استقلال کوزوو،‌ آیا درگیری دیگر در بالکان؟

به گزارش خبرگزاری فارس، پارلمان کوزوو روز گذشته به اتفاق آرا استقلال کوزوو از صربستان را تایید و هاشم تاچی، نخست وزیر با حضور در پارلمان بیانیه استقلال را قرائت و تاکید کرد کوزوو کشوری دموکراتیک خواهد بود و به حقوق اقلیت‌های قومی احترام خواهد گذاشت.

کوزوو استان جنوبی صربستان بود که از سال 1999 توسط سازمان ملل و با کمک و همکاری نیروهای خودگردان محلی اداره می‌شود و جمعیتی بالغ بر 2 میلیون نفر دارد که اکثر آنها آلبانی تبار هستند و جمعیت اندکی از ترک‌ها، صرب‌ها، کولی‌ها و بوسنیایی‌ها نیز در آنجا زندگی می‌کنند.

آمریکا و اتحادیه اروپا از استقلال کوزوو حمایت کرده و صربستان و روسیه نیز به مخالفت شدید با آن برخواسته‌اند. چین هم درباره آن ابراز نگرانی کرده است.

اکثریت ساکنان کوزوو که آلبانیایی تبار هستند سالیان دراز برای رسیدن به استقلال وجدا شدن از صربستان مبارزات گسترده‌ای داشته اند.

اخبار و گزارش‌ها حاکی از آن است که در پریشتینا پایتخت کوزوو، ده‌ها هزار تن از مردم به خیابان‌ها ریخته و استقلال خود را جشن گرفته‌اند و بسیاری از آنها پرچم جدید کشور خود و پرچم آمریکا را که از استقلال آنها حمایت کرده در دست داشتند. همچنین هزاران تن از آلبانیایی تبارها در کشورهای دیگر منطقه به شادی و پایکوبی پرداخته‌اند.

صرب‌ها که کوزوو را سمبل ملی‌گرایی خود می‌دانند، از اعلام استقلال کوزوو احساس خشم و سرخوردگی می کنند در واقع کوزوو کانون فرهنگی و مذهبی صرب‌ها محسوب می‌شود و بیشتر آنها جدا شدن این منطقه را قبول نکرده اند و حتی سفارتخانه آمریکا در بلگراد را مورد حمله قرار داده‌اند.

در میان مخالفت‌ها و موافقت‌های صورت گرفته تحلیل‌ها بر این است که بدون تردید مسئله کوزوو موجب افزایش تنش موجود در روابط روسیه و غرب خواهد شد.

می‌توان گفت که آمریکا و روسیه در وضعیت "جنگ سرد" به سر می‌برند و نقطه‌های تقابل در این جنگ، ایران، کوزوو و ایجاد سپر دفاع موشکی توسط آمریکا در چک است.

واشنگتن و مسکو حرکتی شطرنجی را در این جنگ آغاز کرده‌اند که به نظر می‌رسد آمریکا بار دیگر توانست با حمایت از اعلام استقلال یکجانبه کوزوو وهمراهی که اتحادیه اروپا در این مسئله با آن دارد، نوعی برتری جویی و پیروزی را در قبال روسیه از آن خود کند و گام پیشروانه بلندی را در محدود کردن هرچه بیشتر روسیه بردارد.

تحلیل‌گران بر این اعتقادند که در 20 سال گذشته، بعد از فروپاشی یوگسلاوی، آمریکا حرکتی رو به جلو را به سوی مرزهای اتحاد جماهیر شوروی سابق در پیش گرفته که پذیرش 10 کشور از شوروی سابق در ناتو اولین گام بوده است.

اشراف داشتن بر روسیه از اهداف بلند مدت آمریکایی بوده و در این سال‌ها آنها با دنبال کردن مسئله استقلال کوزوو و ایجاد سپر دفاع موشکی در اروپای شرقی این اهداف خود را پیگیری می‌کردند.

فروپاشی یوگسلاوی به عنوان آخرین و قوی‌ترین دژ سوسیالیسم در اروپا، همواره یکی از بزرگترین منافع اروپایی‌ها و آمریکایی‌ها بوده است و در این سال‌ها کمک به این فروپاشی در برخی مناطق مانند بوسنی و کرواسی با خشونت‌ همراه بوده و در سایر جمهوری‌ها مانند کوزوو شکلی دموکراتیک به خود گرفته است.

ناظران سیاسی بر این اعتقادند که در حال حاضر استقلال کوزوو آخرین پازل از این فروپاشی است و نکته قابل تامل و توجه دیگر در مورد کوزوو آن است که هر کسی که می‌خواهد بر بالکان استیلا داشته باشد، باید کوزوو را در اختیار داشته باشد.

این منطقه به دلیل موقعیت سوق‌الجیشی خود اشراف کاملی به منطقه دارد از یک سو به صربستان، از سوی دیگر به مونته نگرو، کرواسی، مقدونیه و آلبانی اشراف دارد.

در واقع تحلیل‌گران و کارشناسان بر این اعتقادند که اگر کسی بر بالکان تسلط داشته باشد اما کوزوو را در اختیار نداشته باشد حاکمیتش کامل نخواهد بود. از سوی دیگر این منطقه به لحاظ تجاری و اقتصادی یکی از حلقه‌های اتصال برای دستیابی به آب‌های آزاد نیز است.

البته گفته می شود کوزوو دارای معادن اورانیوم فراوانی است و به نظر می‌رسد آنهایی که آنجا هستند دنبال دستیابی به این معادن می‌باشند.

روسیه بر خلاف آمریکا منافعش متکی بر همگرایی در این منطقه است، ضمن اینکه روس‌ها نیز خود را اسلاو دانسته و قرابت قومی نزدیکی را نیز با مردم این منطقه در خود احساس می کنند.

مخالفت با استقلال کوزوو از سوی روسیه به نوعی جلوگیری از استیلای آمریکا بر منطقه است.اما به نظر نمی‌رسد که روسیه در قبال اعلام استقلال یکجانبه از سوی کوزوو بتواند کاری را صورت دهد.

احتمال بسیار زیادی نیز وجود دارد که در نشست امروز شورای امنیت سازمان ملل آمریکا و اتحادیه اروپا رسما استقلال کوزوو را به رسمیت بشناسند.

اتفاقی که می‌افتد و آمریکایی‌ها نیز بر آن واقف هستند ایجاد نوعی بغض فرو خفته‌‌ در منطقه است که امکان دارد روزی سربرآورد که البته آمریکایی‌ها همواره با استفاده از ناامنی‌ها و بی‌ثباتی‌هایی که به وجود آورده‌اند، منافع خود را پیش برده‌اند.

با توجه به افزایش فشارهای دیپلماتیک از سوی روسیه برای جلوگیری از استقلال کوزوو، روشن است که مسئله کوزوو، پی آمدهایی خواهد داشت که از منطقه بالکان فراتر خواهد رفت.

روس ها پیشتر نیز ابراز نگرانی کرده‌ بودند که استقلال کوزوو می تواند پیش زمینه‌ای شود برای علنی شدن سایر مناقشات در مناطقی که جزو اقمار شوروی سابق محسوب می شوند. مناقشاتی که تاکنون مانند آتش زیر خاکستر بوده‌اند.

مسکو اعلام کرده در صورتی که کوزوو اعلام استقلال کند ممکن است آبخازیا و اوستیای جنوبی، دو منطقه گرجستان که رابطه خود با گرجستان را قطع کرده اند نیز از کوزوو تبعیت کنند.

بالطبع استقلال کوزوو تنش‌های سیاسی را در منطقه موجب خواهد شد و در خصوص چگونگی آن بایستی منتظر ماند.