پرونده تجارت خارجی ایران در سال ۸۷

سال ۸۷ به رغم فراز و نشیب های فراوان اقتصادی، برای بخش تجارت خارجی ایران سال خوبی محسوب می شود. صادرات غیر نفتی کشور در این سال ۱۵۷ درصد از اهداف برنامه چهارم توسعه را محقق کرد. بر اساس پیش بینی برنامه چهارم توسعه صادرات غیر نفتی کشور در سال ۸۷ باید به ۱۱ میلیارد و ۵۸۲ میلیون دلار می رسید که عملکردها نشان می دهد طی این مدت ۱۸ میلیارد و ۱۴۶ میلیون و ۳۹۰ هزار دلار کالابدون احتساب میعانات گازی صادر شده است. این رقم در مقایسه با سال ،۸۶ از نظر ارزش ۱۸‎/۱۲ درصد افزایش داشته است. بر اساس آمار ارائه شده از سوی گمرک جمهوری اسلامی ایران در سال گذشته ۳۲ میلیون و ۹۱۴ هزار و ۲۷۰ تن کالابدون احتساب میعانات گازی صادر شده که نسبت به مدت مشابه قبل ۲‎/۲۸ درصد رشد داشته است. همچنین صادرات غیر نفتی کشور در سال ۸۷ با احتساب میعانات گازی ۴۰ میلیون و ۱۲ هزار و ۹۰۰ تن و به ارزش ۲۳ میلیارد و ۲۹ میلیون دلار بوده است. صادرات میعانات گازی سال گذشته ۴ میلیارد و ۸۸۳ میلیون دلار بود که نسبت به سال قبل از آن ۱۷‎/۴۳ درصد کاهش نشان می دهد، اما در مقابل صادرات محصولات پتروشیمی با ۶۸‎/۷۸ درصد رشد به رقم ۷ میلیارد و ۵۶۵ میلیون و ۳۴۰ هزار دلار رسیده است. در مدت یاد شده پروپان مایع شده با ۶۱‎/۵ درصد از کل ارزش صادرات رتبه نخست را بین اقلام صادراتی دارا است. همچنین سایر گازهای نفتی و هیدروکربورهای گازی به شکل مایع با اختصاص ۵‎/۱۳ درصد از کل ارزش صادرات در رتبه دوم، متانول با ۴‎/۸۴ درصد در رتبه سوم، پسته تازه یا خشک کرده با ۳‎/۹۷ درصد در رتبه چهارم و بوتان مایع شده با اختصاص ۳‎/۷۵ درصد از کل ارزش صادرات رتبه پنجم را از آن خود کرده است. بر اساس آمار موجود متوسط قیمت هر تن کالای صادراتی در سال ،۸۷ ۵۵۱ دلار و ۳۲ سنت بوده که در مقایسه با ۴۷۷ دلار و ۳۵ سنت سال ،۸۶ ۱۵‎/۴۹ درصد افزایش نشان می دهد. همچنین در سال گذشته ۵۵ میلیارد و ۸۴۸ میلیون و ۷۱۰ هزار دلار کالاوارد کشور شده است که نسبت به سال قبل از آن ۱۵‎/۳۰ درصد رشد داشته است. وزن کالاهای وارداتی در این مدت ۴۳ میلیون و ۹۸۳ هزار و ۵۰۰ تن بود که در مقایسه با سال ،۸۶ ۵‎/۴۹ درصد افزایش دارد. در سال گذشته بیشترین ارزش و سهم واردات به شمش از آهن و فولاد غیر ممزوج تعلق دارد که ۴‎/۹۵ درصد از کل ارزش واردات مربوط به آن است. بنزین نیز با اختصاص ۴‎/۹۰ درصد از کل ارزش واردات رتبه دوم را میان کالاهای وارداتی دارا است و پس از آن گندم قرار دارد که سهم آن از ارزش کل واردات ۳‎/۶۳ درصد بوده است. دیگر اقلام مهم وارداتی طی این مدت به ترتیب شامل روغن های سبک با ۲‎/۴۱ درصد از کل واردات، دانه ذرت با ۱‎/۶۷ درصد، برنج با ۱‎/۴۱ درصد و قطعات منفصله برای تولید خودرو با ۱‎/۸۱ درصد بوده است. همچنین متوسط قیمت هر تن کالای وارداتی هزار و ۲۶۹ دلار و ۷۷ سنت بوده است که در مقایسه با سال ،۸۶ ۹‎/۳۰ درصد رشد داشته است.
شرکای تجاری پارسال
در سال ،۸۷ عراق با واردات ۳ میلیون و ۴۹۳ هزار تن کالای ایرانی به ارزش ۲ میلیارد و ۳۸۳ میلیون دلار بزرگترین خریدار کالاهای ایرانی بوده است. این کشور ۱۰‎/۶۱ درصد از وزن و ۱۳‎/۱۴ درصد از کل ارزش صادرات غیر نفتی ایران را به خود اختصاص داده است. صادرات به عراق در سال گذشته ۳۹‎/۳ درصد در ارزش و ۶‎/۴ درصد در وزن افزایش داشته است. دومین وارد کنندهبزرگ کالااز ایران امارات متحده عربی است که با واردات ۴ میلیون و ۴۱۲ هزار تن کالابه ارزش ۲ میلیارد و ۳۲۸ میلیون دلار، ۱۳‎/۴ درصد سهم وزنی و ۱۲‎/۸ درصد سهم ارزشی صادرات ایران را به خود اختصاص داده است. هرچند واردات این کشور از ایران از نظر وزنی ۷‎/۲ درصد کاهش داشته است، ولی از نظر ارزشی ۷‎/۴ درصد رشد نشان می دهد. چین سومین وارد کننده کالااز ایران است. این کشور در سال ،۸۷ ۸ میلیون و ۷۹۱ هزار تن به ارزش ۲ میلیارد دلار کالای ایرانی خریداری کرده که در مقایسه با سال ،۸۶ ۶۱ درصد در ارزش افزایش و ۳‎/۳ درصد در وزن کاهش داشته است. سهم چین از کل صادرات ایران ۱۱ درصد ارزشی و ۲۶ درصد وزنی است.
چهارمین وارد کننده کالاهای ایران در سال گذشته نیز در قاره آسیا قرار دارد. هند در این سال ۲ میلیون و ۶۴۷ هزار تن کالابه ارزش یک میلیارد و ۱۷۱ میلیون دلار از ایران واردات داشته است که ۳۹ درصد ارزش و ۲۱ درصد در وزن رشد نشان می دهد. سهم این کشور نیز از کل صادرات ایران ۶‎/۴ درصد در ارزش و ۸ درصد در وزن است. جمهوری کره با واردات یک میلیون و ۳۶۲ هزار تن کالای ایرانی به ارزش ۸۲۱ میلیون دلار در جایگاه پنجم نشسته است. صادرات به این کشور در سال ۸۷ رشد قابل توجهی داشته است، به طوری که نسبت به سال ،۸۶ ارزش صادرات به کره ۴۸ درصد و وزن آن ۴۱ درصد رشد داشته است. سهم این کشور نیز از صادرات ایران ۴ درصد در وزن و ارزش بوده است. اما در بخش واردات ایران، کشورهای جدیدی به شرکای تجاری ایران پیوسته اند. درحالی که امارات رتبه دوم را میان وارد کنندگان کالااز ایران دارد، در بخش صادرات به ایران جایگاه نخست را دارا است. در سال ،۸۷ ۱۰ میلیون و ۷۲۰ هزار تن کالابه ارزش ۱۳ میلیارد و ۴۳۷ میلیون دلار از این کشور وارد ایران شده که در مقایسه با سال ،۸۶ ۱۶ درصد در ارزش رشد و ۴‎/۳ درصد در وزن کاهش داشته است. امارات در مجموع، ۲۴ درصد وزن و ارزش کالاهای وارداتی ایران را تامین کرده است. دومین صادر کننده به ایران از کشورهای اروپایی است. آلمان در سال گذشته ۳ میلیون و ۳۹ هزار تن کالابه ارزش ۵ میلیارد و ۳۲۴ میلیون دلار به ایران صادرات داشته که در مقایسه با سال ۸۶ در ارزش تغییر محسوسی نداشته، ولی در وزن ۴ درصد رشد داشته است. سهم آلمان در واردات ایران ۹ درصد ارزش و ۶ درصد وزن کالاهای وارداتی ایران بوده است. کشور چین همچون صادرات ایران در واردات نیز مقام سوم را دارا است. صادرات این کشور به ایران در سال گذشته بالغ بر ۲ میلیون و ۴۲۳ هزار تن به ارزش ۴ میلیارد و ۹۱۵ میلیون دلار بوده است. میزان واردات ایران از چین در این سال در حالی که از نظر ارزشی ۱۴‎/۵ درصد رشد داشته است، ولی در وزن کاهش ۱۹ درصدی را نشان می دهد. سهم چین در واردات ایران ۸‎/۸ درصد ارزشی و ۵‎/۵ درصد وزنی بوده است. صادرات ۳ میلیارد و ۵۲۳ میلیون دلاری سوئیس به ایران، جایگاه چهارم را برای این کشور کسب کرده است. میزان وزنی واردات از این کشور نیز ۵ میلیون و ۹۵۱ هزار تن بوده است. صادرات سوئیس به ایران نسبت به سال ۸۶ از رشد ۲۶ درصدی در ارزش و ۲۲ درصدی در وزن برخوردار بوده است. این کشور در سال ،۸۷ ۶‎/۳ درصد ارزش و ۱۳‎/۵ درصد وزن واردات ایران را تشکیل داده است. کره نیز همانند چین جایگاه یکسانی در واردات و صادرات ایران دارد. در سال گذشته یک میلیون و ۶۹۲ هزار تن کالابه ارزش ۳ میلیارد و ۸۱ میلیون دلار از این کشور وارد ایران شده که دارای رشد ۲۵ درصدی از نظر ارزشی و ۲۴ درصدی از نظر وزنی بوده است. سهم کره در واردات ایران ۵‎/۵ درصد در ارزش و ۳‎/۸ درصد در وزن بوده است.
تراز بازرگانی مثبت با ۱۰۱ کشور
در سال ،۸۷ تراز بازرگانی ایران با ۱۰۱ کشور مثبت و با ۱۱۱ کشور منفی بوده است. بر اساس میزان ارزشی واردات و صادرات در سال گذشته، تجارت خارجی کشور با ۳۷ میلیارد و ۷۰۲ میلیون دلار کسری تجاری روبه رو بوده است. میان کشورهایی که با ایران روابط تجاری داشته اند، بیشترین کسری تجاری مربوط به امارات متحده عربی است که بالغ بر ۱۱ میلیارد و ۱۰۹ میلیون دلار می شود. در سال گذشته ۲‎/۳ میلیارد دلار به کشور امارات صادر شده است در حالی که ۱۳‎/۴ میلیارد دلار واردات داشته ایم. پس از امارات بیشترین کسری تجاری با کشور آلمان بوده که به ۵ میلیارد و ۱۴ میلیون دلار رسیده است. همچنین روابط بازرگانی ایران و چین نیز در سال ۸۷ با کسری مواجه بوده است به طوری که این کسری به ۲ میلیارد و ۹۱۲ میلیون دلار رسیده است.
اما در میان کشورهایی که تراز بازرگانی مثبت با آنها داشته ایم، عراق در رتبه نخست قرار دارد. تراز بازرگانی ایران با این کشور در سال گذشته به بیش از ۲ میلیارد و ۱۸۳ میلیون دلار بالغ شده است. در حالی که ارزش صادرات ایران به عراق ۲‎/۳ میلیارد دلار است، میزان واردات از این کشور تنها ۲۰۰ میلیون دلار بوده است. افغانستان دومین کشوری است که تراز بازرگانی با آن مثبت بوده است. به طوری که این تراز به ۵۲۸ میلیون دلار رسیده است. سوریه نیز در جایگاه سوم تراز بازرگانی مثبت قرار دارد. تراز تجاری با این کشور بیش از ۳۲۵ میلیون دلار بوده است.
رشد ۱۰ درصدی واردات خودرو
در سال گذشته ۵۰ هزار و ۶۳۳ دستگاه خودرو به ارزش ۹۶۷ میلیون دلار وارد کشور شده است که دارای رشد ارزشی ۱۰‎/۲۷ درصدی بوده است. این در حالی است که در سال ،۸۶ مجموع خودروهای وارد شده به کشور ۴۲ هزار و ۶۹۱ دستگاه به ارزش ۸۷۷ میلیون دلار بوده است.