لبنان در یک نگاه

محجوب الذویری
گفت‌و‌گو: فریبا پروژه
این روزها ایران ما؛ هنوز لبنان را با نام جنگ و ناامنی می‌شناسد، این در حالی است که سالهاست، جنگ و خشونت از کوچه پس کوچه‌های سبز و زیبای همه شهرهای شمالی و جنوبی لبنان رخت بربسته است.
به نظر می‌رسد مردم لبنان سالهاست که همه راه‌هایی را که به جنگ و ناامنی ختم می‌شود به دیار فراموشی فرستاده‌اند و به گفت‌وگو و مفاهمه برای صلح جاودان روی آورده‌اند.
چنانچه برگزاری کنفرانس طائف در اوایل دهه 90 میلادی و دستیابی به تفاهم‌ها و نتایج مهم و مشترک میان همه گروه‌ها و طوایف سیاسی و مذهبی لبنان سند روشن این مدعاست.
توافقات این کنفرانس در واقع منشور وفاق ملی لبنان است، چنانچه همه جریان‌های موجود در لبنان، خط مشی خود را با مصوبات این توافقنامه می‌سنجند. از جمله بندهای مهم و اساسی کنفرانس طائف که در این گفت و گو بسیار به آن اشاره شده است، این است که لبنان کشوری، آزاد و مستقل است. وطنی برای تمامی فرزندانش، یک سرزمین و یک ملت که مرزهای آن در حال حاضر مرزهایی است که در قانون اساسی به آن اشاره شده و جامعه جهانی آن را به رسمیت می‌شناسد. لبنان یک جمهوری دموکراتیک پارلمانی است که براساس احترام به آزادی‌های عمومی استوار است.
طی سال‌های اخیر و با توجه به ترور مرد سیاست و اقتصاد لبنان و حتی خاورمیانه، رفیق حریری؛ به نظر می‌رسد که برخی اختلافات میان گروه‌های مختلف لبنانی از پرده برون افتاده است و این بار نیز همه نمایندگان مردم لبنان؛ نه در خاک کشور دیگری، بلکه این بار در بیروت و در ساحل مدیترانه دور هم جمع شده‌اند تا دیگر بار به اجماع و هم‌اندیشی برای رفع مشکلات خود بپردازند.
بسیاری از کارشناسان؛ برگزاری این نوع مذاکرات میان همه طوایف لبنانی را مثبت ارزیابی کرده‌اند و معتقدند که نتایج این کنفرانس در تحکیم منافع ملی در لبنان تاثیر به سزا خواهد داشت.
محجوب الذویری استاد دانشگاه دورهام انگلستان و کارشناس مسائل خاورمیانه در خصوص اوضاع کنونی لبنان معتقد است که لبنان امروز، پس از ترور رفیق حریری ثبات سیاسی خود را از دست داده است و وحدت ملی کشور در معرض آسیب و خطر است.
این استاد دانشگاه، نقش و تاثیر فعالیت‌های دول خارجی از جمله، آمریکا، فرانسه، ایران و سوریه را در مسائل لبنان موثر می‌داند وی معتقد است دخالت‌ها و نظرات خارجی در لبنان مسائل داخلی آن کشور را پیچیده‌تر کرده است.
همچنین با توجه به موقعیت ژئوپولتیک لبنان و هم وجود مرز مشترک میان لبنان و اسرائیل و اختلافات در خصوص مزارع شبعا مشکلات لبنان هر آن پیچیده‌تر می‌شود و ثبات سیاسی در آن کشور را به مخاطره می‌اندازد.
این تحلیلگر سیاسی مسائل جهان عرب با اشاره به تشکیل کنفرانس الحوار در بیروت؛ هراس از بروز مجدد جنگ‌های داخلی در لبنان را عامل اصلی تشکیل این کنفرانس می‌داند. وی می‌گوید: ‌افراد شرکت کننده در کنفرانس الحوار؛ سعی می‌کنند همانند توافقات کنفرانس طائف برای رسیدن به ثبات سیاسی و هراس از بروز اختلاف‌های داخلی؛ دور هم جمع شوند تا بتوانند مشکلات سیاسی بوجود آمده پس از ترور حریری را حل و فصل نمایند به اعتقاد من با توجه به شرایطی سیاسی و اجتماعی در لبنان امروز، این کنفرانس و مفاهمه می‌تواند به نتایج مثبتی دست یابد.
وی با اشاره به مساله مطرح شده در خصوص لزوم خلع سلاح حزب ا... لبنان به کنفرانس الحوار که باعث بروز برخی اختلافات در میان طرفین این گفت‌وگوها شده است می‌گوید: بسیاری معتقدند خلع سلاح حزب ا... لبنان باید در راستای حل مساله مزارع شبعا باشد، به طوری که تا مساله مزارع شبعا به طور کامل حل نشود، نمی‌توان در مورد خلع سلاح کامل مقاومت لبنان سخن گفت. البته نکته قابل توجه این است که همه این مسائل باید در گفت‌وگوهای میان همه احزاب لبنانی حل و فصل شود. این مساله، یک مسله کاملاً‌ لبنانی است.
الذویری هم نسبت به برگزاری کنفرانس الحوار خوشبین است اما معتقد است که این کنفرانس وقتی می‌تواند به نتیجه برسد که فشار بین‌المللی بر گروه‌های لبنانی کاهش یابد و لبنانی‌ها بتوانند به تعریف واحدی از منافع ملی دست یابند.
وی می‌گوید اگر طوایف و گروه‌های سیاسی و مذهبی لبنان نتوانند به یک جمع‌بندی کامل در خصوص منافع ملی دست یابند مساله بحران و بی‌ثباتی در منطقه و کشور لبنان جدی خواهد بود.
به عقیده این تحلیلگر مسائل خاورمیانه نقش سوریه در لبنان پس از انتشار گزارش آقای مهلیس، کمرنگ‌تر شده است و این کشور در صدد است در یک حرکت تاکتیکی نقش خود را در لبنان کمرنگ سازد؛ چرا که سوریه نمی‌خواهد همه کشورهای دنیا در قبال این کشور به موضع منفی واحدی برسند.
به نظر می‌رسد، سوریه در حال حاضر به طور کامل از صحنه سیاسی لبنان عقب‌نشینی کرده است. البته در این میان نمی‌توان از کنار فعالیت اپوزیسیون خارج از سوریه به رهبری عبدالحلیم خدام و اخوان‌المسلمین سوریه که علیه رژیم سوریه فعالیتی می‌کنند، بی‌اعتنا گذر کرد.