پیشنهادهایی که تضمین حقوقی ندارد

کریستینا گالاج سخنگوی سیاست خارجی اتحادیه اروپا دقایقی بعد از پایان دیدار علی لاریجانی و خاویر سولانا با اعلام این مطلب به خبرنگاران گفت که «همه سوالات پاسخ داده شد.» علی لاریجانی پیش از این گفته بود ایران نسبت به برخی قسمت‌های بسته پیشنهادی غرب سوالاتی دارد و تا زمانی که این سوال‌ها جواب داده نشود ایران نمی‌تواند به بسته پیشنهادی غرب پاسخ دهد. ایران جواب خود را به دلیل آنچه «ابهامات» موجود در پیشنهادات مشوق غرب می‌خواند، تا اواخر اگوست به تعویق انداخته است.
اما یکی از دیپلمات‌های هسته‌ای ایران گفته است که هنوز ابهامات زیادی وجود دارد. از جمله غرب پیشنهاد راکتور آب سبک را به ایران داده است اما آشکار نیست که کدام کشور این راکتور را می‌دهد و چه شرکتی و اگر این شرکت‌ها تحت فشار آمریکا از در اختیار گذاشتن آن به ایران خودداری کنند، آیا دولت ایران حق اعتراض دارد یا نه؟ اما سخنگوی سولانا می‌گوید اگر جواب دیگری نبود به خاطر این بود که سوال دیگر نیز نبود و عملا هیچ سوالی وجود ندارد.
مقامات اروپایی و آمریکایی از ایران خواسته بودند که پاسخ خود را تا روز سه‌شنبه در دیدار با سولانا آماده کند. اما مقام‌های ایرانی در چندین نوبت تاکید کردند که چنین پاسخی تا این زمان آماده نخواهد شد. به گفته سخنگوی سولانا اروپا به گفت وگوها متعهد خواهد ماند. مذاکره سولانا و لاریجانی که در بروکسل انجام شد، چهار ساعت به طول انجامید.
یکی از دیپلمات‌های هسته‌ای ایران به رویتر گفته است که علی رغم آنکه در این بسته پیشنهادی در خصوص فن‌آوری هسته‌ای، تجارت و همچنین مشوق‌های سیاسی مباحثی مطرح شده است اما عملا حاوی هیچ نوع تضمین حقوقی نیست. یک دیپلمات اروپایی که خواسته نامش فاش نشود نیز به شبکه رادیویی ایرلند گفته است که هرگونه توافق نامه‌ای روی بسته مشوق اروپایی، باید با موافقت کشورهای عضو شورای امنیت و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی انجام شود. در حالی که علی لاریجانی جلسه بسیار سختی را با سولانا برگزار می‌کرد. محمود احمدی‌نژاد بار دیگر در سخنانی گفت که ایران از حق تهیه سوخت هسته‌ای دفاع خواهد کرد.
احمدی‌نژاد در سفر خود به آذربایجان شرقی گفت که مردم ایران یک ذره هم از حق خود عقب نشینی نخواهند کرد. سخنگوی سولانا گفته است که آنها به همه سوالات ایران پاسخ گفته اند، ایران گفته که برخی از این سوالات پاسخ داده نشده اند تا نگاه مختلف به بسته پیشنهادی و پاسخ ایران خود به مشکل تبدیل شود.
ایالات متحده که پیش از این از ایران خواسته بود که از کانال علی لاریجانی پاسخ خود را به بسته پیشنهادی اروپا که ششم ماه ژوئن به مقامات تهران داده شد، ارائه کند با انتشار خبر نتیجه دیدار لاریجانی و سولانا، گفته است که قدرت‌های جهانی پیش از این تصمیم گرفته بودند که اگر ایران پیشنهاد غرب را نپذیرد در شورای امنیت سازمان ملل درباره ایران تصمیم بگیرند.
شان مک کورمک موضع غیر اصولی پیشین ایالات متحده را تکرار کرد اما از متحدان آمریکا خواست که در آستانه دیدار کشورهای قدرتمند جهان در روسیه به بحث درباره موضوع ایران بپردازند. ایالات متحده گفته است که قدرت‌های جهانی پس از آنکه به ایران طرح مشوق اروپایی ارائه شد، توافق کردند که در صورت عدم قبول ایران، به تصمیم گیری علیه ایران در شورای امنیت سازمان ملل بپردازند. به گفته سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در صورتی که از ایران جواب روشنی اعلام نشود و تهران پشنهادات غرب را قبول نکند، مسیری که پیش روی ایران خواهد بود، شورای امنیت است. ایالات متحده پیش از این از تحریم اقتصادی و سیاسی ایران سخن گفته بود. موضوعی که مخالفت چین و روسیه را به همراه داشت. آمریکا پس از آن با پیشنهاد بسته مشوق به ایران عملا بار دیگر توپ را بدون آنکه تغییر چندانی در وضعیت کل ماجرا کرده باشد در زمین ایران انداخت. با این تفاوت که پس از آن با دیگر قدرتهای جهانی بر سر این مساله توافق کردند که اگر ایران پیشنهاد اروپا را نپذیرد، روی پرونده ایران در شورای امنیت تصمیم گیری شود و در اولین گام تحریم‌هایی بر علیه تهران برقرار شود.
سیمور هرش در آخرین شماره هفته نامه نیویورکر در مقاله‌ای اشاره کرده است که معلوم نیست این پیشنهاد برای این بوده است که ایران آن را قبول نکرد تا راه برای فشار بیشتر بر ایران هموار شود و یا آنکه پیشنهاد بسته مشوق به راستی گامی برای برون رفت از مساله هسته‌ای بوده است. در هر صورت با توجه به معطل کردن ایران در پاسخ گویی به غرب، آمریکا هم اکنون هدایت فشار بر روی ایران را بار دیگر به عهده گرفت تا هر چه سریعتر به پیشنهادات غرب پاسخ بدهد.
در مقایسه با ماه گذشته آمریکا تلاش کرده است روابط نزدیک‌تری با چین و روسیه برقرار کند. علی لاریجانی در دیدار با سولانا گفته است که مهمترین بخشی که بسته پیشنهادی غرب را با مشکل مواجه می‌کند مربوط به خواست توقف غنی‌سازی اورانیوم در ایران است. در این پیشنهادات از ایران خواسته شده است از حق خود چشم‌پوشی کند و هر گوه غنی سازی اورانیوم را برای آغاز مذاکرات تا هنگامی که این مذاکرات به انجامی می‌رسد متوقف کند. ایران گفته است که ممکن است در تعداد سانتریفیوژهای استفاده شده به چانه‌زنی با غرب بپردازد اما امکان ندارد که کل فعالیت‌های غنی سازی خود را حداقل در مقیاس آزمایشگاهی متوقف کند.
کشورهای عضو شورای امنیت و به خصوص آمریکا و متحدان اروپایی‌اش که پیش از این قطعنامه‌ای را علیه ایران تنظیم کرده بودند که این قطعنامه به دلیل مخالفت چین و روسیه عملا متوقف مانده بود و در صورت مخالفت ایران با طرح یادشده عملا بار دیگر به جریان می‌افتد. چین و روسیه طی ماه‌های گذشته گفته بودند که هر گونه قطعنامه‌ای که پای تحریم و یا حمله نظامی به ایران را باز کند با مخالفت آنها مواجه خواهد شد. مقامات اروپایی می‌گویند که انتظار برای پیشرفت در مذاکرات پس از آنکه ایران بارها اعلام کرد که برای پاسخ زمان بیشتری لازم دارد، روز به روز کمتر می‌شود. لاریجانی بعد از چهار ساعت مذاکره با سولانا در خصوص بسته پیشنهادی اقتصادی، سیاسی و فن‌آوری از غرب خواسته است صبور باشند.
ایالات متحده تا کنون چندین بار اعلام کرده است که ایران مخفیانه برای ساخت سلاح‌های هسته‌ای اقدام می‌کند. در حالی که در مقابل مقامات ایرانی گفته‌اند چیزی برای پنهان کردن ندارند و برنامه هسته‌ای ایران تنها برای مقاصد صلح‌آمیز دنبال می‌شود.
لاریجانی گفته است که ایران می‌خواهد هر چه سریعتر به پاسخ برسد و آن را با دوستان خود به اشتراک بگذارد اما همه کار بستگی به کمیته‌های کاری‌ای دارد که در تهران مشغول ویژگی‌های مختلف بسته پیشنهادی غرب هستند.
بدین ترتیب کمیته‌های مربوط به بررسی پیشنهاد اروپا در حال آماده کردن پاسخ ایران هستند هر چند آمریکا و مقامات کشورهای اروپایی جز پاسخ مثبت، پاسخ دیگری نمی‌خواهند.