بازگشت به عصر مشرف

محمدرضا عسگری‌مورودی
گروه دیپلماتیک- الگوهای شکل‌گیری دولتها در واحدهای سیاسی مبتنی بر ساز و کارهای قدرت پارلمانی بر دو پایه «دولت مستقل» و «دولت ائتلافی» قرار دارد. هنگامی که یکی از احزاب پیروز بتواند، اکثریت مطلق پارلمان را بدست آورد، اختیار تشکیل دولت مستقل را پیدا می‌کند. اما در غیر این صورت حزب جای گرفته در رده نخست پارلمانی باید با دومین حزب پیروز در انتخابات، برای تشکیل دولت، به ائتلاف مبادرت کند.
در کشور پاکستان نیز شکل‌گیری دولت ائتلافی در مارس 2008 براساس تفاهم اجباری حزب مردم و حزب مسلم لیگ شاخه نواز در همین چارچوب بنیان یافت. اما بروز اختلاف‌نظر بین این دو حزب در خصوص استیضاح پرویز مشرف رئیس‌جمهوری سابق پاکستان و بازگشت قضات برکنار شده به رهبری افتخار محمد چودری باعث شد تا عمر این ائتلاف بسیار کوتاه باشد. بی‌رغبتی آصف علی زرداری به بازگشت تمامی فضات برکنار شده توسط مشرف و سیاست تدریجی برای کنار زدن رئیس‌جمهوری سابق پاکستان از جمله دلایل نواز شریف برای خروج از «دولت ائتلافی» این کشور به رهبری یوسف‌رضا گیلانی بوده است. اگرچه خروج حزب مسلم لیگ شاخه نواز از دولت ائتلافی چالش سیاسی جدی برای حزب حاکم مردم پدید نیاورد، اما تبدیل شدن حزب نواز شریف به بزرگترین حزب مخالف دولت گیلانی، به عنوان یک تهدید بالقوه برای آصف علی زرداری محسوب شده است.
اما پایداری ناپایداری‌های امنیتی در ظرف یکسال گذشته بیشترین توان حب حاکم مردم در زمینه مهار افراط‌گرایی و بازگشت آرامش نسبی به مناطق قبایلی تمرکز یابد. حتی توافق اخیر صلح بین دولت پاکستان و گروه‌های شبه‌نظامی در دره سوات که «رجعت به سیاست مشرف» توصیف می‌شود، تردیدها در خصوص پایداری آتش‌بس را تقویت کرده است. حتی این ساست اسلام‌آباد با مخالفت آمریکا، افغانستان و برخی کشورهای غربی روبه‌رو گردید. مقامات هندی نیز معتقدند، به توافق دولت پاکستان با طالبان باعث گسترش پدیده افراط‌گرایی و تسری فعالیت‌های این گروه به کشورهای همسایه خواهد شد. در شرایطی که دولت پاکستان با بحران ناامنی در مناطق قبایلی و حملات موشکی آمریکا به این مناطق روبه‌رو است، رای اخیر دادگاه عالی پاکستان در تایید رای دادگاه ایالتی پنجاب مبنی بر رد صلاحیت نواز شریف و بردارش شهباز شریف برای نمایندگی پارلمان و احراز پست‌های نیز مجددا فراروی دولت حزب حاکم مردم قرار گیرد.
به دنبال صدور رای دادگاه عالی پاکستان در خصوص برادران شریف، موجی از تظاهرات خیابانی در حمایت از رهبر حزب مسلم لیگ شاخه نواز شرف در شهرهای مختلف پاکستان از جمله در مناطق مختلف ایالت پنجاب به نمایش درآمد. برگزاری راهپیمایی در محکومیت رای دادگاه عالی پاکستان فرصتی فراهم نموده تا هواداران رئیس سابق دادگاه عالی پاکستان (افتخار محمد چودری) بار دیگر از طریق برگزاری تظاهرات خیابانی موضوع بازگشت فضات معزول به مناصب گذشته‌شان را مطرح کنند. به نظر می‌رسد تجمیع هواداران نواز شریف و افتخار محمد چودری در مخالفت با رای دادگاه عالی پاکستان و رویکرد حزب مردم باعث شده تا کمیت مخالفان حزب حاکم مردم به شکل فزاینده‌ای افزایش یابد. طرفداران نواز شریف معتقدند آصف علی زرداری رئیس‌جمهوری پاکستان در فرآیند صدور رای دادگاه عالی این کشور علیه رهبر حزب مسلم لیگ شاخه نواز نقش اساسی داشته است.
لذا در جریان بروز تظاهرات خیابانی، عکس‌های زرداری به آتش کشیده شد تا عمق مخالفت هواداران نواز شریف با رئیس‌جمهوری پاکستان نیز پدیدار شود. به نظر می رسد با توجه به پای‌بند نبودن حزب حاکم مردم با طرح بازگشت قضات به مناصب گذشته‌شان مطابق توافق با حزب مسلم لیگ شاخه نواز شریف و وعده‌های انتخاباتی با اقبال عمومی نسبت به حزب مردم در میان افکار عمومی پاکستان تضعیف خواهد شد. در حال حاضر نواز شریف سعی می‌کند با استفاده از محبوبیت چشمگیر افتخار محمد چودری به عنوان یک قاضی مستقل و مخالف سیاست‌های دوران مشرف، انگیزه‌های سیاسی انتقام‌جویانه از حزب مردم را در قالب رویکرد مردم‌محور مبنی بر بازگشت قضات معزول دنبال کند. بنابراین در شرایطی که دولت پاکستان با بحران امنیتی در مناطق قبایلی و حملت خودسرانه جنگنده‌های آمریکا به این مناطق مواجه است، بروز چالش‌های سیاسی ناشی از تظاهرات گسترده خیابانی هواداران نواز شریف و افتخار محمد چودری، شرایط برای ادامه حیات سیاسی حزب مردم با دشواری روبه‌رو شده است.