ابزارهای چانه‌زنی با آمریکا قوی شده است

احسان مهرابی
صبح پنجشنبه اعضای چکاد آزاداندیشان در یکی از سالن‌های سازمان فرهنگی و ارتباطات اسلامی گردهم آمده بودند تا چهارمین کنگره خود را پس از شش سال از شکل‌گیری‌شان برگزار کنند. آغاز شکل‌گیری این گروه به انتخابات مجلس ششم باز می‌گردد.
«راستگو باشیم»؛ این شعاری بود که قبل از انتخابات مجلس ششم در حجم وسیعی روی در و دیوارهای شهر تهران نقش بست و چند مدتی گروه‌های سیاسی را متعجب کرده بود. استفاده از آرمی که به نیروهای ملی مذهبی می‌مانست تا آن زمان در رقابت‌های انتخاباتی بی‌سابقه بود تا اینکه پس از چندی رسانه‌ها خبر دادند که گروه چکاد آزاداندیشان ائتلافی شکل گرفته از میان همان اصولگرایان سابق است که با نامهایی چون جمعیت ایران فردا که ظاهری ملی مذهبی دارند همراه شده است. پس از انتخابات مجلس ششم اقدامات این گروه بیشتر به صدور بیانیه و اعلام مواضع محدود می‌شد. کنگره چهارم این ائتلاف اولین اقدام سیاسی آنان پس از انتخابات ریاست جمهوری است. این گروه اما سهم چندانی از دولت اصولگرای احمدی‌نژاد دریافت نکردند. برخی معتقدند انتساب اعضای چکاد به عبدا... جاسبی مانع از اقبال دولت اصولگرا به آنان شده است البته معدودی از اعضای این گروه به اتکای روابط شخصی خود در سمت‌هایی چون معاون وزیر و استانداری جای گرفتند. محمدرضا مجیدی معاون اجتماعی وزیر کشور و کامران دانشجو استاندار تهران از اعضای سابق چکاد بودند که احتمالا به دلیل سمت‌های اخیر خود در کنگره چکاد آزاداندیشان غایب بودند.
دکتر مهدوی دبیر کل چکاد آزاداندیشان ویژگی ائتلاف چکاد را متشکل بودن از دانشگاهیان دانست و با اشاره به افزایش سطح دانش مردم پس از انقلاب اظهار داشت که برای پاسخگویی به مطالبات مردم لازم بود احزابی از میان دانشگاهیان تشکیل شوند که بهتر بتوانند پاسخگوی مطالبات باشند. اما عبدا... جاسبی رئیس پرنفوذ دانشگاه آزاد که چکادی‌ها به او منتسب هستند از ابتدا در کنگره حاضر شد و به سخنرانی پرداخت. جاسبی در ابتدای سخنان خود چندبار حاضران را به این نکته تذکر داد که مطالبی که می‌خواهد بیان کند متفاوت از مباحث گذشته درباره احزاب است و می‌تواند الگوی جدید و آغازی برای تحول در همه احزاب و گروه‌های سیاسی باشد.
وی با بیان این که آینده قواعد را عوض می‌کند، گفت: مسیر تحول ما در برخورد آینده می‌تواند واکنش باشد؛ مثلا برای احزاب سیاسی این احزاب شکست می‌خورند و سعی می‌کنند شکست خود را ترمیم کنند. جاسبی افزود: مفهوم دیگری به نام پیش بینی وجود دارد یعنی به جای اینکه بایستیم و ببینیم که چه می‌شود و عکس العمل نشان دهیم پیش بینی می‌کنیم و در هر دوی اینها آینده آن چیزی است که خواهد آمد و ما می‌توانیم آن را بهتر بشناسیم.
جاسبی سپس به تشریح دیدگاه‌های خود در پنج بند پرداخت و گام اول داشتن چشم‌انداز دانست. جاسبی گام دوم را داشتن آرمان و رسالت دانست و گفت: نخستین گام برای داشتن این بینش این است که باید رسالت خود را از این آرمان به گونه‌ای روشن کنیم که فلسفه وجودی و وجه ممیز ما با سایر احزاب و گروها روشن شود. جاسبی ادامه داد: گام دیگر اهداف تشکیلاتی است که باید تبیین شود یعنی کلی گویی نکنیم که ما طرفدار آزادی هستیم؛ جاسبی با بیان اینکه گام دیگر خواست مردم و جامعه است، افزود: در مقام استراتژیک باید یک مقوله مورد توجه قرار گیرد و آن هم خواست مردم است و شاهد یکی از مهم‌ترین چالش‌های یک حزب آرمان‌گرا این است که رویای خود را با خواست جامعه مطالبق کند.
سخنرانی میهمان ویژه
نشست چکاد آزاداندیشان اما میهمان ویژه‌ای هم داشت. علی‌ اکبر ولایتی وزیر اسبق امور خارجه و نامزد مستعفی انتخابات نهم ریاست جمهوری بعد از ظهر پنجشنبه به میان چکادیها آمد تا بر ضرورت تقویت و توسعه سیاست منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران برای دستیابی به اهداف چشم‌انداز 20 ساله تاکید کند.
مشاور مقام معظم رهبری در امور بین‌الملل با حساس خواندن منطقه‌ای که ایران در آن واقع است، گفت: هر کشوری در دنیا با هر قدرتی، تمایل دارد در این منطقه حضور داشته باشد. الان انگلیس و آمریکا در منطقه حضور دارند و سایر کشورها نیز دوست دارند این گونه باشد. ما به عنوان سرزمینی که 15 کشور را در همسایگی دارد از امتیازات بزرگی برخورداریم. یکی از آن امتیازات این است که فرهنگ ایرانی در منطقه اثرگذار بوده و مرزهای فرهنگی ایران بسیار گسترده است، از این رو اگر طبیعتا بخواهیم از بستر فرهنگی ریشه‌دار در جهت توسعه روابط با کشورهای همسایه استفاده کنیم، می‌توانیم روابط خوبی برقرار کنیم. وزیر اسبق امور خارجه خاطرنشان کرد: هیچ کشوری به اندازه ایران بر کشورهای منطقه تاثیرگذار نسبت و استفاده از این امکان به نفع کشور است، چرا جهانی شدن بدون تایید همکاری‌های بین‌المللی اثر ندارد.
ولایتی همچنین درباره همکاری احتمالی ما با کشورهای حاشیه خلیج فارس اظهار داشت: اولویت ما در سیاست خارجی باید این باشد که در شورای همکاری خلیج فارس شرکت و نیز در آینده با حکومت جدید عراق ارتباط برقرار کنیم. مشاور مقام معظم رهبری در امور بین‌الملل پس از سخنان خود به چند سوال اعضای چکاد نیز پاسخ داد: یکی از حضار با بیان علاقه برخی مسوولان برای مذاکره مستقیم ایران با آمریکا درباره عراق یا ابعاد دیگر زمان حاضر را برای این مذاکرات مناسب ندانست اما ولایتی با اشاره به نفوذ ایران در کشورهایی چون عراق ، افغانستان و فلسطین گفت: هیچ زمانی مثل امروز ابزارهای ما برا چانه‌زنی قوی نبوده است. نفوذی که ما در عراق و فلسطین داریم هیچ‌گاه نداشتیم.
وی با بیان اینکه حال که ما قدرت کافی برای چانه‌زنی داریم پس چرا چانه‌زنی نمی‌کنیم گفت: ما در برهه‌های مختلف نه نگفتیم. زمانی آمریکایی‌ها (دو سال پیش) از مذاکره خارج شدند و گفتند اگر ایران شرایط ما را رعایت نکند ما مذاکره را ادامه نخواهیم داد یعنی شرط آنها این بود که ایران صلح خاورمیانه را بپذیرد. سلاح کشتار جمعی نداشته باشد و حقوق بشر را رعایت کنند. امروز نیز اعلام کردند که سر عراق حاضر به مذاکره هستند اما ایران نپذیرفت تا اینکه خود عراق حاضر به مذاکره هستند اما ایران نپذیرفت تا اینکه خود عراق خواست که به خاطر منافع کشورش ایران با آمریکا مذاکره کند اما آمریکایی‌ها خود عقب نشینی کردند و اگر چند دفعه دیگر این اتفاق بیفتد دیگر هیمنه‌ای برای ایران باقی نمی‌ماند. ولایتی در پاسخ به سوال دیگری پیرامون نامه احمدی‌نژاد به بوش و تحلیل‌هایی که در داخل از کشور درباره نامه شده است اظهار داشت: این نامه جزو کارهای معمول دیپلماسی دنیاست و امر غریبی نیست. ولایتی همچنین با بیان اینکه این موضوع در دنیا بسیار زود منتشر شد و از این نظر بسیار مثبت بود، گفت: نباید در ارزیابی درباره نامه خیلی دچار افراط و تفریط شویم. وی همچنین درباره عدم پاسخگویی بوش به نامه احمدی‌نژاد گفت: عدم پاسخ بوش به نامه مشکلی را ایجاد نخواهد کرد و نامه تاثیر خود را گذاشته است.
دیدار با هاشمی رفسنجانی قبل از همایش
اعضای چکاد اما چهارشنبه به دیدار هاشمی رفسنجانی رفتند. در ابتدای این دیدار رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام نقشی آموزشی احزاب را برای مردم، نقش سرنوشت‌ساز عنوان کرد و گفت: ‌اگر احساسات دینی، ملی، اجتماعی و سیاسی مردم با آموزش مناسب تقویت شود گامی بزرگ در جهت رشد فرهنگی سیاسی مردم برداشته شده است و این فواید بسیاری را برای مردم، جامعه و کشور در برخواهد داشت. هاشمی رفسنجانی فعالیت احزاب به طور گسترده و در قالب مجموعه‌های بزرگ را در شکل‌گیری فرهنگ حزبی در جامعه موثر خواند و افزود: تاثیرگذاری احزاب کوچک و مقطعی در جامعه، موجب تحول نخواهد شد و باید تلاش کرد با ائتلاف و شکل‌گیری مجموعه‌های قوی‌تری رسالتی که برعهده احزاب در اداره جامعه است محقق شود. هاشمی رفسنجانی در پاسخ به پرسشی در خصوص موضوع انرژی هسته‌ای گفت: ما نیز در تصمیم خود برای در اختیار داشتن این انرژی مصمم و جدی هستیم و در عین حال برای رفع بهانه‌گیری، باید اعتمادسازی کنیم و این هنر دیپلماسی کشور است.
نایب رئیس مجلس خبرگان در جواب پرسشی در مورد ارزیابی از مجلس خبرگان فعلی و برگزاری انتخابات این مجلس گفت: باید به افراد صالح و کسانی که شرایط مورد نظر را دارا هستند میدان داد و قضاوت نهایی را بر عهده مردم گذاشت و به این اعتماد که با اتکا به افکار عمومی ضرر نخواهیم کرد.