خنجر از پشت!

محمد سعیدی
روز دوشنبه هفته گذشته در اوج بحران لبنان و فلسطین و در حالی که مردم سراسر جهان همچنان سوگوار جنایات رژیم صهیونیستی در قانا و صور و ... بودند مسئولان سابق پرونده هسته‌ای که پس از روی کار آمدن دولت جدید دسته جمعی به همراه حسن روحانی به مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام کوچ کرده و از حمایت‌های بی‌دریغ رییس مجمع تشخیص و امکانات فراوان آنجا برخوردار بودند، سعی در برگزاری میزگردی با نام «ایران و اروپا» داشتند. در حالی که حسن روحانی مسؤول سابق پرونده هسته‌ای با دعوتی رسمی وزیر سابق خارجه آلمان- یوشکافیشر- را برای شرکت در این میزگرد دعوت کرده بود روزنامه «زود دویچه سایتونگ» این خبر را منتشر ساخته و نوشته بود: «وزیر خارجه سابق آلمان در سفری سه روزه به ایران که از دوشنبه آغاز می‌شود، قرار است در مرکز تحقیقات استراتژیک به ایراد سخن بپردازد.
براساس گزارش‌های موجود سفر وزیر امور خارجه سابق آلمان به دعوت حسن روحانی رییس سابق هیأت مذاکره کننده هسته‌ای ایران صورت می‌گیرد. فیشر قبل از سفر به ایران مقاله‌ای در روزنامه «دیلی تایمز» چاپ پاکستان منتشر و در آن برخی از اهداف و افکار خود را عیان ساخته بود. در بخش‌هایی از این مقاله آمده بود: «توانایی ایران برای ساخت بمب هسته‌‌ای یا حتی در اختیار داشتن یک بمب اتمی به عنوان تهدیدی برای حیات و امنیت اسرائیل تلقی می‌شود و بنابراین غرب و اروپا به طرفداری از اسرائیل بر می‌خیزند. اتمی شدن ایران منجر به بروز یک رقابت تسلیحاتی گسترده در منطقه و اغتشاش در بازار انرژی می‌شود. اتمی شدن ایران امنیت اروپا را تهدید می‌کند و تصور اینکه اروپا می‌تواند خود را از این بحران دور نگه دارد توهم خطرناکی است ...
تحلیل ایران ممکن است اشتباه از آب درآید زیرا این احتمال وجود دارد که دیر یا زود رویارویی دائمی بین ایران و آمریکا بوجود آید که ایران به سادگی در این رویارویی پیروز نمی‌شود. ... تنها راه حل برای این موضوع آن است که آمریکا با همکاری اروپا و سازمان مل و کشورهای غیر متعهد وارد چانه زنی با ایران شود. اما اگر ایران تعلیق غنی سازی اورانیوم خودداری کند غرب باید هر اقدامی که می‌تواند انجام دهد تا ایران از تعلیق غنی سازی اورانیوم خودداری کند غرب باید هر اقدامی که می‌تواند انجام دهد تا ایران را به لحاظ اقتصادی و سرانجام فنی و دیپلماتیک منزوی کند.» یوشکا فیشر که بارها بدین صراحت برنامه هسته‌ای ایران را تهدید اروپا تلقی و خواستار فنی و دیپلماتیک منزوی کند.» یوشکا فیشر که بارها بدین صراحت برنامه هسته‌ای ایران را تهدید اروپا تلقی و خواستار توقف کامل فعالیت‌های هسته‌ای ایران شده است پیش از این نیز در سفری به واشنگتن در پس جلب توافق مقامات کاخ سفید پیرامون ورود آنان به مذاکره با ایران برای دست برداشتن جمهوری اسلامی از فعالیت‌های هسته‌ای خود شده بود.
سایت «آفتاب» وابسته به مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص نظام، طی گزارشی نوشت: «فیشر که در واشنگتن حدود 2 کیلومتر دورتر از کاخ سفید در محل جامعه حقوق خلق‌ها سخنرانی می‌کرد از دولت آمریکا خواست تا با مسؤولان ایران به مذاکره بپردازد، تحول هر گونه همکاری و آغاز روابط دیپلماتیک را به این کشور بدهد، اطمینان ایرانیان را جلب کند و در عوض از آنها بخواهد تا غنی سازی اورانیوم را پایان دهند.» این گفتار فیشر همه را به یاد توافقات سعدآباد و قول و قرارهای واهی اروپایی می‌اندازد. چه آنکه وی بلافاصله پس از آن گفته بود: در صورت قبول نکردن پیشنهاد آمریکا از طرف ایران، ایران به شدت در عرصه جهانی منزوی خواهد شد. همین مجازات برای ایران کافی است. شدیدترین تنبیه ایران بایستی منزوی کردن این کشور باشد.
فیشر که از لحاظ وابستگی حزبی به حزب سبزهای آلمان تعلق دارد و تفکرات به شدت صهیونیستی و نژادپرستانه‌ای دارد امیدوار بود که در این سفر خود بار دیگر چماق دیگری به مسؤولان سابق پرونده هسته‌ای نشان داده و همچنین آنان را با آب نبات دیگری که البته هیچ گاه به دست نخواهد آمد نوازش داده و سبب شود تا بار دیگر تعلیق فعالیت‌های هسته‌ای ایران را همچنان که حسن روحانی در زمان مسؤولیتش بارها بدین دام افتاد به آنان دیکته نماید. در آستانه سفر یوشکا فیشر روزنامه «شوآپ» چاپ بایرین پیرامون سفر وی نوشت سفر فیشر به ایران براساس یک رویکرد حساب شده سیاسی انجام می‌شود. این روزنامه همچنین اظهار امیدواری کرد که نتایج گفت و گوهای خوب فیشر با مقامات ایرانی به زودی مشخص شود.
این روزنامه آلمانی در گفت و گویی با فیشر هدف سفرش به ایران را وادار سازی ایران به توقف فعالیت‌های غنی سازی دانست. خبرگزاری فرانسه نیز به نقل از روزنامه زودویچه سایتونگ نوشت: وزیر خارجه سابق آلمان گفت: زمان دیپلماسی هوشیارانه درباره ایران فرا رسیده است. ایران بایستی برنامه‌های هسته‌ای خود را متوقف کند. فیشر همچنین بیانیه‌های رسمی ایران درباره قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل را به طور مشخص منفی دانست.
وی افزود: دیپلمات‌های غربی بایستی تماس‌‌ها را در تمامی سطوح در ایران پی‌گیری کنند. زیرا سیاستمداران رادیکال و اصلاح طلب بگو مگوهای داغی را در پشت درهای بسته درباره موضوع هسته‌ای کشورشان دارند.
فیشر با بیان این مطلب که وی به سرمایه داران در ایران هشدار داده که اگر ایران اولتیماتوم شورای امنیت سازمان ملل را نادیده بگیرد با پیامدهای جدی روبرو خواهد شد خاطر نشان کرد: محتوای اصلی گفت و گوهای من هشدار درباره پیامدهای منفی اقدامات ایران است و من این کار را بدون هیچ گونه ظرافت و حساسیت دیپلماتیک انجام دادم.
ایران باید غنی سازی اورانیوم را متوقف کند.»
آنچه واضح است اینکه فیشر برای ایجاد شکاف بین مسؤولان ایرانی به سراغ دوستان خود در مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص آمد تا آنان را متقاعد نموده که بار دیگر دست از فعالیت‌های هسته‌ای بکشند. او البته به مدد دوستان ایرانی خود به درون حساس‌ترین نقطه مجمع تشخیص وارد شد. اما غفلت، تغافل و یا حسادت و ... شاید مسؤولان سابق پرونده هسته‌ای را به توجیه سفر او وادار ساخت. چنانکه یک منبع آنگاه در مرکز تحقیقات استراتژیک در زمینه سفر وی به تهران این امر را به طور معمول و غیر حساسیت آور دانسته و گفته بود: وی به دعوت این مرکز به تهران آمده بود و این میزگرد تحقیقاتی در ادامه سلسله‌ نشست‌های دوره‌ای مرکز تحقیقات استراتژیک است.» این منبع آگاه که سخن از موازی کاری در دستگاه دیپلماسی کشور ایراد نکرده بود ادامه داده است:
«این مرکز پیش تر نیز میزگردهایی در ارتباط با مسائل هسته‌ای ایران، ثبات عراق، مسایل خاورمیانه و محیط زیست برگزار کرده بود.»
در این اثنا پارلمان آلمان هم سفر فیشر به ایران را سفری پارلمانی و در راستای اهداف یک نماینده پارلمان آلمان ارزیابی کرده بود.
یوشکا فیشر وزیر خارجه سابق آلمان به ایران آمد و با استقبال گرم مسوولان سابق هسته‌ای که اینک در مجمع تشخیص مصلحت گویا همان مسوولیت سابق را در قالب‌های دیگری دنبال می‌کنند، مواجه شد. و در حالی که حسین موسویان، مرتضی الویری، صادق خرازی، محمود واعظی، محمد حسین عادلی، سیروس ناصری، سریع القلم و ... – هیات مذاکره کننده سابق هسته‌ای- حضور داشتند به ایراد سخنرانی پرداخت.
البته سفر آلمان، سفیر انگلستان و کاردار فرانسه- در غیاب سفیر فرانسه- هم در این مراسم که در ساختمان مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت در نیاوران تهران برگزار شده بود، شرکت داشتند. اما خبرنگاران از محتوای مذاکرات بی‌خبر ماندند و پشت درهای بسته سخنان فیشر را با مسوولین مجمع تشخیص مصلحت نشنیدند آنان البته احتمال می‌دادند که این سخنان چه باشد اما روابط عمومی مرکز تحقیقات استراتژیک گوشه‌ای از آن را به دلخواه خود منتشر کرد. فیشر در سخنان خود بار دیگر هویجی را نشان داده و گفته بود: اگر ایران با جامعه جهانی همکاری کند برنده بزرگ منطقه خواهد بود. اگر ایران اصول مورد درخواست جامعه جهانی- بخوانید توقف غنی سازی اورانیوم- را مورد توجه قرار داده و همکاری کند هیچ کشور و قدرتی در جهان حقوق مشروع ایران و اهمیت و نقش استراتژیک و مهم تهران را در منطقه نادیده نخواهد گرفت. اروپا بر حق ایران احترام می‌گذارد اما عجله ایران برای ساخت تاسیسات آب سنگین اراک و غنی سازی موجب نگرانی است اگر اعتماد سازی انجام شود امتیازات بزرگی هم در زمینه بهره‌مندی از انرژی صلح آمیز هسته‌ای و هم در سایر ابعاد سیاسی و اقتصادی نصیب ایران خواهد شد. نگرانی‌ ما این است که اگر ایران به سلاح‌های هسته‌ای مسلح شود سایر کشورهای منطقه نیز برای دستیابی به این سلاح وارد مسابقه شده و منطقه مملو از تسلیحات اتمی می‌گردد.»
فیشر در این سخنان همچون گذشته بار دیگر سعی کرد مسوولان سابق هسته‌ای را با عبارت به رسمیت شناختن حق ایران در دانش هسته‌ای بفریبد. او البته پس از ایراد این سخنان سه شنبه شب در میهمانی شام حسن روحانی شرکت کرد و با او به گفت و گو پرداخت.
اما روز چهارشنبه برخی خبرگزاری‌ها اندکی از محتوای میزگرد مرکز تحقیقات استراتژیک را منتشر ساختند. آنان خبر دادند که پس از سخنان فیشر برخی از حضار به سخنان او اعتراض کرده بودند- این حضار از مطالب القاء آمیز فیشر مبنی بر وجود شکاف در ایران بر سر مساله هسته‌ای انتقاد کرده و این مساله را مورد توافق همه جناح‌ها در ایران دانسته بودند. معترضین همچنین از لحن اروپا و رفتار متناقض او در جلوگیری از دانش هسته‌ای ایران انتقاد کرده و رژیم اسرائیل را مانع دستیابی به صلح جهانی دانسته بودند. همچنین در پاسخ به تهدیدات فیشر در زمینه تحریم اقتصادی، اروپا را متضرر اصلی این تحریم‌های احتمالی دانسته بودند.
برنامه روز چهارشنبه فیشر کنفرانس مطبوعاتی در محل سفارت آلمان در تهران بود. وی در آنجا با اشاره به دیدار خود با حسن روحانی و کمال خرازی و ولایتی را مفید ارزیابی کرد همچنین ادعا کرد که به دلیل مشغله کاری نتوانسته با منوچهر متکی و علی لاریجانی دیدار نماید. وی ادامه داده بود: عجله ایران برای غنی سازی اورانیوم باعث تعجب است. راکتور آب سنگین تا سال 2009 به چه علت در حال ساخت است کشوری که بتواند اورانیوم را 5/3 درصد غنی کند می‌تواند به اورانیوم با غنای نود درصد هم دست یابد که این موضوع باعث بی‌اعتمادی ما است. ما از ادامه یافتن برنامه هسته‌ای ایران ابراز نگرانی می‌کنیم. کشور شما در حال حاضر یک فرصت مناسب پیدا کرده و استفاده از این فرصت و شانس در دست شورای عالی امنیت ملی آن است ... در حال حاضر شما نیازی به سوخت‌ هسته‌ای ندارید و باید راکتور آب سبک را بسازید تا نیاز به سوخت پیدا کنید. اگر بخواهیم واقع بینانه نگاه کنیم از نیازی صحبت می‌کنیم که ده تا بیست سال آینده برای ایران توجیه پیدا می‌کند.
بنابر این تلاش برای تامین سوخت برای چیست؟ این سوالی است که هنوز پاسخ داده نشده است. بایستی طرفین توافق کنند از یک سو بحث در شورای امنیت مسکوت بماند و از سویی کار در نطنز هم مسکوت شود. در آن صورت در مسیر مذاکراتی می‌توان بحث را دنبال کرد و اگر هر یک از طرفین احساس کردند در مذاکرات نظرشان تامین نمی‌شود کنار بکشند و مساله را با عواقبی که برایشان دارد دنبال کنند! در مذاکرات خود با طرف ایرانی چند کلمه‌ای هم درباره اسرائیل بحث شد. اظهارات اخیر احمدی نژاد مبنی بر اینکه اسرائیل باید از نقشه جغرافیایی محو شود، فقط مذاکرات هسته‌ای را سخت‌تر می‌کند. من دوگانگی در رفتار آمریکا و یا غرب نمی‌بینم. طبیعی است که قیمت انفجار آمیز نفت برای همه یک بار سنگین به وجود می‌آورد اما اگر قیمت بالای نفت را با برنامه اتمی ایران بسنجیم، ما حاضریم دو سه زمستان بلرزیم! برای ما گفتارهای ضد یهود مورد قبول نیست. هر که صلح خاورمیانه را می‌خواهد نمی‌تواند مساله‌ای را مطرح کند که موجودیت اسرائیل را زیر سؤال ببرد.
فیشر در این مصاحبه پاسخ ایران به اروپا و انجام مذاکره با آمریکا را بسیار کوته بینانه دانست و همچنین خبر داد که حسن روحانی در سفر اخیر خود به برلین او را به ایران دعوت کرده بود.
سخنان صددرصد ضد ایرانی و موضع کاملا خصمانه فیشر در ایران البته تغافل میزبانان او قرار گرفت، آنان بدون هیچ توضیحی نسبت به این سخنان در افکار عمومی در حالی که بحران لبنان هر روز عمق بیشتری می‌یابد سعی در موفق نشان دادن این سفر داشته و از اتحاد استراتژیک خود با فیشر دم می‌زنند. چنانچه رسانه‌های وابسته به این طیف نیز با آب و تاب فراوان به گونه‌ای که گویا از دهان آنان سرازیر شده به تجلیل از شخصیت‌ فیشر و پوشش رسانه‌ای سفر او پرداختند. در این میان روزنامه «شرق» و «کارگزاران» و سایت «آفتاب» وابسته به مجمع تشخیص مصلحت نظام با اختصاص ده‌ها گزارش خبر و نقل‌ دها پیش خبر به استقبال این سفر رفتند.
به عنوان نمونه روزنامه شرق روز دوشنبه نهم مرداد یک روز پس از روی دادن فاجعه «قانا» با اختصاص دادن یک صفحه کامل خود به سفر فیشر به تهران حاشیه‌های زندگی او را منعکس ساخت. در بخش‌هایی از این رپرتاژ آگهی شرق برای فیشر که وابسته به محافل صهیونیستی است آمده بود: فیشر محبوب‌ترین چهره سیاسی آلمان در سال‌های اخیر است. فیشر واقع‌گرا حاضر به ارسال نیروی نظامی به جنگ کوزوو در حمایت از این حمله تحت رهبری ناتو شد. فیشر عضو حزب سبزها که داعیه دار صلح می‌باشند پس از یازده سپتامبر از ارسال نیروهای آلمان به افغانستان حمایت کرد.
فیشر هنگامی که تنها ده کلاس در مدرسه درس خوانده بود ترک تحصیل کرد و دیگر به مدرسه نرفت. فیشر پنج بار ازدواج و چهار بار از همسرانش جدا شده بود. فیشر هنگامی که نوزده سال سن داشت به شهر گرتناگرین اسکاتلند گریخت تا با معشوقه‌اش ازدواج کند. فیشر محبوب اما هنجارشکن است. او در مراسم آغاز کار خود هنجارشکنی را ادامه داده و با کفش ورزشی در این مراسم شرکت کرد. او برای مبارزه با اضافه وزن هم در دوی ماراتن برلین با شلوار ورزشی کوتاه شرکت کرد. یوشکا فیشر پس از آنکه سومین همسرش او را ترک کرد تصمیم گرفت رژیم سخت غذایی بگیرد و ورزش کند او در آن زمان به شدت اضافه وزن داشت و این رژیم باعث شد تا سی کیلوگرم اضافه وزن خود را که ...
اما این روزنامه مواضع اخیر فیشر نسبت به بحران خاورمیانه را چنین منعکس ساخته است فیشر در یادداشتی که برای روزنامه اسرائیلی‌ها هاآرتص نوشت جنگ کنونی خاورمیانه را جنگ میان نیروهای رادیکال منطقه با اسرائیل دانست. وی ادامه داده است: ایران هوای برتری بر کل جهان را در سر دارد. فیشر همچنین نسبت به چتر هسته‌ای ایران بر رادیکال‌های منطقه در یادداشت خود برای هاآرتص هشدار داده است. او همچنین اعلام خطر کرده است که اگر اتحادیه اروپا، ترکیه را به عنوان یک عضو نپذیرد، ترکیه با روسیه و ایران اتحادی سه‌گانه را تشکیل می‌دهد که برای اروپا خطرناک است. سایت آفتاب نیز نوشت: «آنطور که فیشر می‌گوید پذیرش بسته پیشنهادی از سوی ایران بهترین فرصت برای حل صلح‌آمیز مسأله و منتفع شدن تهران از مزایای آن است تأکید فیشر بر بی‌اعتمادی غرب نسبت به فعالیتهای هسته‌ای ایران گویای عمق تقاضایی است که جامعه بین‌المللی از ایران دارد. تقاضایی که با تصویب قطعنامه 1696 شورای امنیت؛ وجود اجماع جهانی در خصوص آن! به اثبات رسید. در گزارش دیگری که در این سایت از زندگی فیشر منتشر شده و شباهت فراوان به گزارش شرق داشت آمده است: «وی اکنون با دختر ایرانی سی ساله‌ای به نام مینو براتی که دانشجو است زندگی می‌کند.»
فیشر در این سفر سؤالات شرق را نیز پاسخ گفت. در بخشهایی از پاسخ او آمده است: من در این شرایط پیچیده به تهران دعوت شدم تا در مورد مسائل دو جانبه مذاکره کنم. من امیدوارم که هر دو طرف یک گام به عقب بردارند. وزیر خارجه سابق آلمان که به جهت ایجاد شکاف به داخل ایران آمده بود با محمد رضا خاتمی دبیر کل حزب مشارکت در محل ساختمان این حزب دیدار و گفت‌وگو کرد. گرچه این دیدار نیز پشت درهای بسته صورت گرفت اما شرق بخشی از محتوای آن را چنین افشا کرد اما محمد رضا خاتمی گفت: در مورد موضوع هسته‌ای ایران تنها ایران نیست که نگران است و همه دنیا! اکنون نگران این موضوع است. به نظر می‌رسد که اروپایی‌ها همچون ما خواستار حل و فصل مسالمت‌آمیز موضوع هسته‌ای هستند. اما موضوع الان حیثیتی شده؟! می‌توانستیم روی میانه‌ها تمرکز کنیم تا به موضع مشترکی دست یابیم. تجربه موضوع عراق نگرانی‌ها را افزوده است که اگر نشود از راه دیپلماتیک و از کانال مذاکرات موضوع را حل کرد معلوم نخواهد شد که بحران آینده چه وضعیتی بر سر کشور می‌آورد! روند کنونی روند نگران کننده‌ای است و ما هر دو بر این موضوع توافق داریم که طرفین بایستی یک گام به عقب بردارند.
اما یوشکا فیشر علیرغم آنکه می‌خواست تأثیرگذاری بر روند عزتمدارانه مسأله هسته‌ای ایران داشته باشد با بی‌اقبالی مسئولین هسته‌ای از جمله علی لاریجانی و منوچهر متکی مواجه شد. مصاحبه اخیر لاریجانی مبنی بر نپذیرفتن قطعنامه 1696 شورای امنیت و ادامه یافتن مسیر فعالیت‌ ایران هم آب پاکی را بر روی دستان فیشر ریخت به نحوی که او هنگام ترک ایران در مصاحبه با روزنامه «دویچه سایتونگ» گفت: دلایل کمی برای خوشبین بودن در مورد پرونده هسته‌ای ایران وجود دارد. اظهارات دشواری که از تهران به گوش می‌رسد کاملاً منفی است. اما در پشت صحنه بین سیاستمداران تندرو و سیاستمداران اصلاح‌طلب اختلاف نظر عمیقی وجود دارد و به همین علت غرب در استفاده از تمامی تماس‌ها محتاط خواهد بود و با تدبیر عمل خواهد کرد.
و این نتیجه سفر چند روزه فیشر به ایران بود. القای شکاف در میان مسئولان، تاکید بر سیاست چماق و هویچ و تأکید بر ضرورت تعلیق غنی‌سازی توسط ایران و معلوم نیست که پاسخ حسن روحانی و اعضای مجمع تشخیص مصلحت نسبت به این سیاست منفعل و واداده چیست؟