رکود اقتصادی، تهدید امنیتی برای غرب

تایم - بروس کراملی و تونی کارون
آیا رکود شدید اقتصادی می‌تواند چالش نظم جهانی را تقویت کند؟ ممکن است این گونه نباشد. اما نشانه‌هایی از این تهدید همزمان با اعلام اخیر دنیس بلر، مدیر اطلاعات ملی آ‌مریکا در این رابطه دیده می‌شود.
آدمیرال بلر اخیرا اعلام کرده است که بحران اقتصادی ممکن است در این مقطع زمانی تهدیدی برای امنیت جهانی باشد. کارشناسان امور امنیتی نیز اعلام کرده‌اند که رکود اقتصادی پیشتر ناآرامی‌های اجتماعی و بی‌ثباتی‌های سیاسی در برخی نقاط مهم دنیا به وجود آورده است. آنها هشدار داده‌اند که طولانی‌تر شدن رکود اقتصادی در جهان می‌تواند امنیت آمریکا و غرب را به مخاطره بیاندازد.
مدیر اطلاعات ملی آمریکا اعلام کرده که پایان رکود اقتصادی مهمترین چالش فعلی دولت آمریکاست.
وی معتقد است که اگر این بحران اقتصادی طولانی شود ممکن است تهدیدی امنیتی برای کل کشور آ‌مریکا به وجود آورد.
بلر با تاکید بر خطر بی‌ثباتی‌های سیاسی در کشورهای هم پیمان واشنگتن هشدار داده که هر چه قدر این بحران اقتصادی طولانی‌تر شود، احتمال صدمه دیدن منافع استراتژیک آمریکا جدی‌تر خواهد شد.
کارشناسان حتی براین باورند که اگر بحران اقتصادی در یکسری از کشورها یک یا دو سال دیگرادامه یابد، خطر ناآرامی‌های جدی که حکومت‌ها را تهدید کند بسیار زیاد است.
بخشی از این چالش استراتژیک فقط به خاطر ضعف اقتصادی بروز می‌کند.
کشورهای در حال ابرقدرت شدن از جمله چین و هند توانسته‌اند از ضعف اقتصادی آمریکا نهایت استفاده را کنند و نفوذ خود را در مناطقی که به طور سنتی تحت نفوذ آمریکا بوده، افزایش بدهند.
برای نمونه چین خود را به عنوان یک بازیگر مهم در آمریکای لاتین و افریقا مطرح کرده است و در این مقطع در حال سرمایه‌گذاری سنگین در صنایع استخراج منابع، به دست آوردن منابع تامین انرژی و دیگر منابع برای اقتصاد صنعتی خود است.
دومین تهدید امنیتی ایجاد شده از سوی بحران اقتصادی مربوط به افزایش وطن پرستی است که می‌تواند به صورت خشونت‌های ضد مهاجرت در کشورهای صنعتی و یا افزایش "سیاست حمایت از صنایع داخلی" که تجارت بین المللی را محدود‌تر و چشم انداز بهبود اقتصادی جهان را کمرنگ می‌کند، دیده شود.
سومین تهدید امنیتی ناشی ازبروز بحران اقتصادی به گفته برونو ترترایس، یک محقق برجسته در بنیاد تحقیقات استراتژیک در پاریس، فعالیت و قدرت گروه‌های جنایتکاری است که کنترل "اقتصاهای وابسته به یکدیگر" را در دست دارند. اما همانند دنیس بلر، این محقق نیز بزرگترین تهدید امنیتی ایجاد شده از سوی رکود اقتصادی طولانی در جهان را سقوط دولت هایی می‌داند که برای حفظ نظم بین‌المللی وجودشان حیاتی است.
برای نمونه، سقوط دولت سومالی باعث شده تا دزدان دریایی در خطوط کشتیرانی بین‌المللی در شاخ افریقا قدرت بگیرند.
همچنین ناآرامی‌های اقتصادی در پاکستان نیز در سال گذشته بی‌ثباتی‌های گسترده‌ای را در این کشور هسته‌یی به وجود آورده به طوری که کارشناسان نگران بودند که این ناآرامی‌ها باعث بروز اغتشاشات گسترده در پاکستان شود و تسلیحات هسته‌یی این کشور به دست شبه نظامیان بیفتد.
در حالی که اقتصاد پاکستان در وضعیت خوبی به سر نمی‌برد و ذخایر ارزی خارجی این کشور تمام شده و دولت به بودجه صندوق بین‌المللی پول وابسته شده است، از آن سو شبه نظامیان نیز در حال تقویت مواضع خود در این کشور هستند.
ترترایس می‌گوید: خطر ناکامی دولت‌ها برای کشورهای بی‌ثباتی همچون یمن یا پاکستان و یا حتی مکزیک وجود دارد، جایی که این دولت‌ها به این نتیجه رسیدند که اگر رکود اقتصادی بیش از اینها طولانی شود، آنها در راستای ناکامی تمام عیار حرکت می‌کنند. خطر ناکامی‌های اقتصادی به ویژه برای کشورهایی همچون یمن بسیار خطرناک‌تر است چون این کشور سابقه اغتشاشات و بی‌ثباتی ‌را دارد.
یکی دیگر از عواملی که بحران اقتصادی را در برخی از کشورها تشدید می‌کند، سقوط بهای نفت است. با کاهش بهای نفت یکسری از دولت‌ها توانایی مقابله با بحران اقتصادی را نخواهند داشت و عملا این بحران روز به روز شدیدتر شده و به دنبال آن ناآرامی‌های جدی در یکسری از کشورهای ایجاد خواهد شد و در این میان یکسری گروه‌های جنایتکار و تروریستی از این فرصت به خوبی استفاده خواهند کرد.
با این حال مقامات امنیتی اروپا به این موضوع اعتقاد ندارند که بحران اقتصادی احتمالا تهدید تروریستی را از سطح فعلی به شدت افزایش خواهد داد.
یک مقام ضد تروریستی فرانسه می‌گوید: رکود اقتصادی در خود اروپا باعث بروز چالش امنیتی نمی‌شود. نگرانی ما این است که بحران اقتصادی در یکسری از کشورها به نفع افراطیون تمام شود و این افراطیون کنترل آنها کشورها را به دست بگیرند.
با این حال به گفته کارشناسان افزایش تروریسم اولین نگرانی امنیتی به خاطر رکود اقتصادی در جهان نیست.
دنیس بلر هشدار داده که از هر 4 کشور یکی پیشتر تجربه ناآرامی‌ها به خاطر رکود اقتصادی را دارد.
اما وی عنوان کرد که ناآرامی‌ها هنوز در کشورهای مهم دنیا رخ نداده است. برای نمونه به ناآرامی‌های اجتماعی و خشونت اخیر در لتونی، یک عضو اتحادیه‌ی اروپا و ناتو و سقوط دولت ایسلند به خاطر بحران بانکداری در این کشور اشاره کرد.
این نوع ناآرامی‌ها در اروپا عادی شده است. در یونان و حتی فرانسه نیز این اغتشاشات به خاطر شرایط نامساعد اقتصادی انجام شده است.