اسلام را از جمود بشناسیم

* مرکز نشر آثار استاد مطهری چه برنامه‌هایی را برای آینده تدارک دیده است؟
** برنامه‌ای تدارک دیده شده که آثار باقی مانده از ایشان ظرف سه سال آینده منتشر شود که حدود بیست جلد کتاب می‌شود. همچنین طرح ترجمه منظم و دقیق آثار استاد به زبان‌های عربی و فارسی در حال اجرا است. لوح فشرده یادداشت‌های استاد آماده عرضه است و لوح فشرده سخنرانی‌ها و درس‌های ایشان نیز که حدود هشتصد ساعت است در حال آماده‌ شدن است که 120 ساعت آن عرضه شده است.
* به نظر شما گفتمان دینی مطهری برای جامعه امروز ما واجد چه پیامی است؟
** واجد این پیام است که اسلام را بدور از جمود و جهالت بشناسیم به آن اعتماد داشته باشیم و از خودباختگی نسبت به مکاتب بیگانه بپرهیزیم. درمان مددهایمان را از اسلام بخواهیم نه غرب و شرق.
* مرحوم مطهری همواره ناقد جدی خرافه‌گرایی و تظاهر‌گرایی دینی بود، با توجه به این که در جامعه، استفاده ابزاری از دین در قالب طرح مسایلی منتسب به امام زمان(عج) رواج یافته، می‌پندارید پاسخ به این دسته‌ها از منظر گفتمان مطهری چیست؟
** خرافه‌گرایی در همه زمینه‌ها بد است چه در آداب و رسوم مذهبی و چه در سنن ملی. روشنفکران ما فقط به قمست اول می‌پردازند. استاد مطهری در هر دو قسمت وارد شده و با نقاط ضعف جامعه مبارزه کرده است. درباره قسمت دوم سوال شما که استفاده ابزاری از دین رواج یافته با نظر شما موافق نیستم. نباید سخن گفتن از امام زمان(عج) از ترس انتساب به انجمن حجتیه ممنوع شود، هر چند ممکن است سخنان سخیفی در این زمینه گفته شده باشد. به هر حال ملاک، اعمال ماست که باید مطابق اسلام باشد نه انتسابات و رابطه‌های خیالی.
* برخی بر این باورند که اگر مطهری حیات بیشتری می‌یافت به یکی از چهره‌های مطرح نواندیشی دینی بدل می‌شد. از این رو نقدی را که به جریان روشنفکری در ایران و علی‌الخصوص نواندیشان دینی دارید، چیست؟
** آنها همواره می‌خواهند اسلام را بر مکاتب جدید تطبیق دهند. در گذشته می‌خواستند اسلام را بر مارکسیسم تطبیق دهند که آیت‌الله مطهری قربانی مبارزه با آن شد، امروز می‌خواهند جمهوری اسلامی را بر دموکراسی غربی تطبیق دهند. آنها در ایدئولوژی و فکر نیز مانند محصولات فنی تابع آخرین دستاورد‌های بشر هستند.
* عقلانیت دینی از جمله مباحث است که مرحوم مطهری بسیار به آن قائل بود، به نظر شما تسری این مفهوم برای رویارویی عقلانی با مباحث جاری در کشور چگونه باید صورت گیرد؟
** تشخیص مصالح جزو وظایف یک فقیه است هر چند منوط به مشورت با کارشناسان فن باشد. از این رو به نظر من جدا کردن تشخیص مصلحت از شورای نگهبان یک اشتباه بوده است و ما را به فقه اهل سنت نزدیک کرده است. شهید مطهری بر نقش عقل در اجتهاد تاکید فراوان دارد.
* در گفتمان مطهر دموکراسی از چه جایگاهی برخوردار است و به حقوق مدنی افراد جامعه چگونه نگریسته می‌شود؟
** دموکراسی از نظر ایشان در چارچوب خواست اکثریت قاطع مردم یعنی اسلام قابل قبول است و به طور مطلق قابل قبول نیست. اصالت با اسلام است نه دموکراسی. دموکراسی شکلی از اشکال حکومت اسلامی است. از نظر استاد مطهری حقوق مدنی مردم مانند آزادی بیان بسیار محترم است و حفظ آنها به عهده حکومت اسلامی است، البته در مقابل، حکومت نیز حقوقی بر مردم دارد. به عبارت دیگر مردم حقوق و تکالیفی دارند و حکومت هم حقوق و تکالیفی.