احزاب و کلی‌گویی‌های اقتصادی

آنچه احزاب را از یکدیگر متمایز می‌کند داشتن برنامه در زمینه‌های مختلف است و ارائه همین برنامه‌ها در مبارزات انتخاباتی از سوی احزاب و گروه‌های سیاسی است که پیروزی آنها در مبارزات انتخاباتی را تضمین می‌کند. اما با بررسی دوره‌ای عملکرد احزاب در کشور ایران می‌توان به این نکته مهم رسید که بی‌برنامگی یکی از مهمترین دلایل ناکامی احزاب و مخصوصا احزابی است که به نوعی وارد شاکله قدرت می‌شود. این احزاب رمز ورود خود به حوزه قدرت و جذب آرای مردم را تنها برنامه‌های سیاسی آن هم در حد شعارهای کلی می‌دانند و از ارائه برنامه‌های اقتصادی که شاید جز پراهمیت‌ترین نکات برای جلب آرای مردم باشد غافل می‌مانند.
اینگونه است که هیچ گاه مواضع اقتصادی احزاب و گروه‌های سیاسی برای جامعه به طور شفاف و واضح مشخص نمی‌شود و برنامه‌های اقتصادی آنها برای ذهن جامعه مجهول می‌ماند. در این میان اگر گروهی با شعار اقتصادی بر سر کار بیاید از آنجایی که هیچ گاه افکار عمومی در برابر چنین مواضعی قرار نگرفته است، بلافاصله جذب این مواضع شده و عملی شدن و یا غیرقابل اجرا بودن آنها را بررسی نخواهد کرد.
شعارهای اقتصادی کلی
در همین باره سید حسین هاشمی، رئیس کمیسیون صنایع و معادن مجلس می‌گوید: ما در کشور حزب به معنای واقعی نداریم. در دنیا مرسوم است که احزاب برنامه‌های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی خود را اعلام می‌کنند و مردم نیز بر همان اساس، رای می‌دهند، بدین ترتیب حزب یا احزاب رقیب نیز عملکرد حزب حاکم را رصد می‌کنند و چنانچه خلاف سیاست‌های اعلام شده واقع شود، آن را به نقد می‌کشند. به گفته وی طبیعی است که در چنین روندی حزب حاکم تلاش می‌کند تا برنامه‌های خود را طوری پیش ببرد که مورد نقد رقیب قرار نگیرد. عضو فراکسیون اقلیت مجلس خاطرنشان می‌کند: ما در ایران تشکلی به آن معنا نداریم و شاهد هستیم که بیشتر افراد قضایا و برنامه‌ها را مطرح می‌کنند و این درحالی است که اعلام برنامه‌ها، به ویژه در بحث‌های اقتصادی بیشتر به صورت کلی‌گویی مطرح می‌شود. هاشمی با تاکید بر لزوم شفاف ‌سازی در شعارهای اقتصادی و نیز بیان شعارها در چارچوب وظایف تصریح می‌کند: باید روندی ایجاد شود که شعارهایی که جزو وظایف اشخاص نیست، مطرح نشود.
تلاش برای جلب اعتماد مردم
حجت الاسلام سید محمد مهدی شاهرخی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس در گفت‌وگو با ایسنا تصریح می‌کند: برنامه مشخص احزاب در همه زمینه‌ها موجب خواهد شد تا مردم در هر انتخاباتی با چشم باز به جای انتخاب اشخاص به برنامه‌های احزاب رای بدهند. وی با بیان اینکه برنامه مشخص احزاب موجب تشویق مردم به حضور در انتخابات و انتخاب از روی بصیرت خواهد شد، می‌گوید: مردم انتظار دارند یک مجموعه منسجم و همفکر اداره جامعه را بر عهده بگیرد.
شاهرخی با تاکید بر اینکه احزاب باید با یک برنامه تدوین شده در صورت پیروزی در یک رقابت انتخابی دموکرات اداره جامعه را بر عهده بگیرند، اظهار می‌کند: احزاب باید به ارائه یک مانیفست و برنامه مشخص در خصوص مسائل اجتماعی، فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و آزادی‌ها برای جلب اعتماد مردم تلاش کند. این نماینده مجلس با اشاره به اینکه مانند بسیاری از موضوعات احزاب نیز تعریف و چارچوب مشخصی در جامعه ندارد، تصریح می‌کند: اگر احزاب بخواهند یک روند دموکراتیک را طی کنند، باید برنامه‌‌های خود را در معرض قضاوت افکار عمومی قرار دهند تا مردم بتوانند راحت‌تر درباره برنامه آنها مطالعه و نظر بدهند.
عضو کمیسیون اقتصادی با تاکید بر اینکه باید در ابتدا احزاب به معنی واقعی را تشکیل بدهیم می‌گوید: اگر حزب به معنی واقعی کلمه تشکیل شد در تمام زمینه‌ها برنامه‌ریزی خواهد داشت، اما امروز حزب واقعی نداشته‌ایم؛ چون احزاب تنها در آستانه انتخابات فعال می‌شوند. شاهرخی با بیان اینکه احزاب باید در یک گستره زمانی طولانی با مخاطبان ارتباط برقرار کنند، اظهار می‌کند: اگر حزبی فعالیتش محدود به زمان انتخابات باشد، تنها به دنبال بیان مطالب احساسی می‌رود تا با تحت تاثیر قرار دادن افکار عمومی بتواند آرای مردم را به دست آورد.
توازن در معادله سیاسی- اقتصادی احزاب
جعفر آیین‌پرست، عضو فراکسیون اقلیت مجلس نیز درباره تاثیر مسائل اقتصادی برفرآیند سیاسی کشور و تاثیر مسائل اقتصادی بر حضور مردم در انتخابات می‌گوید: طبیعتا کسانی که وارد عرصه‌های انتخاباتی می‌شوند با اهداف و برنامه‌هایی وارد طرح می‌شوند و مردم نیز با توجه به تیزبینی و هوشیاری به دنبال کسانی می‌روند که ادعاها و برنامه‌هایشان با خواسته و نیازهای مردم منطبق باشد و شعارهایشان در تمام ابعاد سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی قابل تحقق باشد.
وی در پاسخ به پرسشی در خصوص عدم توجه احزاب به مسائل اقتصادی، اظهار می‌کند: تا زمانی که احزاب نتوانند دیدگاه‌هایشان را از نظر اقتصادی با نیازمندی‌های مردم منطبق کنند و تا زمانی که بین مسائل سیاسی و اقتصادی تعادل و توازن برقرار نکنند، موفق نخواهند شد. عضو کمیسیون عمران می‌افزاید: باید در معامله سیاسی - اقتصادی توازن برقرار شود، این دو لازم و ملزوم هم هستند. باید سیاست اقتصادی را در جهت سیاست سیاسی کشور هدایت کرد.
احزاب برنامه مشخص اقتصادی ندارند
در همین حال یک عضو دیگر کمیسیون اقتصادی هم معتقد است که با وجود کارشناسان و متخصصان اقتصادی خبره در احزاب کشور آنها نتوانستند برنامه مدون و مشخص در خصوص مسائل اقتصادی داشته باشند که این نقص و مشکل احزاب است.
سید کاظم دلخوش با اشاره به شرایط سیاسی کشور و احزاب می‌گوید: تا امروز که بیشتر احزاب در کشور یا دولتی بوده یا از سوی دولت حمایت شده‌اند و یا به هیچ وجه توانمندی مالی ندارند، به همین جهت احزاب هیچ جای رشدی ندارند. وی ادامه می‌دهد: احزاب در کشور ما به دلیل عدم برنامه‌ریزی مشخص و عدم هدف معین همواره به دنبال منافع گروهی و مشخص بوده‌اند و نتوانسته‌اند در عرصه‌های مختلف تاثیرگذار باشند. به همین جهت معمولا شاهد شکست و عدم توفیق احزاب هستیم. وی با اشاره به دیدگاه‌های مختلف اقتصادی بر استفاده از دیدگاه‌های صاحب‌نظران، استادان، گروه‌ها و احزاب تاکید کرد و اظهار می‌کند: اگر احزاب و گروه‌ها برنامه‌‌ریزی اقتصادی مشخص داشته باشند تیم اقتصادی دولت و مجلس با دعوت از کارشناسان اقتصادی احزاب در زمینه‌های مختلف نظرخواهی می‌کردند و مجریان با یک جمع‌بندی درست نقاط ضعف اجرایی در بخش اقتصاد کشور را کاهش می‌دادند.
دلخوش می‌افزاید: امروز کشور ما امکانات و توانمندی‌های بسیاری دارد، ولی آنچه موجب رنجش شده، استفاده سلیقه‌های شخصی در بخش‌های مختلف به ویژه بخش اقتصادی که مشکلات فراوانی را به وجود آورده است.