نقص فنی!

حسین شریعتمداری
نیمروز جمعه- دیروز- وقتی خبرگزاری ها از قول سخنگوی وزارت خارجه آمریکا اعلام کردند هواپیمای رایس که قرار بود او را برای شرکت در اجلاس وزرای خارجه کشورهای 1+5 به لندن ببرد در فرودگاه بغداد دچار نقص فنی شده است، کمترین تردیدی باقی نماند که آمریکا برای خروج اجلاس لندن از بن بست، پیش قدم شده است. اولین گزارش ها حاکی از آن بود که خانم کاندالیزا رایس وزیر خارجه آمریکا با یک یا دو ساعت تأخیر به لندن می رسد ولی چند ساعت بعد اعلام شد اجلاس وزرای خارجه 1+5 که قرار بود بعدازظهر جمعه در لندن برپا شود به فردا- امروز- موکول شده و رایزنی وزرای خارجه6 کشور آمریکا، انگلیس، فرانسه، روسیه، چین و آلمان به صورت کنفرانس تلفنی انجام خواهد شد... و این، در فرهنگ دیپلماتیک یعنی هیچ...
بن بست اجلاس لندن که چگونگی خروج از آن به یک «معما» تبدیل شده بود، از تفاوت نزدیک به تناقض دیدگاهها و نظرات 6 کشور عضو این اجلاس ریشه می گرفت. آمریکا بر صدور قطعنامه شورای امنیت علیه ایران با استناد به فصل هفتم منشور سازمان ملل اصرار می ورزید و در اظهارنظرها و رایزنی های دیپلماتیک با 5 عضو دیگر، تحریم جمهوری اسلامی ایران را تنها راه پیش روی قلمداد می کرد صبح روز جمعه، خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام عالی رتبه دولت آمریکا اعلام کرد «آنچه از نشست امروز لندن انتظار داریم این است که برای پیمودن گام بعدی یعنی تصویب تحریم ها علیه ایران تصمیم گیری شود.» در همان حال خانم «مارگارت بگت» وزیر خارجه انگلیس نیز درباره انتظارات کشورش از اجلاس لندن، سخنانی-کم و بیش- نظیر آمریکا ابراز کرده بود.
اما، در حالی که آمریکا- و تاحدودی- انگلیس بر طبل تحریم ایران می کوبیدند، 4 کشور دیگر از گروه 1+5 یعنی روسیه، چین، فرانسه و آلمان نظرات دیگری داشتند.
«سرگئی لاوروف» وزیر خارجه روسیه به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفته بود «متاسفانه قانون یکجانبه آمریکا، کار جمعی شش کشور و تصمیم درباره ایران را پیچیده کرده است» لاوروف در این باره گفت «آمریکا در تحلیل شرایط کنونی اشتباه می کند و اقدامات پیشنهادی این کشور غیرمنطقی است.»
ساعتی بعد از اعلام نظر لاوروف که ناخشنودی آمریکا و انگلیس را در پی داشت، وزارت خارجه روسیه اعلام کرد، «آقای لاوروف به علت حضور همزمان در نشست کابینه روسیه در اجلاس لندن شرکت نخواهد کرد» و این در حالی بود که زمان برگزاری اجلاس لندن حداقل از دو هفته قبل تعیین شده و هر شش وزیر خارجه کشورهای 1+5 از جمله روسیه با تاریخ و ساعت برپایی اجلاس موافقت کرده بودند، بنابراین عدم حضور وزیر خارجه روسیه به دلیل شرکت همزمان در نشست کابینه این کشور فقط یک بهانه جویی تلقی می شد که مفهوم دیپلماتیک آن اعتراض به اجلاس لندن و به تصمیم آمریکا برای تحریم ایران بود.
چین که از ابتدا با تحریم ایران مخالفت می ورزید، ساعاتی قبل از شروع اجلاس لغو شده لندن، بار دیگر مخالفت خود را با آنچه آمریکا و انگلیس از این اجلاس انتظار داشتند، اعلام کرد. «گوانگیا وانگ» نماینده چین در سازمان ملل متحد به خبرنگارانی که نظر دولت متبوع وی درباره تحریم جمهوری اسلامی ایران را پرسیده بودند،گفت: باب مذاکره با ایران هنوز بسته نشده است و نیازی به تحریم احساس نمی شود. خبرنگار خبرگزاری چین- شین هوا- با اشاره به مذاکرات چند هفته ای لاریجانی و سولانا و تأکید ایران بر ادامه غنی سازی اورانیوم از «وانگ» پرسید آیا خودداری ایران از تعلیق به مفهوم نادیده گرفتن قطعنامه 1696 شورای امنیت نیست که در آن بر تعلیق غنی سازی تأکید شده بود؟ و نماینده چین در سازمان ملل متحد در پاسخ به این سؤال- که یک سؤال از قبل هماهنگ شده به نظر می رسید- گفت؛ «به هر حال این مذاکرات باید ادامه یابد. در چند هفته گذشته مذاکرات میان لاریجانی و سولانا پیشرفت هایی نیز داشته است و نمی توان باب مذاکره را مسدود تلقی کرد»... و بدین ترتیب، چین در آستانه اجلاس لندن ناخرسندی خود را از این اجلاس و نتیجه ای که آمریکا و انگلیس از آن انتظار داشتند، اعلام کرد و نشان داد که در صورت برپایی اجلاس با آمریکا و انگلیس همراه نخواهد بود.
یک روز قبل از اجلاس لندن، «فیلیپ دوست بلازی» وزیر خارجه فرانسه که به اسپانیا رفته بود در یک کنفرانس خبری در مادرید گفت؛ «حتی اگر شورای امنیت سازمان ملل با تحریم های ایران موافقت کند، باب مذاکرات با تهران کماکان باز خواهد بود». این اظهار نظر بلازی که به گفته مفسر خبرگزاری آسوشیتدپرس از تردید پاریس در همراهی با آمریکا و انگلیس برای تحریم ایران حکایت داشت، نشان می داد فرانسه نیز می کوشد راه خود را از آمریکا و انگلیس جدا کند. دوست بلازی در همین کنفرانس خبری گفت: «گروه 1+5 مشغول بحث درباره پرونده هسته ای ایران، تجزیه و تحلیل شرایط و بررسی احتمال تحریم این کشور هستند». وزیر خارجه فرانسه در حالی از احتمال تصمیم اجلاس لندن به تحریم ایران سخن می گفت که در همان حال آمریکا و انگلیس، اعلام می کردند اجلاس لندن آخرین نشست دیپلماتیک و رایزنی کشورهای 1+5 است و گام بعدی که از دل این نشست برمی خیزد، تحریم جمهوری اسلامی ایران خواهد بود.
گفتنی است که دولت فرانسه مخصوصاً بعد از جنگ 33 روزه لبنان و در پی ملاقات هاشمی ثمره، نماینده ویژه رئیس جمهور کشورمان با ژاک شیراک، نشانه های مثبتی حاکی از ناهمخوانی با خواست آمریکا و انگلیس در تحریم ایران از خود بروز داده بود. در این میان پیشنهاد جمهوری اسلامی ایران به فرانسه برای تشکیل یک کنسرسیوم مشترک غنی سازی اورانیوم در خاک ایران نیز نقش مؤثری در مواضع نسبتاً مثبت فرانسه طی چند هفته اخیر داشته است.
آلمان تنها عضو فاقد حق وتو و سلاح هسته ای در گروه کشورهای 1+5 نیز اگرچه پیش از این، همراه با آمریکا و انگلیس در شیپور تحریم جمهوری اسلامی ایران می دمید ولی طی چند هفته اخیر و با مشاهده مخالفت های جدی روسیه و چین و سپس فرانسه، آهنگ ملایمتری برگزید و آشکارا نسبت به مؤثر بودن تحریم ایران ابراز تردید کرد و...
همانگونه که ملاحظه می شود، در صورت برپایی اجلاس لندن، بی نتیجه بودن این اجلاس و ناکامی آمریکا و انگلیس در اتخاذ تصمیم نهایی برای تحریم ایران، از قبل قابل پیش بینی بود و از همین روی اصرار آمریکا و انگلیس بر تشکیل اجلاس لندن تعجب آور به نظر رسیده و این پرسش در میان صاحبنظران پدید آمده بود که آمریکا برای خروج از این بن بست چه چاره ای اندیشیده است؟ نقص فنی هواپیمای رایس در فرودگاه بغداد بهانه ظاهراً محترمانه ای برای حل این معما بود. وزارت خارجه آمریکا خبر نقص فنی هواپیمای رایس را با جزئیات آن اعلام کرد و این نیز غیر طبیعی به نظر می ر سید و نشان می داد دولت آمریکا از قبل روی نقص فنی هواپیمای رایس حساب ویژه ای باز کرده است!
لغو اجلاس لندن در آخرین ساعاتی که برای برپایی آن در نظر گرفته شده بود، ضمن آن که از شکاف عمیق و ظاهراً پرنشدنی میان کشورهای 1+5 خبر می دهد به وضوح از کارآمدی دیپلماسی مقاومت ایران اسلامی در برابر باج خواهی آمریکا نیز حکایت دارد و در این میان نباید نقش مؤثر پیروزی حزب الله در جنگ 33 روزه با اسرائیل را نادیده گرفت چرا که ایران اسلامی، حزب الله لبنان، حماس در فلسطین، برانگیختگی جهان اسلام و... حلقه های به هم پیوسته از زنجیره قطب قدرتمند اسلام هستند، قطبی که با پیروزی انقلاب اسلامی متولد شد و امروزه به دوران بلوغ خود نزدیک است.