اقتصاد و سیاست در مجلس هفتم

کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی: کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی طی یکسال اول فعالیت خود با برگزاری 59 جلسه (شامل 226 ساعت) لایحه و 27 طرح را بررسی کرده بود که اهم آن عبارت بود از لایحه تعیین حریم حفاظتی – امنیتی اماکن و تاسیسات کشور، لایحه توسعه محدوده مناطق آزاد تجاری – صنعتی قشم و چابهار، طرح تعدیل نیروی انسانی و کاهش ماموریت‌های دائم و موقت و امکانات مالی دولت در خارج از کشور، طرح حمل و نقل و پیک موتوری، طرح دستیابی به فناوری هسته‌ای صلح آمیز، طرح حراست‌ها، طرح لزوم بازرسی و انگشت نگاری از اتباع آمریکایی در مبادی ورودی کشور و… کاظم جلالی نماینده مردم شاهرود و مخبر کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی در تشریح عمده‌ترین مصوبات کمیسیون متبوع خود به این موارد اشاره کرد: الزام دولت به دستیابی کامل فناوری هسته‌ای، الزام دولت به لغو تعلیق کلیه فعالیت‌های داوطلبانه در صورت ارجاع پرونده هسته‌ای کشور به شورای امنیت، الزام دولت به امکان سنجی و مطالعه برای احداث 20 نیروگاه اتمی برای تولید 20 هزار مگاوات برق هسته‌ای، درخواست گزارش‌هایی از وزارت امور خارجه و شورای عالی ملی، سفر به استان‌های مرزی و بررسی حساسیت‌های منطقه‌ای و تهیه گزارشی مفصل از سانحه سقوط هواپیمای 130-C. وی از این کمیسیون به عنوان «پرسوال‌ترین کمیسیون» یاد می‌کند چرا که بیشترین سوالات نمایندگان از وزرای حاکمیتی بویژه وزیر کشور است.
کمیسیون اقتصادی: این کمیسیون طی یکسال اول فعالیت خود با برگزاری 98 جلسه (شامل 237 ساعت) 76 لایحه و 29 طرح را بررسی کرده بود که اهم آن عبارت بود از: لایحه حمایت از حقوق مصرف کنندگان، لایحه تنظیم بازار غیر متشکل پولی، لایحه تجدید ارزیابی و دارایی‌های اشخاص حقوقی، طرح اصلاح موادی از قانون اتاق بازرگانی، طرح ساماندهی قبوض آب و برق و گاز و تلفن، طرح ساماندهی مبادلات مرزی و از بین بردن زمینه‌های قاچاق کالا، طرح منطقی کردن نرخ سود تسهیلات بانکی متناسب با نرخ بازدهی در بخش‌های مختلف اقتصادی و … ایرج ندیمی نماینده لاهیجان و مخبر این کمیسیون با اشاره به شعارهای اقتصادی مجلس هفتم، از کمیسیون متبوع خود به عنوان یکی از کمیسیون‌های اصلی یاد کرد و افزود: با این وجود در مورد رفع بحران‌های بیکاری مسکن، هزینه‌های حمل و نقل، آموزش و پرورش، استفاده از پتانسیل‌هایی چون کشاورزی، صنعت، گردشگری، اجرایی نمودن قانون برنامه چهارم و چشم انداز 20 ساله نظام، جهت دادن به درآمد مازاد حاصل از فروش نفت و… پاسخ کافی به نیازهای اساسی جامعه داده نشده است و اگر اینگونه پیش رویم بخش عمده‌ای از ناکامی‌های مجلس هفتم به گردن کمیسیون‌های اصلی بویژه کمیسیون اقتصادی خواهد بود.
کمیسیون انرژی: این کمیسیون طی یکسال اول فعالیت خود با برگزاری 55 جلسه (شامل 129 ساعت) 21 لایحه و 12 طرح را بررسی کرده بود که اهم آن عبارت بود از: لایحه الزام دولت به رعایت قواعد علمی در قیمت‌گذاری کالاها و خدمات دولتی، طرح ساماندهی قبوض آب و برق و گاز و تلفن، طرح ثبت اختراعات، طرح‌های صنعتی، علائم و نام‌های تجاری، طرح دستیابی به فناوری هسته‌ای صلح‌آمیز و… محسن یحیوی نماینده بروجرد و نایب رئیس اول کمیسیون انرژی در برشماری عمده‌ترین فعالیت‌های کمیسیون متبوع خود طی 2 سال گذشته به بررسی صلاحیت کاندیداهای معرفی شده نفت دولت نهم، طرح استقلال امور برق منطقه‌ای استان‌ها، کاهش رشد نرخ بنزین در بودجه 84 جبران کسری بنزین و تصویب بودجه برای بنزین مورد نیاز کشور، پیشنهاد راهکارهایی جهت کاهش میزان ارز تخصیصی برای واردات بنزین و…
کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات: این کمیسیون طی یکسال اول فعالیت خود با برگزاری 46 جلسه (شامل 107 ساعت) لایحه و 58 طرح را بررسی کرده بود که اهم آن عبارت بودند از: لایحه اصلاح قانون بودجه سال 83، لایحه بودجه سال 84، لایحه مالیات برارزش افزوده، طرح نحوه تنظیم لایحه بودجه سال 84، طرح الزام دولت به متعادل نمودن هزینه‌های گاز، برق، آب در مناطق مختلف کشور، طرح ایجاد اشتغال توسعه صنعتی حوزه‌های توسعه نیافته کشور و … هادی حق‌شناس نماینده بندرانزلی و عضو هیات رئیسه کمیسیون برنامه و بودجه مهمترین فعالیت کمیسیون متبوع خود را تدوین لایحه بودجه و بررسی طرح‌ها و لوایحی دانست که بار مالی دارند. اصلاحات برنامه چهارم، لوایح دو سال 84 و 85، لایحه برداشت از حساب ذخیره ارزی دولت طی 7 سال برای بازسازی و مقاوم سازی مدارس کشور، کاهش 10 میلیارد دلاری درآمد دولت از حساب ذخیره ارزی دولت، لایحه تفریق بودجه سال 83 دیوان محاسبات و بررسی دقیق عملکرد چند دستگاه اجرایی در سال جاری (وزارت جهاد کشاورزی، نیرو و سازمان مدیریت) به منظور پیگیری چگونگی خرج کرد بودجه آنها، نیز از این زمره بوده‌اند، حق‌شناس در تبیین اموری که کمیسیون متبوعش می‌توانسته انجام دهد ولی به دلایلی محقق نشده است، توضیح داد: کمیسیون برنامه و بودجه باید عملکرد 4-3 دستگاه اجرایی که بیشترین هزینه جاری را به خود اختصاص داده‌اند (مثل وزارتخانه‌های آموزش و پرورش، بهداشت، دفاع و سازمان صدا و سیما) را از یک سو و از سوی دیگر عملکرد وزارتخانه‌های راه، جهاد کشاورزی و کشور را که بیشترین بودجه عمرانی را در اختیار دارند، به خوبی و عمیق و دقیق بررسی کند.
کمیسیون صنایع و معادن: این کمیسیون طی یکسال اول فعالیت خود با برگزاری 77 جلسه (شامل 215 ساعت) 32 لایحه و 24 طرح را بررسی کرده بود که اهم آن عبارتند از: لایحه اجازه تعیین و وصول حق‌الامتیاز فعالیت بخش غیر دولتی در زمینه پست و مخابرات، طرح ثبت اختراعات، طرح‌های صنعتی، علائم و نام‌های تجاری، طرح ایجاد اشتغال و توسعه صنعتی حوزه‌های توسعه نیافته کشور و … رمضانعلی صادق زاده نماینده رشت نایب رئیس کمیسیون صنایع از طرح اپراتور دوم که 2/2 میلیارد دلار سرمایه گذاری خارجی را جلب کرده، لایحه نوسازی و بازسازی صنایع کشور تا پایان برنامه پنج ساله چهارم، پروژه 90 L و حذف افزایش قیمت خودرو در بودجه دولت به عنوان مهمترین مصوبات کمیسیون متبوع خود یادکرد.
کمیسیون کشاورزی: این کمیسیون طی یکسال اول فعالیت خود با برگزاری 125 جلسه (شامل 300 ساعت) لایحه و 19 طرح را بررسی کرده بود که اهم آن عبارتند از: لایحه کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیط زیست دریای خزر، لایحه الحاق به کنوانسیون حفاظت از گونه‌های مهاجر وحشی، طرح ممنوعیت واگذاری مراتع و جنگل‌ها جهت طرح‌های مربوط به استخراج معادن، طرح مستثنی شدن موقوفات از قوانین مربوط به اراضی موات، جنگل‌ها، مراتع و منابع طبیعی، طرح حفظ، حمایت، توسعه و بهره‌برداری از منابع دائمی کشور و… علی معلمی‌پور نماینده میناب و نائب رئیس دوم کمیسیون کشاورزی از تخصیص یک هزارم درآمد نفت برای برقی کردن چاه‌های آب کشاورزی، 200 میلیارد تومان اعتبار و تسهیلات ارزان قیمت برای اصلاح باغات سنتی و مبارزه با آفات و بیماری‌های گیاهی، یک صدم اعتبارات هر استان برای طرح‌های گل خانه‌ای برای فارغ‌التحصیلان کشاورزی، تقویت صندوق بیمه کشاورزی طی دو سال گذشته، کاهش سود و کارمزد بانکی، یارانه کود کشاورزی و خرید گندم، فعال کردن تعاونی‌های روستایی، بیمه روستاییان و افزایش سهم بیمه آنان و… به عنوان مهمترین مصوبات کمیسیون متبوع خود یاد کرد. به گفته وی بروکراسی بانک‌ها، بحث وثیقه‌ها، اجرایی نشدن مصوبات کمیسیون از سوی دولت از جمله موانع و مشکلات کمیسیون کشاورزی است.
نکته جالب توجه اینکه؛ آنچنانکه آمد اعضای هیات رئیسه هر کمیسیون در پایان سال دوم فعالیت آن در تشریح مهمترین فعالیت‌های خود غالبا به همان مواردی اشاره کردند که در یکساله اول در دست بررسی آنها بوده است. این نشانه چند چیز می‌تواند باشد. نخست آنکه نمایندگان در سال دوم فعالیتشان دچار رکود شده‌اند، دیگر آنکه سیر بررسی طرح‌ها و لوایح آنقدر طولانی است که احتمالا تا پایان دوره چهارساله هم باید همچنان منتظر تکرار همین موارد به عنوان اهم موضوعات بود. یا اینکه موضوعات غیر مهم در دستور کار مجلس و کمیسیون‌های آن، آنقدر زیاد است که دیگر فرصتی برای بررسی و طرح جدید موضوعات مهم دست نمی‌دهد.