نیازی به بحران نیست راه‌حل در دسترس است

محمدجواد ظریف / سفیر و نماینده دایم ایران در سازمان ملل
جنجال پیرامون برنامه صلح‌آمیز هسته‌یی ایران، باعث شده است تا موضوع اساسی یعنی اینکه نیازی به یک بحران نیست از نظرها مغفول بماند. مسلما برای این وضعیت راه حل وجود دارد و راه حل مزبور آشکارا نیز در دسترس است.
آنچه در میان این هیاهو مورد بی‌توجهی واقع شده این واقعیت است که منافع اساسی ایران از طریق تقویت انسجام و اعتبار معاهده منع گسترش هسته‌یی (NPT) تامین می‌گردد. ایران همواره پیشگام تلاش‌ها برای جهانگیر کردن این معاهده بوده است. اتکای ایران به رژیم منع گسترش بر تعهدات حقوقی، محاسبات دقیق استراتژیک و دیدگاه‌های مذهبی و عقیدتی استوار است. حضرت‌ آیت‌الله خامنه‌یی، رهبر جمهوری اسلامی، در مخالفت با توسعه، تولید، ذخیره‌سازی و استفاده از تسلیحات هسته‌یی فتوا داده‌اند.
اجازه دهید بسیار واضح بگویم. ایران، امنیت ملی خود را در چارچوب همکاریهای منطقه‌یی و بین‌المللی تعریف می‌کند و ثبات منطقه‌یی را برای توسعه خود غیرقابل اجتناب می‌داند. ما عضو کلیه موافقتنامه‌های بین‌المللی در مورد کنترل سلاح‌های کشتار جمعی هستیم. ما خواهان ثبات منطقه یی می‌باشیم ما هیچگاه شروع به استفاده از زور نکرده‌ایم و به تهدید به استفاده از زور علیه اعضای سازمان ملل نیز متوسل نشده‌ایم.
اگر چه سلاح شیمیایی علیه ما مورد استفاده قرار گرفت اما همانگونه که گزارش‌های سازمان ملل در این مورد کاملا گویاست ما هیچ‌گاه حتی در مقابله به مثل از این سلاح‌ها استفاده نکردیم. ما در 250 سال گذشته به هیچ کشوری حمله نکرده‌ایم. از اکتبر 2003 ایران رژیم بازرسی‌های گسترده توسط سازمان ملل را پذیرفت.
تاکنون 1700 نفر روز بازرسی از تاسیسات هسته‌یی ایران صورت گرفته و اقدامات جبرانی در خصوص کوتاهی در گزارش‌‌دهی در گذشته انجام شده است.
اکثر ابهامات بویژه در ارتباط با فعالیت‌های تبدیل اورانیوم، غنی‌سازی لیزری، تولید سوخت و برنامه راکتور تحقیقاتی آب سنگین، رفع شده است. حتی در مورد وجود آلودگی‌های مربوط به اورانیوم با درصد غنای بالا که برخی آن را دال بر وجود یک برنامه مخفی تولید سلاح هسته‌یی می‌دانند، به شکل راضی‌کننده‌یی توضیح داده شده است. این را من نمی‌گویم، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی می‌گوید زیرا آژانس خود می‌گوید یافته‌هایش حکایت از آن دارد که اظهارات ایران درباره منشا خارجی اکثر آلودگی‌های مشاهده شده در خصوص اورانیوم با درصد غنای بالا، قابل تایید است.
قابل ذکر است که ایران حتی فراتر از وظایف بین‌المللی خود اجازه داد آژانس چندین بار سایت‌های نظامی آن را بازدید کند و حتی به بازرسان آژانس اجازه داد از این محل‌ها نمونه‌برداری محیطی کنند. آژانس هیچگونه فعالیت غیرمعمولی را در این اماکن مشاهده نکرد و نمونه‌ها به هیچ وجه وجود موارد هسته‌یی را در محل‌های مورد نظر نشان ندادند.
از همه مهمتر، آژانس به کرات نتیجه‌گیری کرد که هیچگونه نشانه‌یی از یک برنامه تسلیحات هسته‌یی در ایران وجود ندارد. به عنوان مثال، در نوامبر، 2003 آژانس تایید کرد که تاکنون هیچ دلیلی وجود ندارد که مواد و فعالیت‌های اعلام نشده قبلی… با یک برنامه هسته‌یی در ارتباط باشد.
یک سال بعد و نیز در سپتامبر سال گذشته، آژانس بار دیگر جمع‌بندی کرد که تمام مواد اعلام شده در ایران حسابرسی شده و لذا این مواد به سمت فعالیت‌های ممنوعه منحرف نشده است. نکته دیگری که در میان هیاهوها کمرنگ شده این است که ایران آماده مذاکره می‌باشد. از اکتبر، 2003 ایران حداکثر تلاش خود را برای موفقیت و حتی احیای مذاکرات با انگلیس، فرانسه و آلمان، سه کشور اروپایی مذاکره کننده با ما به کار بسته و از اوت ،‌ 2004 ایران هشت پیشنهاد فراگیر را مطرح ساخته است.
علاوه بر اینها، ایران اقدامات گسترده و هزینه‌بری را برای اعتمادسازی انجام داد که از جمله آنها تعلیق داوطلبانه فعالیت‌های قانونی خود در غنی‌سازی برای مدت دو سال بود، تا به موفقیت مذاکرات کمک کند. در طول این مذاکرات، ایران داوطلبانه آمادگی برای اجرای مواردی را در قالب یک مجموعه متوازن اعلام کرده بود.
ارایه پروتکل الحاقی آژانس درباره بازرسی‌های سرزده، به مجلس شورای اسلامی به منظور تصویب آن و ادامه اجرای آن تا زمان تصویب، اجازه به حضور مستمر بازرسان آژانس در تاسیسات تبدیل و غنی‌سازی و ارایه لایحه‌یی به مجلس شورای اسلامی به منظور تصویب آن و ادامه اجرای آن تا زمان تصویب، اجازه به حضور مستمر بازرسان آژانس در تاسیسات تبدیل و غنی‌سازی و ارایه لایحه‌یی به مجلس شورای اسلامی در مورد ممنوعیت دایمی توسعه، انباشت و استفاده از سلاح‌های هسته‌یی از جمله این موارد است که ظریف در مقاله خود به آنها اشاره کرده است.
همکاری در خصوص کنترل صادرات به منظور جلوگیری از دسترسی غیرمجاز به مواد هسته‌یی، اجتناب از بازفرآوری یا تولید پلوتونیوم، محدود ساختن غنی سازی مواد هسته‌یی به نحوی که فقط برای استفاده در تولید انرژی مناسب باشد و نه برای استفاده‌های تسلیحاتی، تبدیل فوری تمامی اورانیوم غنی‌ شده به میله‌های سوخت و بدین ترتیب جلوگیری از احتمال غنی‌سازی بیشتر و محدود ساختن برنامه غنی‌سازی در سطحی که صرفا نیازهای اضطراری سوخت راکتورهای برق و راکتورهای آتی آب سبک را تامین کند از دیگر نکات مورد اشاره ظریف در خصوص همکاری داوطلبانه تهران است. ایران داوطلبانه آمادگی آغاز اجرای جنبه‌هایی از غنی‌سازی که کمترین اختلاف در خصوص آنها وجود دارد نظیر تحقیق و توسعه، به منظور دادن اطمینان به جهان درباره مقاصد ایران و پذیرش شرکای خارجی، خصوصی یا دولتی، در برنامه غنی‌سازی اورانیوم را مطرح کرده است. ایران اخیرا تاسیس یک کنسرسیوم منطقه‌یی برای تولید چرخه سوخت را پیشنهاد کرده که می‌تواند مشترکا توسط کشورهای دارای فناوری لازم تاسیس و اداره شود و تحت نظارت پادمانهای آژانس باشد. سایر دولت‌ها، بویژه فدراسیون روسیه، پیشنهادهای ابتکارآمیزی را مطرح نموده‌اند. ایران اشتیاق خود را برای یافتن راه حلی از طریق گفت و گو اعلام کرده است، راه حلی که از حقوق ایران حراست نموده و همزمان این اطمینان را بدهد که برنامه هسته یی کشور ما کاملا صلح‌آمیز خواهد ماند. فشار و تهدید مشکلی را حل نمی‌کند. یافتن راه حل نیازمند وجود اراده سیاسی و آمادگی ورود به مذاکرات جدی است و ایران به نوبه خود آماده است، امیدواریم بقیه جهان به ما بپیوندند.