واکنش فعالان سیاسی به تشکیل جناح سوم

در سالهای گذشته و به ویژه از زمان برگزاری انتخابات مجلس پنجم، ظهور جریانات جدید در عرصه انتخابات، به سنتی رایج در میان فعالان سیاسی ایران تبدیل شده است. به طوری که بسیاری از افراد علیرغم پیشینه مشخص سیاسی، تلاش می‌کنند با قرار دادن چهره‌های ناشناس در صدر لیست‌های انتخاباتی، مردم را به ایجاد تغییراتی اساسی در روند فعالیت‌ها، امیدوارند کنند.
تأسیس گروهها و احزاب جدید در آستانه برگزاری انتخابات، از روش‌هایی است که به نظر می‌رسد در هیچ یک از کشورهای پیشرفته نمی‌توان نمونه آن را مشاهده کرد. در اکثر کشورها احزاب شناخته شده، برنامه‌های درازمدت خود را برای اداره کشور ارائه می‌نمایند و کسانی هم که از طریق این احزاب به مناصب حکومتی راه پیدا می‌کنند، موظف به اجرای همان برنامه‌هایی هستند که توسط حزب اعلام می‌شود. رای‌دهندگان نیز با مراجعه به سوابق حزب و برنامه‌های ارائه شده، دست به گزینش منتخبان خود می‌زنند.
اکنون و با نزدیک شدن انتخابات دوره سوم شوراها و چهارمین دوره مجلس خبرگان، به نظر می‌رسد کسانی که در سه انتخابات گذشته، با استفاده از برخی شعارهای جدید و معرفی چهره‌های نسبتاً ناشناخته، موفقیت‌هایی کسب کرده‌اند، تلاش می‌کنند همین رویه را در دو انتخاباتی که در پیش می‌باشد نیز پیگیری نمایند. همچنین ظواهر امر نشان می‌دهد که این افراد، مایلند با تکرار همان رویه توجه رأی‌دهندگان را از «برنامه و استراتژی» به «چهره‌های جدید» که آنها را جریان سوم می‌نامند منحرف نمایند. این در حالی است که انتقاد روبه گسترش برخی از حامیان این گروه از رفتار و فعالیت‌های آنها نشان می‌دهد آنچه به عنوان جریان سوم مطرح شده، اولاً حتی در صورت کسب پیروزی‌های نسبی در انتخابات، برنامه مشخصی برای آینده ندارند و ثانیاً به احتمال بسیار زیاد، بلافاصله پس از پیروزی در انتخابات، شاهد ایجاد تفرقه در میان آنها خواهیم بود؛ همان وضعیتی که می‌توان در مجلس در میان نمایندگان وابسته به طیف آبادگران و در میان حامیان دولت نهم و نیز در داخل شورای شهر تهران مشاهده نمود. همه اینها در حالی است که بسیاری از فعالان سیاسی، اصولاً تشکیل جبهه سوم را امری غیرواقعی می‌دانند.
سید مجتبی واحدی: جناح سوم بدون برنامه‌ای برای اداره کشور، تنها برای حذف نیروهای سنتی تلاش می‌کند
سردبیر روزنامه آفتاب یزد با بیان این که تا به امروز هیچ‌گاه جناح منسجمی در کشور وجود نداشته است، گفت: رفاقت اغلب گروه‌هایی که در جناح اصلاح‌طلب یا محافظه‌کار طبقه‌بندی می‌شوند، تنها در برابر رقیب است، یعنی هیچ انسجام و برنامه‌ای برای اداره‌ی کشور جز حذف رقیب ندارند. مجتبی واحدی در گفت‌وگو با ایسنا افزود: اگر هم فرض شود چنین دو جناحی وجود داشته است، امروز علائم خبر از جناح سومی می‌دهد که رقابتش با دو جناح دیگر تنها تلاش برای حذف نیروهای سنتی است. این جناح، چپ و راست را کنار گذاشته و قصد دارد تنها نیروهای سابقه‌‌داری که بسیاری از آن‌ها در انقلاب هم سوابق خوبی داشتند و بعد از سعی و خطاهای فراوان و تحمیل هزینه‌های غیرعمدی به کشور به تجربیات خوبی رسیده‌اند را از صحنه حذف کنند و به نظر می‌رسد برنامه‌ای جز این برای امور کشور ندارند. وی با بیان این که بین گروه‌های هیچ یک از جناح‌ها انسجام وجود ندارد، گفت: جناح سوم مثل دو جناح دیگر هیچ برنامه‌ی مدون و مشخصی برای امور کشور ندارد. اگر در گذشته تنها دو جناح با هم رقابت می‌کردند امروز جناح سومی پیدا شده که می‌گوید هرچه قدیمی است، حذف کنیم تا ببینیم چه خواهد شد.
سردبیر روزنامه آفتاب یزد با اظهار امیدواری از این که در آینده جناحی بر سر کار آید که برای امور کشور برنامه داشته باشد، افزود: امیدوارم در آینده همه هم و غم گروه‌‌های سیاسی حذف رقیب بدون برنامه برای فردای این این حذف نباشد. وی درباره اظهاراتی مبنی بر این که احتمال شکل‌گیری جناح سومی با محوریت هاشمی رفسنجانی وجود دارد اظهار داشت: ضمن احترامی که برای آقایان هاشمی قائلم، بر این اعتقادم که یک جناح تنها قرار نیست در اتاقی دربسته تشکیل شود. جناح باید طرفدارانی داشته باشد و این در حالی است که امروز اکثریت مردم به هر حال شناختی از هاشمی رفسنجانی دارند، ایشان تازه از پشت پرده در نیامده، 28 سال است که در کشور مسوولیت‌های مختلف داشته است. این که بخواهیم به مردم بباورانیم که این آقای هاشمی متفاوت از هاشمی گذشته است، میسر نیست. همانطور که در انتخابات نهم ریاست جمهوری این تلاش به جایی نرسید. حرف‌ها، شعارها، ادعاها و برنامه‌هایی که امروز ارائه می‌شود خیلی در تغییر ذهنیت مردم اثر نخواهد داشت و به همین دلیل ایشان نمی‌توانند سردمدار یک جریان جدید در کشور باشند.
واحدی هم چنین درباره‌ی اظهاراتی مبنی بر احتمال شکل‌گیری جناح سومی با محوریت مصباح یزدی ادعا کرد: بروز بیرونی جریان حامی آقای مصباح یزدی در دولت فعلی خلاصه شده است. وی همچنین اظهار داشت: امروز دولت باید بازبینی برنامه‌هایی که در انتخابات ریاست جمهوری گذشته مطرح کرد، کند که براساس کدام وعده‌های داده شده کارها را پیش می‌برد؟ وقتی کار به جایی می‌رسد که اصلی‌ترین حامی دولت، مدعی‌ترین منتقد برنامه‌های اقتصادی‌اش می‌شود، این از دو حال خارج نیست؛ یا دولت تاکنون برنامه‌ای نداشته و تازه تصمیم می‌گیرد و یا برنامه داشتند ما از آن برنامه‌ها عدول کرده است و یا شاید طرفداران وی افرادی هستند که هر روز رنگ عوض می‌کنند.
هر جریان نوظهوری ذیل یکی از دو جناح قرار خواهد گرفت
دبیرکل سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی گفت: امکان ظهور جناح سوم بعید است، زیرا در شرایطی که دو جناح اصلی، طیف گسترده‌ای دارند، هر جریان نوظهوری در ذیل یکی از دو جناح قرار خواهد گرفت. محمد سلامتی در گفت‌وگو با ایسنا، برخی افراد جنبه‌هایی دارند که گروه‌های مختلف، حتی جناح‌های مختلف آنها را تا حدود زیادی می‌پذیرند که البته ممکن است شخصیت خاصی باشند که خیلی درگیر مسائل جناحی نشده‌اند و یا فعالیت سیاسی چشمگیری نداشته‌اند، لذا به دلیل شرایط ویژه‌شان هر دو جناح آنها را می‌پذیرند، اما به طور کلی یک جامعه وقتی بیمار باشد و شرایط سیاسی مناسبی نداشته باشد، آدم‌های بینابین در آن زیاد به وجود می‌آید، چرا که شرایط اقتضا می‌کند جناح‌های سیاسی چندان نتوانند در جامعه جایی باز کند و اینان همواره کارها را قبضه می‌کنند، مثلا ممکن است برای جناح اصلاحات شرایطی ایجاد شود که نتواند از عناصر فعال سیاسی که نقش اصلی را در تحرک جامعه دارند، استفاده کند و ناچار باشد از عناصری که فعالیت سیاسی چندان و یا خاصیت تحرک اجتماعی ندارند، استفاده کند، اما این بیماری سیاسی یک جامعه تلقی می‌شود، نه حسن آن. وی با بیان این که توسعه سیاسی همگام با سایر وجوه توسعه پدیدار می‌شود، اظهار داشت: جناح‌ها و احزاب در جوامع توسعه یافته با دیدگاه‌های روشن و شفاف ظاهر و از طرف جامعه پذیرفته می‌شوند. آنها باید در خطی که مردم به آن رای دادند مسئولیت بپذیرند و در آن مسیر حرکت کنند، در غیر این صورت جامعه از لحاظ سیاسی سالم نخواهد بود و ناچار می‌شود به رغم شفافیت دیدگاه‌های عده‌ای، پذیرای افرادی باشد که حساسیت کمتری نسبت به آنها وجود دارد که این کار جامعه را به سمت بی‌خاصیتی می‌کشاند. وی اضافه کرد: کسانی که ظهور جناح سوم را مطرح می‌کنند، دیدگاه خاص خود را ایده‌آل تلقی می‌کنند و انتظار دارند چنین چیزی به وجود آید و خود را نیز در سطح این جناح جدید تلقی می‌کنند، خیلی دور از ذهن نیست که در جناح مقابل اصلاحات عده‌ای حضور داشته باشند که گمان شود حرف‌های جدیدتر و بهتری دارند و بتوانند افرادی را جذب کنند و تشکیلاتی را به وجود آورند، اما واقعیت غیر از این را نشان می‌دهد، چرا که میدان در هر دو جناح گسترده است، در نتیجه هر گروهی که بخواهد قدعلم کند، در یکی از این دو جناح برای او جایی باز است.
تنها دو جناح اصلی در عرصه سیاسی فعال خواهند بود
رئیس فراکسیون خط امام (ره) مجلس درباره ظهور جریان سومی در کشور گفت: با توجه به محدودیت‌ها، شرایط جهانی و اوضاع حاکم بر کشور همین دو جناح اصلی در عرصه سیاسی فعال خواهند بود. محمدرضا تابش در گفت‌وگو با ایسنا افزود: بحث سیاست‌زدگی بین مردم رایج شده،‌ ولی گروه‌های غیرسیاسی هم در بسیاری از زمینه‌ها انگیزه‌ای برای فعالیت‌هایشان ندارند و بنابراین در سیاست‌ورزی کشور همین دو جناح افتان و خیزان فعالیت‌های خود را انجام می‌دهند. وی ادامه داد: البته اگر بستر کار گسترده‌تر، مناسب‌تر و آماده‌تر شده و محدودیت‌ها کمتر می‌شد، ممکن بود که گروه‌های دیگری به عرصه بیایند.
جریان سوم متمایل به یکی از جناح‌ها است
عضو هیات رئیسه مجلس با بیان این که جریان سوم همواره در انتخابات مختلف وجود داشته است، گفت: این جریان سوم همواره در هر انتخاباتی متمایل به یکی از جناح‌های کشور یعنی اصولگرایان و اصلاح‌طلبان است و ما هیچ جریان سوم مستقلی نداریم. حمیدرضا حاجی بابایی در گفت‌وگو با ایسنا، با بیان این که ظهور جریان سوم بستگی به شرایط زمان و مکان دارد، تصریح کرد: نمی‌توان تحلیلی درست از یک جریان سومی که بعدها به وجود می‌آید، داشت. این جریان با آن که شاید اختلافاتی از خاستگاه و ریشه جناح اصلی خود داشته باشد، ولی از این جناح تغذیه می‌شود. وی افزود: شناسایی تفکر و ایده جریان سوم و شناخت آن تنها به دلیل تمایل این جریان با یک جناح خاص کار سنجیده نیست؛ چون هر جریان سومی اشتراکات و اختلافاتی با خاستگاه خود دارد.