وضعیت فیدل و آینده کوبا

گروه جهان - حسن فتحی: سخنان خانم رایس وزیر خارجه آمریکا درباره آینده کوبا پس از فیدل کاسترو نشان از این واقعیت دارد که مقامات کاخ سفید و حتی پناهندگان کوبایی که در میامی مستقر هستند برای مشخص شدن وضعیت رهبر این کشور دقیقه شماری می‌کنند . زیرا آنچه در این روزها در کوبا رخ داده در طول حدود 50 سال گذشته که قدرت در دست فیدل کاسترو بوده بی‌سابقه بوده و نشان از این واقعیت غیرقابل انکار دارد که خورشید فیدل کاسترو که از سال 1959 تاکنون یک تنه زمام امور را در کشورش در دست داشته رو به افول است . همچنین با توجه به کهولت رائول کاسترو برادر کوچکتر فیدل که همواره نقش مردم شماره 2 را در این کشور ایفا کرده باید از هم اکنون دوران آنها را در کوبا پایان یافته تلقی کرده و به فکر آینده این کشور بود. لذا با توجه به شرایطی که در این کشور به وجود آمده این سوال مطرح می شود که آیا دوران پس از کاستروها نیز استمرار این دوره بوده و کوبا هم چنان کمونیست و تک حزبی باقی مانده و یا این که شاهد دگرگونی‌های اساسی و زیربنایی بوده و دوران سلطه‌گرایی و توتالیتاریسم در این کشور پایان خواهد یافت؟
رایس وزیر خارجه آمریکا صراحتاً در پیامی تلویزیونی در حمایت از مردم کوبا از جهانیان خواست در شرایطی که سرنوشت فیدل کاسترو در هاله‌ای از ابهام قرار دارد برای برگزاری انتخابات آزاد و چند حزبی در کوبا اعمال فشار کنند. او 5 روز پس از آن که فیدل زمام امور را به طور موقت به برادر کوچکترش سپرد در پیام خود اظهار داشت که ما برای احقاق حقوق شما در کنارتان ایستادگی خواهیم کرد تا آن طور که می‌خواهید سخن بگویید، آن طور که می‌پسندید بیندیشید، هر طور که دوست دارید به عبادت بپردازید و آزادانه و منصفانه هر رهبری ررا در انتخاباتی دموکراتیک برگزینید.
وزیر خارجه آمریکا که از طریق رادیو «مارتی» که صدای مخالفین کاستروست به کوبایی ها پیام می‌داد افزوده بود که ما در آمریکا تحولات در کوبا را از نزدیک زیر نظر داریم تغییرات بسیاری در حال انجام است اما هنوز یک چیز ثابت باقی مانده و آن هم تعهد و پایبندی آمریکایی ها به حمایت از آینده آزادی برای کوباست. آینده‌ای که به دست شما ترسیم خواهد شد. رایس که بسیار امیدوارانه سخن می‌گفت از کلیه کشورهای دموکراتیک جهان خواستار اتحاد برای آزادی زندانیان سیاسی در کوبا و احیای آزادی‌های بنیادین می‌شود.
در این شرایط دولت کوبا که در شرایط بحرانی قرار گرفته از بیم حمله آمریکا و یا مخالفین کاسترو که در نزدیکی مرزهای این کشور در آمریکا مستقر هستند. نیروهای دفاعی مردمی خود را بسیج کرده اما سخنگوی رییس جمهوری آمریکا در واکنش به جوسازی‌های دولت کوبا صراحتاً اعلام کرده که گزارش‌ها در خصوص احتمال حمله به کوبا پوچ و بی‌پایه و اساس است . وی خاطر نشان ساخته که کوبایی‌ها خود مسئول تعیین سرنوشت کشورشان هستند. آنها در جریان سال‌ها دیکتاتوری فیدل کاسترو از یک چیز محروم بودند و ما امیدواریم کوبایی ها قادر باشند از آزادی‌هایی که بی‌گمان خواهان آن هستند بهره‌مند شوند.
دولت کوبا نیروهای ذخیره ارتش را نیز به سربازخانه‌ها فرا خوانده ولی از سرنوشت و وضعیت فیدل اطلاعاتی در اختیار مردم قرار نمی‌دهد. در آخرین نامه‌ای که از سوی منشی کاسترو قرائت شده و به او نسبت داده می‌شود حال عمومی و روحیه خود را مطلوب توصیف کرده و گفته بود که وضعیت جسمی او با توجه به نقشه های امپراتوری آمریکا باید به عنوان یک راز دولتی باقی بماند و مردم کوبا باید این مساله را درک کنند. او اعلام کرده بود که بی‌شک بهبودی، مدتی طول می‌کشد ومهم آن است که روند کارها جریان داشته و نیروهای مسلح انقلابی هم در کنار مردم برای دفاع از کوبا آمادگی دارند.
جالب توجه است که در یک نظام توتالیتر حتی مردم نامحرم هستند و به بهانه‌های مختلف نباید در جریان وضعیت جسمانی و سلامتی رهبر کشور قرار بگیرند. لذا در چنین حکومتی که اطلاعات درباره سلامتی و یا وضعیت رهبر آن محرمانه تلقی شده و نباید به اطلاع مردم رسانده شود چگونه می‌توان انتظار داشت که روند چرخش اطلاعات به صورت عادی و دموکراتیک صورت بگیرد.
ماجرا از آنجا آغاز شد که فیدل کاسترو که در آستانه 80 سالگی قرار دارد پس از حدود 50 سال قدرت را به طور موقت به برادرش رائول که همواره به عنوان مرد شماره 2 در کنارش انجام وظیفه می‌کرد سپرد . این حادثه که از سال 1959که فیدل با کمک یارانش پس از بیرون راندن ژنرال باتیستا از هاوانا قدرت را در دست گرفته بی سابقه است زیرا این حادثه نشان داد که فیدل در آستانه 80 سالگی فرسوده شده و در سراشیبی مرگ قرار گرفته است.
اگر چه دلایلی که برای این اقدام اعلام شده با ابهام همراه است اما در جامعه‌ای توتالیتر و تک حزبی که قدرت به یک شخص وابسته و متیک است و همان شخص فراتر از قانون و مقررات بوده و حاکم و فعال مایشا است نمی توان انتظار داشت مسایل به صورت شفاف و اصولی به اطلاع مردم رسیده و آنها در جریان تحولات و اوضاع قرار بگیرند.
منشی فیدل کاسترو که بیانیه او را از رادیو و تلویزیون دولت کوبا قرائت می‌کرد اعلام کرده بود که شب و روز کار کردن و کم خوابی لطمه خود را به سلامتی من زده که در مقابل هر چیزی مقاوم بودم. تحمل استرس شدید را داشتم ولی بعداً شکننده شدم. فیدل افزوده بود که این امر موجب بروز درد شدید روده با خونریزی پایدار شد که مرا مجبور کرد تحت یک عمل جراحی دقیق و حساس قرار بگیرم. در ادامه نامه آمده بود که به همین دلیل موقتاً از انجام وظیفه بازمانده و به عنوان رییس کمیته مرکزی حزب کمونیست کوبا به طور موقت قدرت را به رفیق‌ رائول کاسترو دبیر دوم واگذار کردم.
برخی از خبرگزاری‌ها پس از این حادثه اعلام کرده بودند که فیدل کاسترو از خونریزی دستگاه گوارش به دلیل فشار روحی حضور در انظار عمومی در سفر خود به آرژانتین و کوبا مورد عمل جراحی قرار گرفته بود.
ولی در حالی که این حادثه شادی و سرور گروهی از کوبایی‌ها را در پی داشت شبکه خبری سی‌ان‌ان آمریکا 3 پرسش را مطرح کرده و با تاکید بر این مقوله که براندازی حکومت کاسترو حتی از طریق دخالت نظامی مهم‌ترین اولویت منطقه‌ای کاخ سفید در 5 دهه گذشته بوده، اعلام کرده که:
- نخستین احتمال همان گونه که اعلام شده ابتلای فیدل به بیماری، نیاز به عمل جراحی و استراحت طولانی داشت.
- احتمال دوم به نظر سی‌ان‌ان این است که کاسترو فوت کرده و دولت کوبا قصد ندارد تا مدتی خبر آن را منتشر کند.
- و احتمال آخر این که ممکن است خبر بیماری کاسترو و غیبت موقت او از صحنه سیاسی کوبا ساختگی باشد تا مخالفان ادامه مسئولیت او شناسایی شوند.
شرایط در کوبا که یکی از رژیم‌های کمونیستی جهان است چندان رو به راه نیست و با وجود این که از مرگ یا حیات او خبری مستدل در دست نیست ولی آنچه مشهود است این واقعیت است که دوران انتظار و سردرگمی کنونی چندان دوام نخواهد آورد و انتظارها به پایان خواهد رسید. در آن شرایط مشخص نیست که چه کسی و یا چه کسانی جانشین کاسترو شده و آیا رژیم کمونیستی کوبا قادر به ادامه حیات خواهد بود یا نه؟!
با توجه به این واقعیت که در رژیم تک حزبی کوبا، اجازه رشد به افراد داده نشده و همه راه‌ها به فیدل و رائول ختم می‌شد. نمی‌تـوان امیدوار بود که پس از آنها، این کشور دوران انتقال را به آرامی سپری کرده و کوبا همچنان کمونیست باقی خواهد ماند بلکه باید با قاطعیت اعلام کرد که آینده کوبا با آنچه امروزه شاهدیم متفاوت بوده و این کشور دوران جدیدی را تجربه خواهد کرد.