اتاق فرمان تحریریه رسانه‌های سعودی

 مهدی تقوی
سعودی‌ها هیچ گاه روزنامه نگار یا نخبه رسانه‌ای نداشتند فقط هدایت مالی و امنیتی آن را بر عهده داشتند. شعار معروف روزنامه نگاران عرب است که شاهزادگان ریاض می گویند تخصص از شما، پول و سیاست ازما. به همین دلیل در راه اندازی تمام شبکه‌های رسانه‌ای آنها به سراغ کشورهایی رفته اند که مهد روزنامه نگاری عرب شناخته می شود: مصر، لبنان و فلسطین.
این ترکیب متنوع در چینش تحریریه العربیه و الشرق الاوسط به وضوح نمایان است سعودیها هنگام راه اندازی الشرق الاوسط در فقدان نیروی انسانی حرفه‌ای مجبور شدند که ملغمه‌ای از نخبگان وستارگان مطبوعات جهان عرب را گرد آوردند این تجربه در الحیات نیز با قوت تکرار شد البته شمار زیادی از این نیروها قبلا در اختیار رسانه‌های غرب بودند به طور خاص بخش عربی بی‌بی‌سی را اداره می کردند.
در روزنامه الشرق الاوسط مى توان در مواردى متعدد مقالاتى را مشاهده کرد که براى مثال به طور همزمان در نیویورک تایمز و الشرق الاوسط چاپ مى شوند. مقالات نویسندگان مشهوی چون جورج فریدمن یا فرید زکریا و یا افراد سرشناسی چون کوفى عنان یا کالین پاول وزیر خارجه سابق آمریکا.
یکى دیگر از ویژگى هاى اصلی روزنامه الشرق الاوسط داشتن نویسندگان ثابت است. نویسندگانى که تقریباً هر روزه در آن مطلبى دارند و عمدتاً به تحلیل حوادث، رخدادهاى گوناگون و ارائه نظرات خود مى پردازند. احمد الربعى، انیس منصور، بلال حسن، سمیر عطاء الله، عدنان حسین، خالص چلبى، محمود افندى، امیر طاهرى، ثریا شهرى و غیره از جمله این افراد هستند. در کنار این نویسندگان مى توان آثار قلمى افرادى چون بثینه شعبان معاون وزیر خارجه سوریه و گاه فهمى هویدى نویسنده مشهور مصرى و نبیل ابوردینه از مقامات تشکیلات خود گردان فلسطینى را هم دید. بدون استثنا این نویسندگان از پرداختن به اوضاع داخلى سعودى امتناع می ورزند و بیشتر درباره جهان پیرامون از عراق گرفته تا تهران و دمشق و تا لندن و واشنگتن مى نویسند.
1- عبدالرحمن راشد لیدر رسانه‌های سعودی
در چینش و مدیریت تحریریه ‌نشریه‌های سعودی فردی که بیش از اندازه نقش دارد عبدالرحمان راشد است. که از ابتدای تاسیس الشرق الاوسط هدایت آن را در دست داشته است او با آنکه اکنون مدیر شبکه العربیه است اما همچنان مرد سایه الشرق الاوسط شناخته می شود نقش او فراتر از سردبیری در نشریات وابسته به سعودیها است و در عمل موسس بسیاری از شبکه‌های رسانه‌ای است. به طور مثال او جزو تیم سیاستگذار نشریه معروف المجله سعودیها بوده است و یا آنکه از عوامل برنامه ریز و تحلیلگر دو نشریه دیگر یعنی المدینه و البلاد است. الشرق الاوسط در معرفی او به صراحت اعلام کرده که الراشد یکی از عناصر اصلی در شبکه‌های ارتباط جمعی امریکا بوده و تحلیلگر ثابت شبکه‌های تلویزیونی است که با سرمایه سعودیها و اماراتی‌ها در منطقه شکل گرفته است. به همین دلیل روزنامه نیویورک تایمز به عنوان پرنفوذ ترین چهره رسانه‌ای عرب به او نام داد.
یادداشت‌های عبدالرحمان راشد در صدر همه مطالب الشرق الاوسط قرار می‌گیرد.
2- دومین فرد موثر در الشرق الاوسط و به طور کلی رسانه‌های سعودی طارق الحمیداست که در عین حال جوانترین مدیر رسانه‌ای پادشاهی سعودی است. او در مقاله‌هایش نوک پیکان سعودی‌ها در حملات و تسویه‌های سیاسی است و همه حریفان منطقه‌ای آل سعود از سوری‌ها ولبنانی‌ها تا ایرانی ها و عراقی‌ها با ادبیات هتک‌آلود او آشنا هستند. الحمید از زمره کسانی بوده با سرمایه کلان شاهزادگان مدارج عالی تحصیلی را گذرانده است در عین حال مبهم ترین سابقه تحصیلی وسیاسی را دارد در دانشگاه‌های جورج واشنگتن و واشنگتن دی سی تحصیل کرده است همکار بی بی سی و تلویزیون آلمان بوده و بیشترین دوران روزنامه نگاری خویش را به جای نشریات عربی در رسانه‌های غربی گذرانده است. در بیان سوابق سیاسی او حتی گفته می شود که از طرف سعودی‌ها مامور ارتباطات با خانواده بن لادن بوده است و به عنوان اولین نفر با مادر بن لادن مصاحبه کرد او مدت طولانی گزارشگر المدینه بود و بین سالا‌های 1998 تا 2000 و پس از راه اندازی شبکه‌های تلویزیونی عرب با العربیه و الحره و ای‌بی‌سی همکاری کرد.
3 – عثمان عبدالغنی پس طارق الحمید سومین نفری است که با عنوان معاون سردبیر هدایت الشرق الاوسط را در اختیار دارد. در شناسنامه این نشریه چندان ذکری از سوابق او به چشم نمی خورد ولی ستون‌ها وسرمقاله‌های روزنامه را پیرامون مسائل خاورمیانه بویژه عراق، ‌ایران و سودان وبحث تروریسم تدوین می کند. عبدالغنی یکی از عناصر ارتباطی الشرق الاوسط با طرف‌های امریکایی است به گونه‌ای که قریب به اتفاق مصاحبه‌های این روزنامه با مقام‌های امریکایی مثل رایس را او تدارک دیده و تهیه کرده است. این مدیر الشرق الاوسط به صراحت می گوید که از طرف سعودیها در اغلب نشست‌های مهم سیاسی اعراب و غرب حضور می یابد از بسیاری از اطلاعاتی که در این نشست‌ها رد و بدل شده را گردآوری و تجزیه و تحلیل می کند.
4- الشرق الاوسط نیز همانند دیگر رسانه‌های سعودی شماری از روزنامه نگاران زن عرب را نیز در کادر تحریریه خویش گنجانده است این نکته بویژه از ان جهت که هنوز زنان از حق هیچ فعالیت اجتماعی و سیاسی در داخل عربستان برخوردار نیستند باهدف ترمیم چهره سعودی‌ها انجام پذیرفته است شاخص ترین زن در شمار نویسندگان الشرق الاوسط که ستونی ثابت دارد دیانا مقلد است که در جهان عرب به عنوان یک روزنامه نگار با گرایش غربگرا شناخته شده است. او نیز در بسیاری از شبکه‌های تلویزیونی و رسانه‌ای اعراب نفوذ دارد یک گزارشگر جنجالی بوده که پوشش یک طرفه جنگ‌های افغانستان و عراق را هدایت می کرده است همینطور در جنگ جنوب لبنان حضور داشت مقلد دارای ارتباطات وسیع با شبکه‌های سیاسی و فکری غرب است به گونه‌ای که مجله تایم در 2204 او را به عنون یکی از زنان موثر مطرح کرد.