ایشا تایمز :
نگرانیهای امنیتی ایران، اهمیت زیادی دارند
پایگاه اینترنتی اشیا تایمز روز چهارشنبه در گزارشی از نیویورک به قلم دکتر کاوه افراسیابی نوشت همه شواهد حکایت از ان دارد که برخلاف روحیه جنگ طلب جرج بوش رئیس جمهوری پیشین امریکا که با عبارت محور شرارت کشورهای ایران عراق و کره شمالی را بدنام کرد دولت باراک اوباما رئیس جمهوری امریکا تلاش های گسترده ای را برای تعامل عقلایی و عملگرایانه با ایران اغاز کرده است به نظر می رسد اوباما در چارچوب مذاکرات جامع درباره مناقشه هسته ای ایران و دیگر مسائل منطقه خاورمیانه علاقمند است به نگرانی های امنیتی ایران نیز رسیدگی کند این یکی از عللی است که نشان می دهد چرا طرفداران دستیابی به معامله ای بزرگ با ایران در امریکا در مباحثات کنونی درباره سیاست واشنگتن در قبال تهران از موضع بهتری برخوردارند.
هیلاری من لورت از مقامات مذاکره کننده پیشین امریکا با ایران برسر افغانستان دراظهاراتی در مرکز تحقیقات شورای روابط خارجی امریکا گفته است این کشور باید خود را برای رسیدگی به نگرانی های امنیتی ایران اماده کند به اعتقاد وی گفتگوهای قبلی با ایران معایب ساختاری داشتند لورت می گوید این گفتگوها بیش از انکه راهبردی باشند تاکتیکی بودند چرا که به مسائل دیگر مرتبط با روابط دو کشور نمی پرداختند لورت و شمار دیگری از افراد خبره امریکا با الگوبرداری از مذاکرات ریچارد نیکسون رئیس جمهوری سابق امریکا با چین در اوایل دهه هزار و نهصد و هفتاد پیشنهاد می کنند برای شکستن کوه یخ بی اعتمادی بین دو کشور امریکا ترکیبی از دیپلماسی اشکار و پنهان را با ایران در پیش بگیرد رویکرد معامله بزرگ قبل از هرچیز برای مسئله برنامه هسته ای ایران مطرح شد چیزی که در این خصوص اهمیت دارد این است که ایا امریکا و غرب می توانند به سهم خود از این معامله بزرگ عمل بکنند یا خیر تا جایی که به اجزای مختلف این معامله بزرگ بر می گردد باید گفت پاسخ منفی است.
لورت و فلینت همسر او و دیگر افراد خبره می گویند فرص می کنیم قدرت های غربی ساز و کار لازم را برای تضمین های امنیتی داشته باشند اگر به ایران تضمین دهند که برای تغییر رژیم در این کشور تلاش نمی کنند و به مرزهای ان احترام می گذارند در ان صورت نگرانی های امنیت ملی ایران که گفته می شود برنامه هسته ای این کشور ریشه در انها دارد به سادگی مرتفع خواهد شد ولی به علت پارامترها و فرضیات رویکرد معامله بزرگ کاستی ها و نواقص بسیار جدی نمایان خواهد شد ایران مجموعه ای از نگرانی های امنیت ملی متشکل از افراط گرایی و رادیکالیسم سنی در همسایگی ان رقابت تسلیحاتی میان کشورهای خلیج فارس و خطر ناامنی در در منطقه بی ثبات شبه قاره هند دارد مهمترین گره و مانع رویکرد معامله بزرگ نگرانی ایران از حضور نظامی امریکا در منطقه است بنابراین امریکا و همه متحدان غربی ان که مایلند برنامه هسته ای ایران را متوقف کنند باید تضمین های محکمی به این کشور بدهند تا مطمئن شود که خطری از جانب امریکا انرا تهدید نمی کند نقص این بحث در دو چیز است. نخست اینکه فرص بر این است تصمیم ایران برای حرکت در مسیر ساخت بمب هسته ای کاملا اگاهانه بوده است البته شواهد تجربی و عینی بسیار کمی در تایید این موضوع وجود دارد.
دوم اینکه بحث حاضر از پرداختن به این نکته غافل است که ایران به طور فزاینده ای نگران اوضاع سیاسی و امنیتی پاکستان از جمله گسترش نفوذ و قدرت طالبان در پاکستان است از سوی دیگر دامنه اختیارات کابل به علت محاصره خزنده پایتخت افغانستان توسط طالبان رو به افول گذاشته است این وضع تصویر ناراحت کننده ای به وجود اورده که به زیان تلاش های ایران برای پنهان نگهداشتن توانمندی هسته ای خود است یکی از اساتید علوم سیاسی دانشگاه تهران می گوید اگر شما امروز به پاکستان نگاه کنید می بینید عبدالقدیر خان دانشمند هسته ای این کشور که فناوری هسته ای را به چند کشور فروخت ازاد شده است و می تواند به راحتی دوباره کار خود را ازسر بگیرد این برای ایران بسیار نگران کننده است.
وی در پاسخ به این سوال که به نظر وی دولت پاکستان با ازاد کردن عبدالقدیر خان چه علامتی فرستاده است گفت به اعتقاد وی این اقدام علامتی برای هند و امریکاست تا به نیازهای پاکستان توجه بیشتری کنند در غیر این صورت باید در ترس دائمی از تسلیحات هسته ای سرگردان بازار سیاه به سرببرند این استاد دانشگاه تهران افزود ممکن است حمله تروریستی دیگری مانند حملات بمبئی رخ دهد و کل منطقه را شعله ور کند در واقع ما به یک ارماگدون جنگ اخرالزمانی هسته ای نزدیک می شویم شاید اینطور نباشد ولی اینکه مقامات تهران نشسته اند و با نگرانی به تحولات افغانستان و پاکستان نگاه می کنند باید این حق را هم به انها بدهیم که برای رویارویی با بدترین سناریوها نیروهای نظامی خود را در امادگی بالای نظامی نگهدارند مهمترین نگرانی انها پاکستان است که نه تنها برسر کشمیر بلکه برسر افغانستان با هند شاخ به شاخ شده است گفته می شود اسلام اباد سعی دارد.
با کمک طالبان افغانستان شاخک های دهلی نو را که بدور حامد کرزای رئیس جمهوری افغانستان پیچیده شده اند بچیند بنابراین پاکستان ممکن است بدینوسیله سعی در احیای نفود خود در منطقه بکند صرف نظر از اینکه واشنگتن چه شاخه زیتونی امتیازی به اسلام اباد خواهد داد بدون شک قدرت گرفتن دوباره پاکستان هسته ای با حمایت های عربستان سعودی و دیگر حامیان منطقه ای صرف نظر از مناسبات نزدیک ایران و پاکستان چشم انداز نگران کننده ای برای ایران خواهد ساخت ایران و نیز پاکستان از اعضای سازمان همکاری های اقتصادی شانگهای هستند و سالهاست درباره احداث یک خط لوله گاز با هند مذاکره می کنند هر چند که مشارکت هند در اجرای این طرح هنوز در هاله ای از ابهام قرار دارد تا به امروز کسی در ایران خواه رسمی و چه به شکل غیر رسمی مستقیم یا غیر مستقیم نگفته است که امنیت ملی ایران در خصوص پاکستان نیازمند برخورداری از نوعی بازدارندگی هسته ای است در واقع بحث منطق عمل و عکس العمل سیاست تکثیر هسته ای پاکستان تنها در خصوص هند صدق می کند.
ولی با توجه به بی ثباتی فزاینده و عوص شدن اولویت های دولت پاکستان هر روز از میزان مقبولیت این استدلال کاسته می شود و درمقابل سوالاتی جدی درباره اهداف پاکستان در منطقه مطرح می شود در نتیجه دیگر نمی توان انتظار داشت که ایران درباره زرادخانه هسته ای پاکستان نگران نباشد و این احتمال را ندهد که در اینده ممکن است اسلام اباد با جناح های درون ان علیه ایران وارد عمل شوند این کار می تواند به شکل درگیری های نیابتی و حتی تحول در روابط پاکستان با شورای همکاری خلیج فارس نمود پیدا کند البته کل منطقه در تاریکی مناقشات سیاسی و باتلاق بلاتکلیفی فرو رفته است در نتیجه واکنش عقلایی ایران برای کاستن از بلاتکلیفی های امنیتی این خواهد بود که به برنامه های تکثیر تسلیحات هسته ای خود شدت ببخشد دراین صورت چه باید کرد سناریوی خوش بینانه این خواهد بود که ایران را به جمع کشورهای سازمان همکاریهای شانگهای اضافه کرد تا بالاجبار وادار شود تضمین های امنیت جمعی این سازمان را به اجرا بگذارد بدینسان دیگر نیازی نیست که ایران نگران رقبای هسته ای در منطقه و بیرون از ان باشد ولی سازمان همکاری های شانگهای فعلا قادر به چنین کاری نیست شاید بتوان ان را به عنوان گزینه ای در دراز مدت یا میان مدت در نظر گرفت ولی قطعا در کوتاه مدت این کار امکان پذیر نیست.
گزینه دیگر این خواهد بود که ایران به جمع کشورهای شورای همکاری خلیج فارس بپیوندد ولی با توجه به مسائل بیشماری که بین ایران و این شورا وجود دارد این کار بعید به نظر می رسد از جمله این مسائل باید به عدم تقارن نظامی دو طرف مثل برخورداری کشورهای شورای همکاری خلیج فارس از جنگنده های پیشرفته اشاره کرد همین مسئله باعث شده است ایران به تلاش های ضد موشکی بپردازد گزینه سوم این خواهد بود که همانند شورای ناتوزوسیه شورایی بین ناتو و ایران تشکیل داد این کار به منزله بهبود کیفی روابط ایران و غرب خواهد بود این موضوع یکی از احتمالات است که تهران و ناتو می توانند با جدیت ان را مد نظر داشته باشند اگر چه مشخص نیست که با توجه به نگرانی های ایران از تحولات شبه قاره هند این کار عملی باشد در مجموع نگرانی های امنیتی فراروی ایران راه حل سریع و ساده ای ندارند.
در خصوص مذاکرات ایران و امریکا در ماهها یا سالهای اینده باید دانست که درک غرب از نیازها و منافع امنیت ملی ایران و توصیه های سیاسی غرب به ایران اساسا ناقص و نادرست است به ویژه در افغانستان که ایران در دولت کرزای سرمایهگذاری زیادی کرده است شاید معامله بزرگ دیگری که در حکم قرار دادی شیطانی بین امریکا و شرکایش با طالبان مخوف در حال شکل گیری باشد شاید هم برای نجات دولت افغانستان دیگر خیلی دیر شده است در مقابل این مسئله ایران را به فکر انداخته است تا خود را به همه بازیگران برساند و به غیر ممکن ها فکر کند و با اصولگرایان سنی تحت حمایت سعودی و پاکستان یعنی طالبان معامله ای شیطانی منعقد کند با همه این اوصاف ممکن است رژیم دست نشانده اینده پاکستان به افرادی مانند عبدالقدیر خان نزدیک شود و بدنبال تسلیحات هسته ای سرگردان ذربازار سیاه بگردد گفتنی است دکتر کاوه افراسیابی مولف کتاب بعد از خمینی زه دستور العمل ها در سیاست خارجی ایران چاپ انتشارات وست ویو است جدیدترین کتاب او سیاست خارجی ایران پس از حوادث یازده سپتامبر چاپ بیست و سوم اکتبر دو هزار و هشت در انتشارات بوک سرج است.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
