راهبردهای ایران برای مقابله با تحریم

آمریکا برای تحریم اقتصادی ایران آماده می‌شود
اعتماد ملی: «برای مقابله با تحریم اقتصادی آماده‌ایم.» این جمله‌ای است که طی چند روز گذشته به صورت رسمی و غیررسمی از سوی برخی مدیران سیاسی کشور مطرح شده است. به نظر می‌رسد با چنین اظهارنظرهایی باید سوت آغاز بازی هسته‌ای ایران را به صدا درآورد. البته هنوز می‌توان با قاطعیت در مورد تحریم اقتصادی ایران و یا مقابله نهایی ایالات متحده و رفقای غربی‌اش در برابر برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای ایران صحبت کرد ولی خبرهای رسیده حاکی از آن است که تصمیم ‌گیران اقتصادی کشور خود را آماده می‌کنند تا در برابر بسته شدن مرزهای اقتصاد جهان روی ایران بتوانند چرخ‌های اقتصادی کشور را بچرخانند.
روز گذشته «حسن روحانی»- رئیس مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام و نماینده رهبری در شورای عالی امنیت ملی- در حاشیه کنفرانس بین‌المللی تحولات در عراق و چشم‌انداز امنیت منطقه‌ای به خبرنگاران گفت که می‌توانیم در مقابل تحریم اقتصادی ایران بایستیم. هر چند که او پیش از این نیز در برخورد با نمایندگان رسانه‌های خبری از آمادگی ایران برای مقابله با تحریم‌های احتمالی خبر داد اما دیروز شاید برای نخستین بار بود که روحانی پس از خروج تیم مذاکره کنندگان هسته‌ای ایران با چنین قاطعیتی حتی از تدوین راهبردهای ایستادگی در برابر تحریم‌های اقتصادی سخن می‌گفت. او یادآور شد که اگر برای فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای، ایران تحریم اقتصادی شود و به طور حتم استراتژی ما به گونه‌ای عمل خواهد کرد که اقتصاد کشور دچار از هم گسیختگی نشود. به نظر می‌رسد باید به این دیپلمات ارشد ایرانی حق داد.
کارشناسان اقتصادی جهان بر این باورند که تحریم اقتصادی ایران از سوی غرب نمی‌تواند آن طور که تئوریسین‌های سیاسی غرب انتظار دارند ساختارهای اقتصادی ایران را در تنگنا قرار دهد چرا که اقتصاد ایران طی سالهای گذشته تحریم‌های متنوعی را تحمل کرده اما توانسته است به درصدهای بالایی از رشد دست یابد. هر چند که هنوز بر اساس برآوردهای انجام شده توسط مراکز تحقیقاتی جهان ایران صاحب یکی از بزرگترین نرخ‌های تورم و درصدهای نقدینگی جهان است اما از حیث اصلاحات اقتصادی طی سالهای گذشته در جایی ایستاده است که می‌تواند در سالهای متمادی با تکیه بر تولید مصرف داخلی رفتار قهرآمیز اقتصاد جهان را پشت سر بگذارد. البته این تنها گوشه‌ای از ارزیابی وضعیت اقتصادی ایران در نقشه سیاسی جهان است. کارشناسان بر این باورند که تحریم اقتصادی ایران می‌تواند در مدتی کوتاه نفت را تا 100 دلار افزایش دهد. ایران هم اکنون روزی 1/4 میلیون بشکه نفت روانه بازارهای جهانی می‌کند که کشورهای توسعه یافته آسیای شرقی نیز از مشتریان اصلی نفت ایران هستند. تهدید ایران بر تحریم‌های اقتصادی توانست نفت را تا 76 دلار افزایش دهد. اتفاقی که به طور حتم در صورت اجرایی شدن تحریم نفت ایران می‌تواند نفت را تا بشکه‌ای حتی 120 دلار نیز پرتاب کند.
این ادعایی است که حتی چند روز پیش از سوی نوبلیست‌های اقتصادی مطرح شد. به نظر می‌رسد نقطه ضعف ایران در دستیابی به بنزین باشد. گزارش‌های رسیده حاکی است که طی هفته گذشته (26 فروردین تا یکم اردیبهشت) روزی 300/69 میلیون لیتر بنزین در خیابان‌های ایران سوخت شده است. این رقم نشان می‌دهد که مصرف بنزین در ایران نسبت به هفته‌های قبل یک افزایش 10 درصدی را تجربه کرده است. کارشناسان انرژی کشور معقتدند که به طور حتم در آینده‌ای نزدیک مصرف بنزین در ایران از مرز 73 میلیون لیتر در روز عبور می‌کند. این در حالی است که پالایشگاه‌های کشور توان تولید روزانه 40 میلیون لیتر بنزین دارند. واردات روزانه 33 میلیون لیتر بنزین اتفاقی است که اقتصاد ایران را در برخواهد گرفت، آن هم در شرایطی که قیمت هر تن بنزین در بازارهای فرآورده‌های نفتی خلیج فارس 700 دلار را پشت سر گذاشته است. شاید دیپلماسی غرب نیز با بررسی این گوشه از تصویر اقتصادی ایران تحریم‌های اقتصادی را در بوق می‌کند. روز پیش برخی از منابع خبری گزارش دادند که شورای امنیت نسخه تحریم اقتصادی ایران را به دلیل تبعیت این کشور از موافقت نامه‌های بین‌المللی امضا نمی‌کند اما یانکی‌ها به همراه انگلیس و فرانسه در پی جلو بردن خط تحریم اقتصادی ایران از طریق متحدان فراآتلانتیکی خود هستند اما بدون شک در صورت وجود چنین برنامه‌ای آنها این نکته را فراموش کرده‌اند که غیبت نفت ایران از بازارهای جهانی بزرگترین بحران اقتصادی جهان را در آغوش غرب ایجاد خواهد کرد. از سوی دیگر تنگه هرمز نیز در اختیار ایران است که هر روز پذیرای عبور یک چهارم از نفت جهان است.
این سناریو به طور حتم می‌تواند تهدید تلخی برای توسعه‌یافته‌های غربی باشد البته دولت ایران بارها اعلام کرده است که قصد ندارد در بازار هسته‌ای غرب از این پتانسیل استفاده کند اما تنگه هرمز معبری است که حکمرانی بر آن می‌تواند بسیاری از معاملات را برهم بزند. به هر حال تحریم اقتصادی ایران از دو روز پیش دیالوگ‌های تازه‌ای را تجربه می‌کند. روز پیش همچنین معاون وزیر بازرگانی ایران اعلام کرد که تدابیری برای مقابله با تحریم‌های احتمالی اقتصاد ایران اتخاذ شده است. «محمدصادق مفتح» گفت: در حال حاضر وزارت بازرگانی از ذخایر مطمئن در زمینه کالاهای اساسی برخوردار است.
وی با اشاره به سیاست‌های اتخاذ شده برای مقابله با تحریم‌های احتمالی اقتصاد ایران، افزود: ‌البته این تحریم بسیار بعید به نظر می‌رسد اما دولت تدابیر لازم برای مقابله با این امر را پیش‌بینی کرده است.
به گفته مفتح، در راستای مقابله با تحریم‌های احتمالی اقتصاد ایران، سیاست‌هایی برای ذخیره‌سازی در بخش کالاهای اساسی از جمله گندم، شکر و روغن در نظر گرفته شده است.
این گزارش تنها نمایی بود از وضعیت ایران در اردوی دیپلماسی غرب. آیا واقعا تحریم‌ اقتصادی ایران رخ می‌دهد؟