باید برای آینده آماده باشیم

* در طول 27 سال گذشته که از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران سپری می‌شود، جنابعالی همواره سفیر فلسطین در ایران بوده‌اید و در حقیقت صلاح زواوی را به عنوان شیخ‌السفرای کشورهای خارجی در ایران می‌شناسند. در طول 27 سالی که در ایران حضور دارید، مواضع دولت‌های مختلف ایران در قبال مساله فلسطین را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم
** در درجه اول می‌خواهم تاکید کنم که رابطه ما با کشور برادر ایران و مردم عزیز ایران رابطه‌ای قدیمی است. حتی قدمت این رابطه به زمانی باز می‌گردد که امام خمینی (ره) در نجف بودند و فتوایی برای استفاده از سهم امام برای فلسطین و مبارزان فلسطینی صادر کردند .
امام خمینی (ره) مردی معمولی نبود. رابطه ایشان با قضایای جهان اسلام ومسلمین رابطه‌ای بسیار عمیق بود و ایشان به این موضوع اعتقاد راسخی داشتند که مشکل اصلی کشورهای اسلامی، همان مشکل فلسطین است. یکی از مهم‌ترین اقداماتی که ایشان انجام دادند باز کردن چشمان مردم ایران به مساله فلسطین، چه قبل از انقلاب و چه بعد از آن بود. یعنی وقتی ایشان اعلام کردند که شعار استقلال ایران بدون آزادی فلسطین ناقص است، وقتی تاکید کردند که اسرائیل غده سرطانی است، وقتی آخرین جمعه ماه مبارک رمضان را به عنوان روز قدس نامگذاری کردند، نشان دهنده اهمیت فلسطین نزد ایشان است. چون ایشان از همان زمان درک کرده بود که مساله قدس و آزادی آن باید در راس برنامه‌های کشورهای اسلامی باشد.
اما الان چه وضعیتی را شاهد هستیم؟ الان شهرک‌های صهیونیستی در قدس تاسیس شده است. اسرائیلی‌ها معتقدند قدس پایتخت همیشگی اسرائیل است و ما معتقدیم قدس باید پایتخت فلسطین باشد. به اعتقاد ما برای حل قضیه فلسطین، هیچ راه حلی بدون تاسیس کشور مستقل فلسطین، به پایتختی قدس شریف از بین بردن شهرک‌های صهیونیستی و خروج همه شهرک نشینان، ساکنان شهرک‌ها و بازگشت آوارگان فلسطینی به فلسطین وجود ندارد. چرا که بدون تاسیس کشور مستقل فلسطین، درگیری‌ها ادامه پیدا خواهد کرد. امام خمینی (ره) این مسائل را با بصیرت و دوراندیشی خود درک کردند که این موضوع در انتخاب روز قدس تبلور یافت.
ایشان معتقد بودند که خطرناک‌ترین مساله ما، مساله قدس است و احیای روز قدس کمک می‌کند تا کشورهای اسلامی هیچگاه مساله قدس و فلسطین را فراموش نکنند. خوشبختانه بعد از رحلت امام خمینی (ره) حضرت آیت الله العظمی خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب راه امام راحل را درمورد مساله فلسطین ادامه دادند. هم اکنون شاهد هستیم که مسئولان ایرانی و مردم عزیز ایران ممکن است اختلافات سیاسی داشته باشند. اما درباره مساله فلسطین و آزادی قدس شریف متفق‌القول هستند و همگی به فلسطینی‌ها کمک می‌کنند. بدین ترتیب مساله فلسطین متعلق به این حکومت یا حکومت دیگر نیست. چون موضوع فلسطین در ایران موضوع مقدسی است. برای امت ایران، رهبریت ایران چه در زمان امام خمینی (ره) و چه در زمان رهبر معظم انقلاب است. همه مسوولان بلندپایه ایران مثل آقایان شهید رجایی و شهید باهنر که از دوستان من بودند، همچنین زمانی که رهبر معظم انقلاب رئیس جمهور و آقای میرحسین موسوی نخست وزیر بودند و در زمان ریاست جمهوری آقای رفسنجانی و آقای خاتمی و هم اکنون آقای احمدی‌نژاد، همه در مورد مساله فلسطین ایستادگی کرده‌اند و این ایستادگی نشان دهند موضع روشن ایران در قبال فلسطین است. این مسایل که عرض می‌کنم یک تعارف نیست واقعیتی است که نمی‌توان به راحتی از کنار آن گذشت.
* به اعتقاد بسیاری از صاحبنظران سیاسی، وحدت همه گروه‌های فلسطینی تاثیر مهمی در موفقیت و پیروزی فلسطین خواهد داشت. وحدت فلسطینی‌ها را در مفهوم کلی چگونه ارزیابی می‌کنید؟
**ابتدا من می‌خواهم روی این موضوع تاکید کنم که رابطه من و انقلاب فلسطین رابطه‌ای قدیمی است چون بنده از موسسان انقلاب فلسطین هستم که از سال 1965 میلادی انقلاب خود را آغاز کردیم. هدف اصلی ما آن زمان آزادی فلسطین بود و تلاش برای آزادی فلسطین همچنان ادامه دارد. گروه‌های مختلف فلسطینی صرف نظر از هر عنوانی که دارند فتح، حماس و ...همه مبارزان فلسطینی به اعتقاد من بدون وحدت ملی در فلسطین، ما به نتیجه‌ای نمی‌رسیم.
خوشبختانه در ملاقات‌هایی که طی هفته‌های اخیر با مسئولان ایرانی داشتیم همه مسئولان ایران بر وحدت ملی در فلسطین تاکید کردند و کسی حتی اندکی هم با این موضوع مخالفت نداشت. رئیس جمهور شما، رئیس مجلس شورای اسلامی، وزیر امور خارجه، آقای هاشمی رفسنجانی رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، آقای شاهرودی رئیس قوه قضاییه و خلاصه همه مسئولان ایرانی بر اهمیت مساله فلسطین تاکید کردند و این موضوع مهمی است. چون ایران کشوری معمولی نیست. چرا که مواضع ایران نسبت به قضیه فلسطین، خیلی روشن است و به همین دلیل مواضع ایران از اهمیت خاصی نسبت به سایر کشورهای اسلامی برخوردار است. در سازمان ملل متحد و در بین کشورهای عضو عدم تعهد، مواضع جمهوری اسلامی ایران برای همه گروه‌های فلسطین از احترام خاصی برخوردار است و بنابراین وقتی مسئولان ایرانی تاکید می‌کنند که مساله فلسطین برای ما بسیار حائز اهمیت است تاثیر مثبتی دارد.
در مجموع وحدت ملی برای هر کشوری که در حال مبارزه است بسیار حائز اهمیت است. پیش از این تاثیرات وحدت ملی در الجزایر، در آفریقای جنوبی و در سایر نقاط جهان را دیده‌ایم.
در حال حاضر در پی آخرین تحولاتی که در فلسطین رخ داده است همه گروه‌های فلسطینی به این نتیجه رسیده‌اند که وحدت ملی از اهمیت خاصی برخوردار است و این بدین معناست که ان‌شاءالله تشکیل حکومت وحدت ملی بسیار نزدیک است و این موضوع بسیار مهمی است. وقتی اسرائیلی‌ها به فلسطینی‌ها حمله می‌کنند کشته شدن گروه‌های فلسطینی و مردم تفاوتی با هم ندارد. لذا بدون این وحدت به نتیجه‌ای نمی‌رسیم و کشورهای اسلامی هم باید برای تقویت این وحدت به فلسطینی‌ها کمک کنند تا در مورد قضیه فلسطین به نتیجه‌ مثبتی برسیم.
* آقای صلاح‌زواوی! جنابعالی از موسسان انقلاب فلسطین و از مبارزان قدیمی هستید و به همین دلیل پاسخ شما به این پرسش ما از اهمیت خاصی برخوردار است. برای حل موضوع فلسطین دو ایده وجود دارد. یک این معتقد است اسرائیل به هیچ قاعده‌ای پایبند نیست و تنها راه پیروزی انقلاب فلسطین، نابودی اسرائیل از صحنه روزگار است تا منطقه روی آرامش را به خود ببیند. اما دیدگاه دوم معتقد است که ما باید واقعیت‌های بین‌المللی موجود مثل حمایت آمریکا از اسرائیل را در نظر بگیریم. لذا حل موضوع فلسطین را باید از طریق مجامع بین‌المللی بر اسرائیل تحمیل کنیم و رفراندوم واقعی با حضور همه گروه‌ها برگزار شود. به نظر شما کدامیک از این دو راه برای حل مشکل فلسطین امکان‌پذیر است؟
** ما در طول تاریخ از سال 1948 میلادی، از کشور خود دفاع کرده‌ایم اما متاسفانه کشورهای غربی به ویژه انگلیس به اسرائیلی‌ها کمک کردند تا دولت به اصطلاح خودشان تاسیس کنند. ما تا انقلاب 1965، حدود 50 هزار شهید فلسطینی داشتیم. در سال 1947 مساله در سازمان ملل مطرح شد و تقسیم فلسطین را طرح کردند و گفتند که در56 درصد از زمین فلسطینیان باید دولت اسرائیل تاسیس شود و کشور مستقل فلسطینی در 44 درصد از سرزمین استقرار یابد تا وقتی سازمان ملل متحد مساله تقسیم فلسطین را مطرح نکرده بود، اسرائیلی‌ها فقط 5/3 درصد از 100 درصد زمین‌های فلسطینیان را در اختیار داشتند اما سازمان ملل 56 درصد از سرزمین‌های فلسطینی را به آنها داد. ولی متاسفانه آنها بعد از سال 1948 و بعد از تاسیس کشور خودشان، باز هم به جنگ ادامه دادند و 78 درصد از زمین‌های فلسطینیان را با زور گرفتند و در سال 1967 کل خاک فلسطین را تصرف کردند. هم اکنون مذاکره سر چیست؟ 22 درصد، یعنی کرانه باختری و نوار غزه. می‌خواهم بگویم که اسرائیل احترامی برای سازمان ملل قائل نیست.
مساله دیگر این است که اسرائیلی‌ها حتی به یکی از قطعنامه‌های سازمان ملل و شورای امنیت احترام نگذاشته‌اند. بعد از تجاوز اسرائیل علیه فلسطین و بعضی از کشورهای عربی و بعد از آنکه اسرائیل بلند‌ی‌های جولان در سوریه و قسمتی از اردن را تسخیر کرد، در سال 1973 میلادی، قطعنامه‌های 242 و 338 سازمان ملل صادر شد و متاسفانه اسرائیلی‌ها این دو قطعنامه را هم اجرا نکردند. آنها بعدها به قرارداد اسلو هم احترام نگذاشتند. زمانی اسحاق رابین گفته بود که ما موعد مقدس نداریم و برای توافقنامه‌های موجود بین دو طرف احترامی قائل نیستیم.
بنابراین دو راه بیشتر وجود ندارد. یا اعمال فشار سیاسی از طریق مجامع بین‌المللی علیه اسرائیل برای اینکه توافقنامه‌ها را اجرا کنند، یا فشار نظامی، راه سومی وجود ندارد. یا این، یا آن. اما اسرائیل تاکنون هیچ یک از قطعنامه‌های صادر شده سازمان ملل را اجرا نکرده است. بدین ترتیب راهی جز مقاومت وجود ندارد و به همین دلیل انتفاضه الاقصی و قبل از آن انتفاضه رخ داد. چرا انتفاضه الاقصی رخ داد؟ چون مذاکرات کمپ دیوید در سال 2000 بین بیل کلینتون رئیس جمهور وقت آمریکا و اسرائیلی‌ها و یاسر عرفات به نتیجه نرسید. آنها گفتند مسجدالاقصی برای شما ولی قسمت زیرین مسجدالاقصی برای ما. یعنی هر شخص در مسجدالاقصی بمب‌گذاری کند و مسجد از بین برود، آنها بگویند مسجد شما از بین رفت و زمین برای ماست. در کمپ ‌دیوید دوم به نتیجه نرسیدند و ما مجبور بودیم انتفاضه مسجدالاقصی را ایجاد کنیم. درست است که ما هزاران شهید و 50 هزار مجروح داریم، یک و نیم میلیون از درختان زیتون ما نابود شد، تاسیسات زیربنایی فلسطینی‌ها مورد هدف قرار گرفت و 10 هزار نفر از فلسطینیان به اسارت درآمدند و اقتصاد ما در حدود 20میلیارد دلار زیان دید و اینها خسارت بزرگی برای ما بود. اما برای اسرائیل، خسارت به مراتب بیشتر بود. فقط از نظر جهانگردی، کسی جرات نمی‌کرد به اسرائیل سفر کند و همین موضوع 15 میلیارد دلار به اسرائیل خسارت زد.
این مسایل را ذکر کردم تا مردم تاریخ را فراموش نکنند. ما از پایبندی به روش‌های دموکراتیک و برگزاری رفراندوم در فلسطین با حضور همه گروهها که رهبر معظم انقلاب هم بر آن تاکید کردند استقبال می‌کنیم و از برگزاری رفراندوم آزاد بین گروه‌های مختلف مسلمان، یهودی و مسیحی که رئیس جمهور عزیز شما هم بر آن تاکید کردند خوشحال می‌شویم. ولی متاسفانه بخشی از موضوع در اختیار اسرائیلی‌هاست و آنها به این راه اعتقادی ندارند. از سال 1897 میلادی که هرتزل اعلام کرد به دنبال تاسیس کشور مستقل فلسطینی هستم تاکنون اسرائیلی‌ها هیچ ارزشی برای توافقنامه‌ها قایل نیستند.
* یعنی شما به راه حل سیاسی برای حل مساله فلسطین خوشبین نیستید؟
** ایستادگی ما به عنوان مقاومت ضداسرائیلی، نتیجه را تغییر داده است. الان اسرائیل دیگر نمی‌گوید ما به دنبال تاسیس کشور مستقلی از نیل تا فرات هستیم. وقتی آقای اولمرت در کرانه باختری دیوار حایل کشید و مرزی ایجاد کرد یعنی آنها هم به این نتیجه رسیده‌اند که شعار از نیل تا فرات تمام شده است.
آنها می‌گفتند ما برای نابودی همه فلسطینی‌ها آماده هستیم و قصد داریم کشوری به گستره نیل تا فرات تاسیس کنیم چون قدرت نظامی داریم، 200 بمب هسته‌ای داریم و می‌توانیم قوی‌ترین کشور منطقه را تاسیس کنیم. ولی به نتیجه نرسیدند و سرانجام آقای اولمرت مجبور به محدود کردن مرزها شد.
الان اسرائیل به دنبال مسایل دیگری است. آنها در پی سیطره بر کشورهای عربی و اسلامی از طریق قدرت اقتصادی، مذاکرات اقتصادی و وارد کردن کارگران خارجی هستند و این یعنی عقب نشینی اسرائیل که در کتاب آقای شیمون پرز یعنی خاورمیانه جدید هم مشخص است.
به دنبال تاسیس کشور مستقل فلسطینی بدون شهرک‌های صهیونیست به پایتختی قدس، بازگشت آوارگان فلسطینی با احترام کامل و ضمانت بین‌المللی هستیم. اما متاسفانه اسرائیلی‌ها تاکنون تلاش کرده‌اند علیه فلسطینی‌ها و کشورهایی همچون ایران و سوریه یا حزب الله لبنان که به فلسطین کمک می‌کنند اقداماتی انجام دهند.
* به نظر می‌رسد که قضایای اخیر و جنگ 33 روزه، این بدبینی‌ شما را تشدید کرده است.
** واقعا اسرئیلی‌ها به هیچ یک از توافقنامه‌های خود احترام نگذاشته‌اند.
«کلما عاهدوا علیه نبذ فریق منهم»
یعنی هرگاه یک طرف، وعده و قولی داد و طرف دیگر احترامی برای تعهد قائل نیست، این حرف من نیست، حرف قرآن است. ما اعلام کردیم که برای تاسیس کشور مستقل فلسطینی در کرانه باختری و نوار غزه بعد از عقب‌نشینی اسرائیلی‌ها و نابودی شهرک‌های اسرائیلی و عقب‌نشینی آنها از قدس، به پایتختی قدس، همراه با بازگشت آوارگان فلسطینی آماده هستیم.
متاسفانه رفتار آنها از زمان باراک و شارون و الان اولمرت ضد این برنامه بود. شارون دیوار حایل احداث کرد یعنی احترامی برای توافقنامه عقب‌نشینی از غزه قائل نشد و متاسفانه حملات علیه فلسطین در غزه و کرانه باختری ادامه یافت.
به خصوص بعد از پیروزی حماس در انتخاباتی دموکراتیک هم اکنون 8 وزیر دولت، 24 نماینده مجلس قانونگذاری و رئیس آن و معاون نخست وزیر فلسطین توسط اسرائیلی‌ها دستگیر شد‌ه‌اند و هر روز شاهد ترور هستیم. نابودی پل‌ها، تاسیسات آب و برق و ایجاد مشکلات غذایی و دارویی و مشکل بیکاری برای مردم موجب شده که دیگر مردم ما به دنبال راه حل سیاسی نباشند. ما در زندان اسرائیل 10 هزار اسیر داریم. مقاومت فلسطین، یک سرباز اسرائیلی را دستگیر و اعلام کرده ما آمادگی داریم این سرباز اسرائیلی را به شما بدهیم و شما اسرای ما را که شامل 125 خانم و 450 کودک هستند و بقیه هم یا مریض یا خیلی وقت است در زندان هستند به ما بدهید. این موضوع مقبولی است ولی متاسفانه آنها قبول نکردند و تا امروز تهاجمات آنها به خانه‌های مبارزان فلسطینی همچنان ادامه دارد و آنها حتی از به قتل رساندن خبرنگاران و هدف قرار دادن آمبولانس‌ها هم کوتاهی نمی‌کنند.
در چنین شرایطی حزب الله لبنان، هشت نفر از اسرائیلی‌ها را به قتل رسانده و 2 نفر را به عنوان اسیر گرفته و تنها اعلام کرده که آماده مبادله آنها با اسیران لبنانی است. ولی اسرائیل با توطئه‌ مشترکی که از قبل با آمریکا داشت از این بهانه برای نابودی تاسیسات زیربنایی لبنان و حتی روستاهای بعلبک و جنوب لبنان و ضاحیه بیروت استفاده کرد ولی پیش بینی اسرائیل درست نبود. آنها تصور می‌کردند حزب الله دست‌های خود را به نشانه تسلیم بالا می‌آورد. اما اینگونه نشد و آنها الان می‌گویند حزب الله مقاومت بزرگی از خود نشان داد و الحمدالله به این نتیجه رسیدیم که اسرائیلی‌ها در جنگ لبنان شکست خوردند و مجبور شدند به دنبال آتش بس باشند.
اهمیت حزب الله در این زمان افزایش یافت و اسرائیل با پدیده تازه‌ای در کشورهای اسلامی مواجه شد. مگر مجاهدان حزب الله چند نفر بودند؟ ده‌ها هزار سرباز اسرائیلی‌، مدرن‌ترین موشک‌ها و اسلحه‌ها، تانک‌های پیشرفته و بهترین هواپیماهای نظامی در مقابل حزب الله به نتیجه‌ای نرسیدند و اسرائیل شکست خورد و بعد از جنگ هم می بینید که مشکلات در اسرائیل افزایش یافته است. هم اکنون رئیس دولت اسرائیل به دلیل رسوایی جنسی مفتضح شده است و اسرائیلی‌ها تاکی دارند که باید در دادگاه محاکمه شود و این شکست بزرگی برای مسئولان اسرائیل است. فشار برای استعفای اولمرت و وزیر دفاع اسرائیل افزایش یافته و این موضوعی جدی است. برای اولین بار اسرائیلی‌ها درباره حل مشکل سیاسی یعنی عقب‌نشینی از شبعا در لبنان، جولان در سوریه و نیز فلسطین صحبت می‌کنند.
بنابراین شما بعد از مقاومت اخیر زبان جدیدی شنیدید. وحدت ملی و مقاومت در لبنان و ایستادگی جمهوری اسلامی ایران، سوریه و حزب الله بسیار مهم بود و کشورهای عربی و اسلامی به خوبی از مقاومت حمایت کردند. با تحولات اخیر بسیاری از مردم دنیا ارزش مقاومت را دریافتند. نابودی و ویرانی ساختمان‌ها مهم نیست آنها تعمیر می‌شود. نتایجی که حاصل شده بسیار خوب است این اولین بار است که اسرائیلی‌ها موشکها را داخل سرزمین‌های اشغالی احساس می‌کنند. این اولین بار است که یک میلیون نفر از اسرائیلی‌ها در زیرزمین‌‌ها و پناهگاه‌ها مخفی شده‌اند و اینها بسیار مهم است. به نظر من هم اکنون ما در عصر جدیدی هستیم.
اینها حاصل چیست؟ امام حسین (ع) از 1400 سال پیش مدرسه‌ای (مکتبی) از مقاومت برپا کرد که پس از او دچار سکون شد. وقتی امام خمینی (ره) پیروز شد این مدرسه دوباره برپا شد و مبارزان لبنانی و فلسطینی همگی درس آموخته از این مدرسه بودند. در این جنگ، نه فقط حزب الله و لبنان، پیروز شدند بلکه مدرسه و تفکر امام حسین (ع) پیروز شد. وقتی گروهی به چنین عقیده‌ای ایمان دارند و از گروه مومنی پشتیبانی می‌شود حتما با چنین خاستگاهی به نتیجه می‌رسند.
* با توجه به شرایط جدید، چشم‌انداز آینده را چگونه می‌بینید؟
** پاسخ به سوال شما از حساسیت خاصی برخوردار است. تاریخ جهان و به ویژه تاریخ اسلام را حتی یک لحظه نباید فراموش کرد. از ابتدای نهضت پیامبر عظیم الشان اسلام، مسایل را باید مرحله به مرحله دنبال کرد و حل همه مسایل یک روزه امکان‌پذیر نیست.
زمان هجرت پیامبر از مکه به مدینه سراقه در تعقیب پیامبر به راه افتاد چون اگر کسی به پیامبر می‌رسید جایزه بزرگ را از قریش دریافت می‌کرد. یک بار پاهای اسب سراقه در زمین فرو رفت و از پیامبر خواهش کرد دعا کند تا مشکلش حل شود. پیامبر گفت: یا صراقه! شما چرا دنبال من می‌آیید؟ یک روز می‌آید که من به شما دستبند کسری در ایران و قیصر در روم را می‌دهم و این طور هم شد و تا زمانی که او زنده بود این دو را گرفتند.
شما در تاریخ نگاه کنید پیروزی‌های بزرگ مسلمین در چند جنگ به دست آمد؟ یعنی شما می‌خواهید اسرائیلی‌ها این نتیجه را قبول کنند؟ آنها الان در حال رفع مشکلات خود هستند. با تشکیل کمیته‌های مشترک بین آمریکا و اسرائیل برای ایجاد فتنه در میان مردم لبنان تلاش می‌کنند و در پی ایجاد اختلاف بین ایران و سوریه و بین کشورهای عربی و بین فلسطینی‌ها هستند. این یعنی ما در اول راه هستیم. درست است که ما به پیروزی رسیده‌ایم و دشمن ما شکست خورده است. ولی آنها این نتیجه را قبول نکرده‌اند و نمی‌کنند. از اولین روز که آتش بس اعلام شد آنها توطئه‌های خودشان را شروع کردند. باید برای مراحل بعدی در آینده آماده شویم. ما اعتقاد داریم که اسرائیل شکست خود را به آسانی قبول نخواهد کرد و در پی انتقام هست. ممکن است دوباره به لبنان حمله یا سوریه تجاوز کنند یا به بهانه مسائل هسته‌‌ای که مطرح شده است ایران را تهدید کنند. باید برای آینده آماده باشیم.