خبرگان رهبری؛ لیست‌ها آماده می‌شود

آن طور که روحانیون شاخص دو جناح اعلام کرده‌اند، فهرست نامزد‌های اصلاح‌طلب و محافظه‌کار برای انتخابات مجلس خبرگان رهبری نهایی شده و کار هر دو جناح به مرحله سازماندهی نیروها رسیده‌ است." محمدعلی ایازی" از اعضای مرکزی مجمع محققین و مدرسین حوزه علمیه قم اعلام کرده که کمیسیون مشترک این تشکل با مجمع روحانیون مبارز که محوریت بحث خبرگان در میان اصلاح‌طلبان را بر عهده دارند، کار بررسی مصادیق را به پایان برده‌اند. ایازی به خبرگزاری ایلنا گفته که این کمیته در حالی رایزنی با گروه‌های اصلاح‌طلب و کاندیداهای موجود در لیست است تا پس از جمع‌بندی نظرات، لیست واحدی را برای حضور در این انتخابات ارائه کند. "سیدمحمد غروی" سخنگوی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم هم در گفت‌وگو با سایت آفتاب اعلام کرده که لیست‌های جامعه روحانیت و جامعه مدرسین (دو تشکل محوری جریان راست در انتخابات خبرگان) نهایی شده و نام "محمدتقی مصباح یزدی" و "اکبر هاشمی رفسنجانی" در فهرست هر دو تشکل وجود دارد. وی در عین حال از "نام‌های غیرمشترک" در دو فهرست خبر داده ولی افزوده که در اکثر استان‌ها دو تشکل به نفرات واحد رسیده‌اند و تنها در چند استان معدود بررسی‌ها ادامه دارد. آن طور که در اخبار منتشر شده از سوی اعضای تشکل‌های روحانی جناح راست آمده، در کمیته تعیین کاندیداهای این جناح که از مدتی قبل تشکیل شده، پنج نفر از جامعه مدرسین و پنج نفر از جامعه روحانیت حضور دارند. پیش از این، خبرگزاری ایسنا به نقل از برخی منابع خبری گزارش داده بود که کمیته‌ای شش نفره مسئول یکسان کردن لیست‌های جامعه مدرسین و جامعه روحانیت مبارز شده‌اند. بنابراین خبر افرادی مانند "محمد یزدی"، "سیداحمد خاتمی" و "سیدهاشم حسینی بوشهری" از جامعه مدرسین و " حسین ابراهیمی"،" سید رضا تقوی" و "محمد حمیدی" از جامعه روحانیت در این کمیته عضویت دارند. خبرگزاری ایسنا همچنین گزارش داد که حضور آقایان مشکینی، احمد جنتی، محمد یزدی، رضا استادی، امامی کاشانی، مصباح یزدی، محمدی گلپایگانی، ری‌شهری، حسین راستی کاشانی، موسوی خوانساری، سید محمد حسن خراسانی و هاشمی رفسنجانی در فهرست جامعه مدرسین تقریبا قطعی شده است. اما دری نجف آبادی و محمد قمی هنوز در این لیست قرار نگرفته‌اند.
چالش اول: همزمانی انتخابات
در این حال با انتشار اخباری مبنی بر حرکت اکثریت مجلس و همراهی دولت و شورای نگهبان برای برگزاری همزمان انتخابات خبرگان و شوراها، به نظر می‌رسد حرکت طبیعی و روال موجود دو جناح و به ویژه اصلاح طلبان برای حضور در انتخابات خبرگان دچار چالش شده باشد. موضوع همزمانی انتخابات خبرگان و شوراها که ابتدا اواخر سال گذشته و از سوی وزیر کشور اعلام شده بود، با مخالفت هیات دولت به بایگانی رفت، اما اوایل هفته گذشته بار دیگر و این بار توسط "محمدرضا باهنر" نایب رئیس مجلس گشوده شد. اعلام این خبر با واکنش منفی جریان اصلاح طلب مواجه شد. تاکنون مجمع روحانیون مبارز و سازمان مجاهدین انقلاب به طور رسمی مخالف خود را با برگزاری همزمان این دو انتخابات اعلام کرده‌اند.
"محمد سلامتی" دبیر کل سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی گفته: "جای تعجب است. با وجودی که شورای نگهبان و دولت با همزمانی انتخابات مخالف بودند، هم اکنون ظاهرا هم دولت و هم اکثریت مجلس و هم شورای نگهبان با آن موافق هستند. چه اتفاقی افتاده است که مجددا بر ای نکته دارند؟" وی افزود: "پیشنهاد می‌کنیم مجلس در تصمیم خود برای تصویب طرح برگزاری همزمان انتخاب تجدید نظر کند. اگر این طرح تصویب نشود به مصلحت جامعه است." "علی محمد غریبانی" دبیر کل انجمن اسلامی مهندسین که اخیر به عنوان رئیس دوره‌ای شورای هماهنگی جبهه اصلاحات انتخاب شده نیز در گفت‌وگویی با خبرگزاری ایلنا برگزاری همزمان انتخابات شوراها و مجلس خبرگان رهبری را "گروگیری سیاسی" خواند و گفت: "این دو انتخابات هیچ سنخیت و همخوانی با هم ندارند. به طور کل دو مقوله جدا هستند که هر یک نیازمند نظارت متفاوت و ماموریت‌ها و کار ویژه‌های جداست است و بر همین اساس برگزاری همزمان این دو انتخابات می‌تواند دقت و سلامت انتخابات را کم‌رنگ کند." وی مباحث مطرح شده در خصوص صرفه‌جویی در وقت و هزینه را پیرامون تجمیع انتخابات خبرگان و شوراها تنها یک بهانه در راستای اهداف و اعتراض سیاسی یک گروه خاص عنوان کرد. همچنین دیروز اعلام شد که شورای مرکزی مجمع محققین و مدرسین حوزه علمیه قم به منظور بررسی موضوع برگزاری همزمان انتخابات شوراها و مجلس خبرگان رهبری و اتخاذ استراتژی مناسب در این زمینه، به زودی جلسه اضطراری برگزار می‌کند. "محمد علی ایازی" عضو شورای مرکزی این تشکل در گفت‌وگو با ایلنا ضمن اعلام این خبر توضیح داد: "برگزاری همزمان انتخابات شوراها و مجلس خبرگان رهبری، اصلاح طلبان را به دلیل نداشتن روزنامه، امکانات و نهادهایی که اصولگرایان از آن برخوردار هستند، با مشکل مواجه می‌کند." درمیان محافظه‌کاران هم، گرچه اکثریت موافق برگزاری همزمان دو انتخابات هستند، اما افرادی چون "سید احمد خاتمی" با این اقدام مخالفند. وی در این باره به خبرگزاری ایسنا گفت: "معتقدم اگر این دو انتخابات با قدری فاصله برگزار شود، بهتر است. چرا که انتخابات شوراها تحت تاثیر جریان‌های قومی و جناحی است، درصورتی که انتخابات خبرگان اینچنین نیست. با این استدلال معتقدم نباید این دو انتخابات همزمان برگزار شود، مگر اینکه استدلال قوی‌تری در مورد ضرورت برگزاری همزمان ارائه شود."
چالش دوم: ائتلاف
اما مسئله اصلی که به نظر می‌رسد در صورت برگزاری همزمان انتخابات شوراها و خبرگان متوجه هر دو جناح شود، مسئله "ائتلاف" است. چرا که ائتلاف در انتخابات خبرگان بسیار ساده‌تر و راحت‌تر از انتخابات شوراها است. این گزاره به ویژه در مورد اصلاح طلبان صادق‌تر است. چرا که این جناح عملا در انتخابات خبرگان نامزد چندانی ندارد که قرار باشد به چندبارگی آن بینجامد. اما در مورد انتخابات شوراها، گرچه تلاش‌ها برای ائتلاف از ماه‌ها قبل شروع شده، اما کار دشوارتر و زمان برتر است و احتمالا با جلو آمدن زمان برگزاری انتخابات شوراها، این برنامه محقق نمی‌شود. این در حالی است که به جز حزب اعتماد ملی که بر حضور انفرادی در انتخابات شوراها تاکید دارد و در بهترین حالت، ائتلاف را با محوریت "افراد" و نه "احزاب" می‌پسندد، سایر گروه‌های اصلی اصلاح طلب بر ائتلاف در انتخابات آتی تاکید دارند. در این میان، به نظر می‌رسد دیدارهای اخیر شوراها هماهنگی جبهه اصلاحات با هاشمی رفسنجانی، سید محمد خاتمی و مهدی کروبی راه میانه‌ای باشد که اصلاح طلبان برگزیده‌اند. در این باره "حسین مرعشی" سخنگوی حزب کارگزاران به خبرگزاری آفتاب گفت: "به طور کلی باید جبهه فراگیری تشکیل شود و این جبهه باید متشکل از احزاب و شخصیت‌هایی که در قالب احزاب نمی‌گنجند باشد." مرعشی افزود: "اگر ائتلاف با احزاب به معنای این باشد که علاوه بر احزاب چهره‌های دیگری هم وارد عرصه شوند، گامی به جلو است اما اگر "ائتلاف با افراد" به معنای کم‌رنگ شدن نقش احزاب و شکاف میان احزاب باشد، مفید نیست." سخنگوی حزب کارگزاران دیدارهای اخیر اصلاح طلبان با هاشمی، خاتمی و کروبی را در جهت ائتلاف اصلاح طلبان بسیار موثر دانست و افزود: "اگر قبلا نیز این هماهنگی‌ها انجام می‌شد امروز شرایط متقاوتی را شاهد بودیم." "الهه کولایی" معاون دبیرکل جبهه مشارکت نیز معتقد است تمام اصلاح‌طلبان باید از شکست سال گذشته که نتیجه تفرقه آنها بود، عبرت بگیرند و منیت‌ها و خودمحوری‌ها را کنار بگذارند و بر پایه مصالح و منافع مردم رفتارها و اقدامات خود را صورت بخشند. وی گفت: "با در نظر گرفتن شرایط و خصوصیاتی که در جامعه وجود دارد باید از هر امکانی برای ایجاد ثبات و یکپارچگی و رفع اختلاف میان جریانات و احزاب و افراد استفاده کرد. " "سهیلا جلودارزاده" عضو شورای مرکزی حزب اسلامی کار نیز با اشاره به دیدارهای اخیر گروه‌های اصلاح طلب با هاشمی، خاتمی و کروبی افزود:‌" به هر حال هر اقدامی اثر دارد و این دیدارها اگر زمینه گفت‌وگوهای بعدی نیز شود، می‌تواند موثر باشد. از سوی دیگر کسانی که در کسوت لیدری عمل می‌کنند، می‌توانند در اصلاح روش‌ها و نزدیک‌کردن رفتارها موثر باشند." به هرحال، به نظر می‌رسد همزمان شدن انتخابات شوراها و خبرگان چالش‌های تازه‌ای را پیش روی اصلاح طلبان قرار داده و حضورآن را با ابهامات بیشتری مواجه ساخته است. چنانکه برخی چون ایازی می‌گویند" ما فقط برای گرم کردن انتخابات به عرصه نمی‌آییم."