تحلیل پایگاه اینترنتی پالستین انفو، درباره:
موقعیت منحصر به فرد ژئوپولیتیک ایران
پایگاه اینترنتی فرانسوی زبان پالستین انفو در مقاله ای به قلم کاوه افراسیابی نوشت از خلیج فارس گرفته تا دریای خزر قفقازاسیای مرکزی تا جنوب اسیا و فراتر از ان ایران به مدد موقعیت جغرافیایی منحصر به فرد خود از جنبه های زیادی گذرگاه ارتباطی ایده الی است که موقعیت ممتاز ان بین هند و اروپا تاکنون به طور کامل مورد بهره برداری قرار نگرفته است ایران که در میان دو مرکز انرژی یعنی خلیج فارس و دریای خزر واقع شده است گذرگاه طبیعی مناسبی برای تجارت و انرژی و سایر مبادلات بین کشورهای عربی عضو شورای همکاری خلیج فارس و کشورهای اسیای مرکزی که به دریا دسترسی ندارند به شمار می رود.
شورای همکاری خلیج فارس شامل بحرین کویت غمان قطر غربستان سعودی وامارات عربی متحده است به این ترتیب ایران روسیه و هند با ارتباطات بلند پروازانه حمل و نقل که در چارچوب دالان شمال جنوب پیش بینی شده است زمینه های همکاری زیادی را برای متصل کردن شمال اروپا به اقیانوس هند از طریق ایران و فدراسیون روسیه پیش بینی کرده اند ایران هم اکنون یک صادر کننده انرژی به اروپا از طریق ترکیه است و گاز ترکمنستان را منتقل می کند و نفت با قزاقستان و جمهوری اذربایجان مبادله می کند ایران همچنین طرح هایی دارد تا از انچه طرح جاده ابریشم جدید نامیده می شود و پیش از همه چین و هند و کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس را در بر می گیرد عقب نماند. این طرح باید ایران را به سبب نزدیکی این کشور تجارت درحال شکوفایی همکاری اقتصادی ان با شورای همکاری خلیج فارس و سیاست اقتصادی ازاد سازی تجاری ان که با گسترش مناطق ازاد نمود پیدا کرده است در بر بگیرد این یکی از دلایلی است که برای ان ایران جزایر کیش و قشم خود را که در خلیج فارس واقع شده است نوسازی می کند و امیدوار است انان را در اینده ای نزدیک هم به مقاصد گردشگری و هم به عنوان مراکز تجاری و مالی تبدیل کند.
در عین حال خط لوله هفت میلیارد وششصد میلیون دلاری ایران پاکستان و هند بیش از سایر برنامه های موجود ایران ظرفیت دارد که با متصل کردن این کشور به شبه قاره در بلند مدت و با تضمین شبکه ایران پاکستان هند برد رویکرد منطقه ای ایران را گسترش دهد این شبکه به نوبه خود می تواند در خصوص انچه ایران تاکنون با کمبود ان مواجه است یعنی مبادلات بین منطقه ای مورد استفاده قرار گیرد خط لوله ایران پاکستان هند که طرح اولیه ان در سال هزار ونهصد و نود و چهار مطرح شد قصد دارد گاز ایران را به پاکستان و سپس به هند منتقل کند در پی دیدار احمدی نژاد از هند ایران اعلام کرد که این سه کشور به امضای توافقنامه قطعی نزدیک شده اند حجم ضعیف مبادلات ایران با جنوب اسیا در تجارت نه چندان مطلوب بین ایران و پاکستان نمود یافته است این وضع همچنین درباره مبادلات بین ایران و سایر کشورهای عضو سازمان همکاری اقتصادی اکو که ده کشور را در بر می گیرد صدق می کند تلاش ها برای تبدیل اکو به بستری برای همکاری منطقه ای عموما با شکست مواجه شده است و تلاش های اکو برای دستیابی به پیشرفت در زمینه همکاری منطقه ای به نتایج ملموس و چشمگیری نرسیده است.
در عین حال این مسئله می تواند تغییر کند به ویژه اگر ایران در سازمان همکاری شانگهای پذیرفته شود و طرح خط لوله ایران پاکستان و هند سرانجام اجرا شود ایران اکنون عضو ناظر سازمان همکاری شانگهای است عضویت ایران در دیگر مجموعه های گسترده تر منطقه ای از تلاش ایران در درون اکو برای کارامد تر کردن این سازمان منطقه ای که مقر ان در تهران است حمایت خواهد کرد در خصوص خلیج فارس شورای همکاری خلیج فارس که همچنان از فشردن دست ایران در زمینه ایران خودداری می کند تحت فشارهای جدیدی قرار دارد تا در رفتار خود با ایران مانند رفتار با دولت شیعه عراق که از متحدان بالقوه ایران در سیاست خلیج فارس به شمار می رود تجدید نظر کند ایران و عراق روزی به کشورهای خلیج فارس در چارچوب شبکه منطقه ای همکاری جدید ملحق خواهند شد به این سبب است که ایران این مسئله را امروز می خواهد در اعلام های اخیر طرح های همکاری در زمینه امنیتی و در سایر زمینه هایی از این قبیل عناصری از یک بازار مشترک اسلامی دیده شده است که ایران به کشورهای همسایه خود در شورای همکاری تسلیم کرده است قطعی است که رویکرد منطقه ای ایران که تلاش می کند نقطه همگرایی همکاری بین مناطق مختلف باشد با موانع مهمی مواجه است این موانع طیف وسیعی دارد که از تحریم های سازمان ملل متحد و امریکا گرفته تا شماری از دشواری های کاملا اقتصادی و فنی از جمله ارتباطات ضعیف حمل و نقل و مقررات گمرکی پرمشقت را شامل میشود.
در خصوص انچه به این موانع گمرکی مربوط می شود یکی از مشارکت های کلیدی اکو اولویت دادن بر توافقنامه گمرکی و همچنین درباره طرح کاهش حقوق گمرکی بین کشورهای عضو بود که این مسئله تجارت در منطقه اکو را تسهیل خواهد کرد در عین حال سطح ضعیف مبادلات بین کشورهای اکو تذکر جدی درباره مسیر طولانی است که پیش از تحقق کامل هدف والای منطقه ای ایران باید پیموده شود به جز این دستاوردهای ملموس ذکر شده دربالا پایداری رویکرد منطقه ای ایران را نشان می دهد که احتمالا وضع این کشور را از قدرت ساده منطقه ای بالاتر خواهد برد و این دستاوردها به انبار برگ های برنده به عنوان قدرت جهانی افزوده می شود در واقع به این ترتیب این مسئله در سخنان اخیر سعید جلیلی دبیر شورای عالی امنیت ملی نمود پیدا می کند وی گفته است ایران قدرتی منطقه ای است تصویر و درکی که ایران از خود دارد در سطحی جهانی است و این مسایل موجب شده است که کشور سیاست خارجی فعالانه ای را در اردوگاه جنبش غیر متعهدها به پیش ببرد در عین حال در عرصه اقتصادی باتوجه به معاملات تجاری جاری که به نام دور دوحه شناخته می شود.
ایران و سایر کشورهای جنبش غیر متعهدها که در پی توزیع مجددی از ثروت جهانی هستند هیچ گزینه ای به جز همکاری بیشتر بین خود و هماهنگی بهتر در سطح نهادهای سازمان جهانی تجارت ندارند هرچند که ایران هنوز عضو سازمان جهانی تجارت نیست به طور مستقیم از توافقنامه های نهایی گفتگوهای دور دوحه که قرار است امسال ادامه یابد متاثر خواهد شد به تصمیم گیرندگان ایرانی مربوط است که توجه خود را به دور دوحه معطوف کنند و ساست های جدید کشاورزی و غیر کشاورزی سازمان جهانی تجارت را که بین کشورهای توسعه یافته و ملت های در حال توسعه تمایز قایل است مد نظر قرار دهند در عین حال این سیاست ها به تاثیرات منفی جهانی شدن و ازاد سازی تجاری بر کل ملت های جهان سوم توجهی ندارد یک چیز روشن است هرچه تلاش ایران برای اهداف منطقه ای خود بیشتر باشد به همان مقدار تهران خود را درگیر مسایل پیچیده وجنجالی منطقه ای ورای منطقه ای و جهانی خواهد یافت که این مسئله به صورت مستقیم و غیر مستقیم بر سیاست خارجی تجارت و امنیت این کشور تاثیر خواهد گذاشت یکی ا ز جنبه هایی که در طرح منطقه ای ایران کمتر مورد بررسی قرار گرفته است در واقع این است که ایران چگونه خود را مسئله جهانی مطابقت می دهد این مسئله تاکنون مورد اختلاف کشورهای در حال توسعه قرار دارد علاوه بر این منطقه گرایی و جهانی شدن روابط تنگاتنگ ناخوشایندی دارند اگر اولی تقویت شود دومی به طور همزمان تضعیف خواهد شد.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
