران مسلمان به این کشور اروپایی موجب شده است تا تشکل های اسلامی موافقت دولت مرکزی اسپانیا را برای ساخت مساجد جدید اخذ کنند. یکی از مهمترین دلایل موافقت دولت مرکزی با احداث مساجد لزوم ساماندهی و نظارت بیشتر بر فعالیت مراکز مذهبی است زیرا به عقیده کارشناسان نمی توان بر نمازخانه های محدود و کوچک نظارت لازم را اعمال نمود و همین امر با توجه به فشار جامعه زمینه تشکیل گروه های تندرو را در اسپانیا فراهم می سازد. با وجود این ساخت یا تعمیر مساجد در شهرها و حتی دهکده ها برخوردهای بیشتری میان شهرداری ها و جامعه مسلمان اسپانیا ایجاد کرده است . این مشکلات به عقیده مسلمانان ریشه در مساله ای دارد که از روحیه اسلام ستیزی در جامعه اسپانیا نشات می گیرد. تاتاری امام جماعت مسجد ابوبکر می پرسد : اگر می توان کلیسای جامع را باز کرد چرا نمی توان مسجد را گشود مسوولان جامعه مسلمانان اسپانیا در همین راستا از نخست وزیر این کشور خواسته اند تا اجازه دهد بخش کوچکی از مسجد بزرگ و تاریخی شهر کوردوبا که به کلیسا تبدیل شده است برای اقامه نماز و انجام فرایض دینی در اختیار مسلمانان این شهر قرار گیرد اما هم دولت اسپانیا و هم کلیسا و واتیکان با این درخواست مخالفت کرده اند. این در حالی است که مسجد شیعیان در شهر سوییا مرکز ایالت آندالوسیا نیز چندی است به دلایل نامعلوم تعطیل شده است . در همین حال آناایزابل پلانت مشاور وزیر دادگستری در گفت و گو با ال پاییس تایید کرد که وظیفه مدیریت دولتی اختصاص زمین برای فضاهای فرهنگی است . او گفت : اجرای قانون آزادی مذاهب ایجاب می کند که شهرداری ها به مسلمانان اجازه دهند مساجد خود را دایر کنند اما مقام های محلی از انجام آن سر باز می زنند. برخی اوقات فقط می گویند که این مساجد شرایط باز کردن را ندارند و گاهی نیز اصلا مجوز آنها را رد می کنند. در چنین شرایطی مسلمانان اسپانیا هر روز فشارها و تهدیدهای بیشتری را احساس می کنند هر چند به گفته تاتاری مسوول اتحادیه مراکز اسلامی نمی خواهیم از این وضعیت شکایت کنیم . اما همین فشارها موجب شده است تا برخی مسلمانان ناچار شوند بین رفتن به مراکز عبادی یا کار کردن در موسسات اسپانیایی یکی را انتخاب کنند. عبدالکلام الکمونی دارای ملیت اسپانیایی به ال پاییس گفت : پس از 11 مارس حضور خود را در مسجد 90 درصد کاهش داده ام و در عین حال ناچار شده ام یک مرکز تجاری خود را نیز تعطیل کنم . عبدالعلی یک مهاجر ورزشکار 33 ساله عرب در مادرید که در رستوران کار می کند گفته است رییس سابقم به من گفت که در اینجا عربی صحبت نکنم چون مشتری ها می ترسند. این بسیار ناخوشایند است . عبدالرحمن یک نقشه بردار مغربی که در مادرید برای یک شرکت اسپانیایی کار می کرد نیز اعتراف کرده است که پس از انفجارهای 11 مارس رییس وی او را به دفترش صدا زد و گفت : بهتر است بروی . نمی خواهیم با تو مشکل داشته باشیم . در این میان محمد عفیفی سخنگوی بزرگترین مسجد مادرید گفته است : درست است که در جامعه اسپانیا تبعیض و اسلاموفوبیا وجود دارد اما موارد کمی وجود دارد که بخواهیم از راه های قانونی اقدام کنیم . وی افزود : مساله نگران کننده ای که اکنون مسلمانان با آن روبرو هستند سوظن است . اکثریت اسپانیایی ها بعد از 11 مارس تقریبا به همه مسلمانان مظنون هستند.
اسپانیا که در گذشته به مدت 800 سال تحت حاکمیت امیران اسلامی اداره می شد در یک سال گذشته با پدیده تازه ای به نام ترس از اسلام (اسلاموفبیا) و ستیز با اسلام رو به رو شده است .
طبق برخی آمارها از 40 میلیون نفر مردم اسپانیا بیش از یک میلیون و 400 هزار نفر آنان مسلمان هستند .
به رغم رفتارهای آرام مسلمانان مخالفت با ایجاد مساجد جدید در نقاط مختلف اسپانیا همچنان ادامه دارد. با این حال شمار کل مساجد و نمازخانه های اسپانیا در حل حاضر حدود 600 باب است اما بسیاری از این اماکن صرفا نمازخانه هایی هستند که در محلات مسکونی برای انجام نماز و فرایض دینی مورد استفاده قرار می گیرند.
مساله نگران کننده ای که اکنون مسلمانان با آن روبه رو هستند سوظن اکثریت اسپانیایی ها به همه مسلمانان است .
آتش زدن قرآن ارسال کله خوک به مساجد ارسال نامه های توهین آمیز حمله مسلحانه به مساجد و مخالفت با ساخت مساجد جدید از مظاهر ستیز با اسلام در اسپانیا است .