سراب طرح آشتی ملی در عراق

بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم
در روزهای بعد از اعلام طرح آشتی ملی توسط نخست وزیر عراق ، درگیری ها و اقدامات تروریستی در این کشور تشدید شد. بعد از نخست وزیر عراق ، سید عبدالعزیز حکیم رئیس مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق نیز با ارائه یک طرح اعلام کرد برای تامین امنیت باید مردم عراق مسلح شوند. بوش کوچک رئیس جمهور آمریکا نیز در سفر نوری مالکی به واشنگتن از طرح امنیت ملی عراق حمایت کرد. با اینهمه ، این روزها ناامنی در عراق تشدید شده است .
نوری مالکی ، نخست وزیر عراق ، روز شنبه هفته گذشته ضمن اعلام طرح آشتی ملی از همراهی تعدادی از گروه های سیاسی برای مشارکت در این طرح خبر داد. هرچند وی از این گروه ها نام نبرد ، لکن سخنان نخست وزیر عراق از نوعی امیدواری و اطمینان خاطر حکایت داشت که نشان از اطلاعات قابل اعتماد وی از این موضوع دارد. بیانیه آیت الله سیستانی که در آن از سران طوایف عراقی دعوت به وحدت ملی کرد نیز حمایت از طرح آشتی ملی دولت تلقی شده است .
با اینحال ، اکنون دولت و ملت عراق با واقعیت دیگری مواجه هستند که نه تنها از تحقق آشتی ملی خبر نمیدهد بلکه آینده تیره و تاری را در افق سیاسی ـ اجتماعی این کشور ترسیم می کند. ریشه این واقعیت تلخ چیست و چگونه باید با آن برخورد کرد؟
پاسخ این سئوال را با اندکی واقع بینی در مسائل عراق ، به راحتی میتوان بدست آورد.
کسانی که از جایگاه مسئولان عراقی ـ اعم از رهبران سیاسی و مذهبی ـ درباره اوضاع عراق سخن میگویند ، ترورها و کشتارها را فقط به عوامل مباشر نسبت میدهند و گروه های سیاسی و تروریستی را مقصر میدانند و به همین دلیل از سران عشایر و طوایف و احزاب دعوت می کنند برای حفظ وحدت تلاش و از خونریزی و کشتار جلوگیری نمایند. آنها هیچ اشاره ای به عامل اصلی ناامنی در عراق نمی کنند و دانسته یا ندانسته از کنار آنچه سبب این وضعیت تاسف بار است عبور می نمایند.
واقعیت اینست که عامل اصلی ناامنی در عراق ، اشغالگران هستند و ترس عده ای از سیاستمداران که معتقدند و به زبان نیز میآورند که اگر نظامیان آمریکائی و انگلیسی عراق را ترک کنند جنگ داخلی شروع خواهد شد ، یک توهم است که با واقعیت های موجود در عراق بهیچوجه سازگاری ندارد. گوشه ای از این واقعیت ها را در اظهارات بعضی مسئولان عراقی میتوان یافت .
یک نماینده مجلس ملی عراق میگوید : « آمریکائی ها در ایجاد ناامنی در عراق سهم زیادی دارند. چند روز قبل ، هنگامی که قصد خروج از منطقه الخضرا (منطقه مرکزی بغداد که مراکز اصلی دولتی عراق در آنجا مستقر هستند) را داشتم ، آمریکائی ها به بهانه تفتیش ، شیئی مشکوکی در صندوق عقب اتومبیل من قرار دادند. من و محافظانم متوجه شدیم و به آنها اعتراض کردیم ، آنها دستپاچه شدند و بهانه آوردند که میخواستیم ببینیم سگهای تعلیم دیده میتوانند آنرا کشف کنند یا نه !
آمریکائی ها به بهانه تامین امنیت شهرک صدر بغداد ، گشت زنی در این شهرک را آغاز کردند و از این امکان برای وارد کردن خودروهای بمب گذاری شده در این منطقه استفاده کردند و از آن تاریخ به بعد شهرک صدر با انفجارهای پیاپی ناامن شده است » .
یک مسئول دیگر عراقی میگوید : « آمریکا میخواهد عراق را در اختیار خودش داشته باشد و اجازه نخواهد داد این کشور به دست خود عراقی ها اداره شود. طرح آمریکا اینست که با دامن زدن به ناامنی ها سرانجام عراق را به سه قسمت تقسیم کند و اداره آنها را در ظاهر به کردها ، سنی ها و شیعیان بسپارد و البته در واقع اداره کننده هر سه قسمت خودش باشد » .
اینها فقط بخشهای کوچکی از واقعیت های تلخ موجود در عراق هستند ، واقعیت هائی که همه مسئولان عراقی و رهبران سیاسی و مذهبی نیز از آن خبر دارند ولی به دلایلی که چندان غیرقابل درک نیست مایل نیستند آنها را ابراز نمایند. این دلایل ، هرچند برای ما که ناظران بیرونی مسائل عراق هستیم قابل قبول نیستند ، ولی برای خود مسئولان عراقی و رهبران سیاسی و مذهبی این کشور ، عامل بازدارنده می باشند.
در عین حال ، بعضی از مسئولان بلندپایه عراقی ، این واقعیت ها را به زبان میآورند و عوارض آنرا نیز به جان میخرند. محمود المشهدانی ، رئیس مجلس عراق ، در کنفرانسی که توسط سازمان ملل با موضوع « عدالت و آشتی در دوران گذار » در بغداد برگزار شد ضمن انتقاد شدید از نظامیان آمریکائی اشغالگر عراق و تشبیه عملکرد آنان به « قصابی مردم عراق » گفت : فقط دست از ملت عراق و کشورهای اسلامی بردارید ، همه مسائل حل خواهد شد » . وی افزود : « اگر قرار باشد یک طرح آشتی ملی عملی شود ، باید تمامی ملت مخاطب آن باشند... آنچه نیاز داریم فقط آشتی میان خود عراقی هاست و نباید طرف ثالثی در کار باشد » . مشهدانی ، یک قدم جلوتر گذاشت و از تحقیری که عراقی ها توسط آمریکائی ها میشوند پرده برداشت و گفت : « استراحت سگ های آمریکائی مهمتر از ساعت ها انتظار مردم در خیابان هاست » .
روشن است که چنین بیگانگانی حاضر نیستند مردم و مسئولان عراقی با اراده و میل خود کشورشان را اداره و امنیت آنرا تامین کنند. به همین دلیل ، هر طرحی برای حل مشکلات امنیتی عراق ارائه شود ، تا زمانی که آمریکائی ها در این کشور حضور دارند ، موفق نخواهد بود. ریشه ناامنی های عراق و سایر مشکلات این کشور ، حضور اشغالگران است و برای انجام هر اقدام موفقی ابتدا باید اشغالگران اخراج شوند. با حضور اشغالگران ، طرح آشتی ملی عراق ، سرابی بیش نخواهد بود.