حماس و تشکیل دولت وحدت ملی

با فروکش کردن بحران در فلسطین و پیدایش شرایط جدید، فلسطینی‌ها درصدد تغییر اوضاع برآمده‌اند به طوری که آنها درصدد هستند مسایلی را که قبل از درگیری‌ها درباره‌اش مذاکره و تلاش می‌کردند به اجرا درآورند. در همین رابطه اسماعیل هنیه نخست وزیر فلسطین که از گروه حماس است صراحتاً بر تشکیل دولت وحدت ملی تاکید کرده و خواستار مشارکت دیگر گروه‌ها در دولت شده تا دولت فلسطین حالت ائتلافی به خود بگیرد.
اسماعیل هنیه که دولتش از زمان شکل‌گیری و پیروزی حماس در انتخابات پارلمانی با مشکلاتی در داخل فلسطین و حتی جامعه جهانی مواجه بوده به این ترتیب در تلاش است با جلب مشارکت دیگر گروه‌ها از جمله الفتح، موقعیت بهتری به دست آورده و جبهه وسیعی تشکیل دهد تا به بن‌بست موجود خاتمه داده و پایگاه اجتماعی خود را گسترش دهد.
در این ارتباط اسماعیل هنیه نخست وزیر فلسطین اعلام کرده که هیچ مخالفتی با تشکیل دولت وحدت ملی در اراضی فلسطین ندارد و این موضوع را به اطلاع محمود عباس رییس تشکیلات خودگردان هم رسانده است.
وی که پس از دیدار محمود عباس سخن می‌گفت، می‌افزاید که دولت او هیچ مخالفتی با تشکیل دولت وحدت ملی در اراضی فلسطین ندارداما برخی مسایل در این زمینه وجود دارند که نیازمند بررسی دقیق هستند و باید درباره آن با رییس حکومت خودگردان و گروه‌های فلسطینی گفت‌وگو شود. او هم چنین بر پایبندی و تمایل شدید دولت به اجرای توافق ملی از طریق منشور تفاهم ملی تاکید می‌کند. ولی شرایطی را برای تشکیل دولت وحدت ملی اعلام می‌دارد که در مقطع کنونی تحقق آن امکان‌پذیر نیست. او آزادی وزیران و نمایندگان فلسطینی، در بند اسراییل، پایان محاصره غزه و انتخاب نخست وزیر آینده از میان اعضای حماس را به عنوان شرایط گروهش برای تشکیل دولت وحدت ملی اعلام کرده و معتقد است تا زمانی که وزرا و نمایندگان فلسطینی در بند اسراییل هستند و محاصره نوار غزه پایان نیافته دولت وحدت ملی تشکیل نخواهد شد و اصولاً زمینه تشکیل چنین دولتی مهیا نیست.
هنیه بر این مساله تاکید کرده که اعضای کابینه باید بر اساس نتایج انتخابات مجلس برگزیده شوند به این ترتیب که جنبش حماس که اکثریت مجلس را تشکیل می‌دهد باید نخست وزیر را انتخاب کند. او در این ارتباط با محمود عباس رهبر فلسطین به توافق رسیده لذا منتظر تغییر شرایط است تا این خواسته‌ها را به مورد اجرا بگذارد.
محمود عباس و رهبران الفتح قبلاً درباره تشکیل دولت وحدت ملی با اسماعیل هنیه و رهبران حماس به توافق‌هایی دست یافته بودند. آنها همچنین درباره چگونگی اجرای بندهای سند وفاق‌ ملی معروف به سند زندانیان فلسطین توافق کرده بودند. مفاد این سند قبل از حمله اسراییل به نوار غزه مهم‌ترین عامل چالش بین حماس و الفتح به شمار می‌رفت. یکی از موارد اختلاف، به رسمیت شناختن ضمنی اسراییل توسط فلسطینی‌ها بود که در منشور زندانیان بر آن تاکید شده که حماس مایل به پذیرش آن نبود.
فلسطینی‌ها در تلاش هستند بیشترین و بهترین بهره را از وضعیت به وجود آمده ببرند. به همین دلیل محمود عباس انحلال تشکیلات خوگردان را رد کرده و اسماعیل هنیه نیز صراحتاً اعلام می‌دارد که حاضر است با اسراییل وارد آتش بس کامل شود.
او با اعلام این مساله که تلاش برای ایجاد دولت وحدت ملی در اسرع وقت ضروری است می‌گوید: ما باید هر چه سریع‌تر در راستای ایجاد دولت وحدت ملی تلاش کنیم در غیر این صورت معتقدم منحل کردن تشکیلات خودگردان ممکن نیست.
شواهد امر نشان از این واقعیت دارد که فلسطینی‌ها درباره گسترده‌تر کردن دامنه عضویت احزاب در دولت به توافق رسیده‌اند ولی باید شرایط برای تحقق این خواسته مهیا گردد.
اسماعیل هنیه سخن از برقراری آتش‌بس با اسراییل می‌گوید و اعلام می‌دارد که ما هیچ دغدغه‌ای برای مذاکره با اسراییل نداریم. اما این اسراییل است که باید درباره این که می‌خواهد حقوق فلسطینی‌ها را به آنها بدهد یا خیر تصمیم‌گیری کند.
اما در شرایطی که فلسطینی‌ها به وحدت فکر می‌کنند اسراییل وزرا و نمایندگان پارلمان را در زندان نگه داشته و بر این مساله تاکید می‌ورزد که نام محمود الزهار وزیر خارجه فلسطینی را در لیست ترور قرار داده است. روزنامه اسراییلی معاریو در این رابطه می‌نویسد که دلیل این امر آگاهی الزهار از عملیات فلسطینی‌هاست که منجر به کشته و مجروح شدن 6 سرباز اسراییل و اسارت یکی از آنها شد. در همین حال اسراییل مدعی شده که حاضر نیست زندانیان فلسطینی را با سرباز اسیر این رژیم مبادله کند . ولی به نظر می‌رسد با فروکش کردن بحران، طرفین دست به تغییراتی در مواضع خود بزنند و زمینه مساعدی برای تفاهم فراهم گردد.
در این میان فلسطینی‌ها توانسته‌اند خود را با شرایط هماهنگ سازند لذا اسراییل هم نیاز دارد از موقعیت بهره گرفته و از شرایط به وجود آمده بیشترین استفاده را ببرد زیرا همراهی و همکاری محمود عباس با اسماعیل هنیه و یا حماس با الفتح می‌تواند مواضع آنها را تحت الشعاع قرار داده و تعدیل کند. در این صورت هم اسراییل از موقعیت و شرایط به وجود آمده بهره‌مند خواهد شد و هم فلسطینی‌ها قادر خواهند بود امتیازاتی از اسراییل گرفته و گام‌های مثبتی در راه تشکیل کشور مستقل خود بردارند.
روی کار آمدن دولت حماس با تغییر دولت در اسراییل همراه بود و شارون که در اثر بیماری قادر به فعالیت نبود جای خود را به اولمرت داد که توانست در پی ائتلاف با حزب کارگر دولت اسراییل را تشکیل دهد.
اختلافات بین دولت اولمرت و کابینه حماس که اسماعیل هنیه در راس آن قرار داشت و پافشاری طرفین بر خواسته‌های خود شرایط نامطمئنی را به وجود آورده بود که در نهایت به جنگ و خونریزی انجامید. همان زمان اولمرت نخست وزیر اسراییل گفته بود که شخصاً درباره کشور مستقل فلسطین و مرزهای آن تصمیم‌ خواهد گرفت که اگر این خواسته محقق می‌گردید فلسطینی‌ها بازنده اصلی بودند لذا امروزه که سخن از دولت وحدت ملی است می‌توان شرایطی را پدید آورد که از شدت و میزان تنش‌ها کاسته و دیدگاه‌ها را هم نزدیک سازد.
با تجزیه و تحلیل سخنان و مواضع اسماعیل هنیه می‌توان به این واقعیت پی برد که او و حماس درصددند از اوضاع بهره گرفته و با فراگیر کردن دولت، بر میزان محبوبیت و مقبولیت خود بیفزایند زیرا در آن صورت دولت فلسطینی از حالت تک حزبی و وابستگی به حماس خارج شده و با جذب وزرایی از دیگر احزاب و گروه‌ها از جمله الفتح، به دولتی فراگیر و چند حزبی تبدیل خواهد شد. در آن صورت از یک سو دولت در سیاست‌های خود تجدید نظر کرده و مواضعش را تعدیل خواهد کرد. از سوی دیگر انحصارطلبی حماس از بین رفته و پایگاه مردمی دولت افزایش خواهد یافت.
در این شرایط سخنانی هم از ترمیم کابینه اولمرت به گوش می‌رسد زیرا اعتراضاتی که در داخل و خارج از اسراییل به این کابینه وارد شده دولت ائتلافی اولمرت را با مشکل مواجه ساخته است. لذا انتظار می‌رود همان گونه که جنگ در غزه شرایط جدیدی را به وجود آورد فروکش کردنش نیز راهگشای طرفین گردیده و آنها را به سوی همزیستی مسالمت‌آمیز سوق دهد. در این راستا تشکیل دولت وحدت ملی فلسطین آثار مفیدتری بر جای گذارده و قادر است دوستی‌ها را تقویت کند.