تاریخ انتشار : ۰۱ ارديبهشت ۱۳۸۸ - ۰۹:۴۵  ، 
کد خبر : ۸۹۳۰۹

سوء مدیریت دولت در عرصه انرژی

سمیه بی‌پروا مقدمه: مصرف انرژی طی سال‌های اخیر به حدی افزایش یافته که به عقیده بسیاری از صاحبنظران در حال حاضر به حد انفجار رسیده است که همین مساله نیز ایران را در زمره پرمصرف‌ترین کشورها در سطح جهان از بعد مصرف انرژی قرار داده است. مساله انرژی در کشور در حالی به بحران تبدیل شده که متاسفانه به نظر بسیاری از صاحبنظران، اقدام قابل ملاحظه‌ای برای بهینه‌سازی مصرف سوخت از سوی دست اندرکاران مربوطه صورت نگرفته است. اگر چه دولت نهم از سوی مجلس مکلف به ساماندهی مصرف سوخت شده، ولیکن با گذشت بیش از یک سال از فعالیت این دولت نیز هنوز شاهد فعالیت قابل توجهی در این عرصه نیستیم، به طوری که به رغم تاکید مجلس بر لزوم تغییر شیوه فعلی مصرف بنزین، اما دگرگونی در روند کاری دولت به چشم نمی‌خورد و هنوز مصرف انرژی در کشور بالا است. شایان ذکر است که با توجه به کمبود بنزین برای مصارف داخلی، سه سناریو پیش روی دولت است که عبارتند از:‌ سهمیه‌بندی بنزین، دو نرخی کردن بهای انرژی و واردات. از دید برخی از نمایندگان مجلس سناریوی واردات به دلیل تناقض با منافع ملی گزینه‌ای مردود است، اما از نظر دیگر نمایندگان مجلس با توجه به تورم‌زا بودن سناریوی دو نرخی کردن بهای بنزین و نیز فراهم نبودن شرایط برای سهمیه‌بندی بنزین، واردات قطعی است، این در حالی است که جهت واردات بنزین به 5/3 میلیارد دلار اعتبار نیاز است. اگر چه بحث واردات بنزین با توجه به نظر غالب نمایندگان مجلس در تضاد است، ولیکن سهمیه‌بندی بنزین نیز با توجه به عدم تحقق شروط 25 گانه در تبصره 13 غیرقانونی است. گفتنی است که طبق قانون، اجازه سهمیه بندی، بنزین به دولت در صورتی داده می‌شود که مواد 25 گانه مورد نظر در تبصره 13 قانون بودجه سال 85 محقق شده باشد، این در حالی است که با گذشت 5 ماه از سال جاری هنوز مقدمات اجرای این تبصره فراهم نشده است. یکی از مهمترین وظایف بر زمین مانده دولت در جهت ساماندهی مصرف سوخت، اجرای پروژه کار هوشمند سوخت می‌باشد، این در حالی است که اخیرا وزیر نفت در کنفرانس مطبوعاتی اعلام کرده که این طرح پرمخاطره است. لازم به ذکر است از دید بسیاری از صاحبنظران علم اقتصاد این گونه تعلل‌ها در اجرای وظایف قانونی از سوی دولت سرانجام مثبتی نخواهد داشت، ضمن آن که نتیجه منفی این گونه فعالیت‌ها دامنگیر تک تک اعضای جامعه می‌شود.

وضع موجود ادامه می‌یابد
کمال دانشیار رئیس کمیسیون انرژی مجلس می‌گوید: کارت هوشمند در سال 83 توسط مجلس تصویب شد و براساس این مصوبه دولت وقت مکلف شد که کارت هوشمند را طراحی کند تا توزیع بنزین از طریق کارت هوشمند بنزین صورت گیرد، البته دولت و وزیر وقت مخالف این مصوبه بودند، ولیکن با فشار مجلس، دولت مکلف شد ظرف مدت 6 ماه مقدمات اجرایی کارت هوشمند را فراهم کند، اما به دلیل بالا بودن حجم کار دولت هشتم موفق به اجرای این مصوبه نشد و مجلس هفتم نیز بر لزوم اجرایی شدن طرح کارت هوشمند صحه گذاشت، لذا دولت نهم مکلف به اجرای این مصوبه شد، ولیکن با گذشت یک سال از فعالیت دولت جدید به دلیل ناوارد بودن پیمانکار انتخابی برای اجرایی شدن این مصوبه و سنگین بودن پروژه، هنوز این طرح اجرایی نشده و این طرح با 2 سال تاخیر روبه‌رو است. وی اظهار داشت: دولت اعلام کرده که تا بهمن ماه سال جاری، آمادگی ارائه این کارت توزیع سیستم سوخت را ندارد و به دنبال طراحی کارت جدید مانند کارت‌های اعتباری با اطلاعات محدودتری است. نماینده ماهشهر می‌افزاید: مجلس معتقد است که اگر قرار بر سهمیه‌بندی بنزین باشد این کار باید یا از طریق کار هوشمند و یا کارت‌های اعتباری مدنظر دولت صورت بگیرد، ضمن آنکه اکثر نمایندگان مجلس با کوپنی شدن بنزین مخالف هستند.
نماینده ماهشهر با بیان این مطلب که روند توزیع بنزین تا پایان سال جاری به شیوه فعلی خواهد بود، اظهار داشت: امسال هم مانند سنوات گذشته وضع موجود ادامه می‌یابد. وی تصریح کرد:‌ تا پایان سال جاری مساله واردات را خواهیم داشت و اگر قرار بر سهمیه بندی بنزین شود، قیمت‌ها سهمیه بندی (دو نرخی) می‌شود. یعنی قسمتی از بنزین مورد نیاز متقاضیان با نرخ دولتی و بخش دیگر با قیمت وارداتی تامین خواهد شد. رئیس کمیسیون انرژی مجلس اظهار داشت: تا زمانی که تبصره 13 اجرایی نشده و مقدمات گسترش سیستم حمل و نقل و بهبود آن، گاز سوز کردن خودروها و به عبارت دیگر شروط 25 گانه محقق نشود، امکان سهمیه بندی بنزین وجود نخواهد داشت، لذا امسال هم وضع موجود ادامه خواهد یافت. وی با اشاره به این مطلب که دولت باید مقدمات اجرایی شدن تبصره 13 را فراهم کند، تصریح کرد که مجلس به احتمال زیاد برای تحقق این مساله به دولت وقت بیشتری خواهد داد، چرا که اجرایی شدن سناریوهای فراروی دولت در مقوله بنزین منوط بر اجرای تبصره 13 است.
تورم ناشی از سوء مدیریت دولت است
حسن مرادی نماینده اراک در مجلس نیز می‌گوید: کارت هوشمند مورد تاکید قانونگذار است، لذا این طرح باید اجرایی شود، لذا توزیع بنزین در کشور در صورت عدم اجرای این مصوبه از طریق کالا برگ یا کوپن صورت می‌گیرد.
وی اظهار داشت: بسیاری از وزرا معتقدند که تداوم وضعیت فعلی در مصرف انرژی با توجه به مسائل سیاسی و بحث پرونده هسته‌ای به صلاح ما نیست و باید فکر اساسی در این رابطه کرد و منابع خدادادی را حفظ کرد، لذا تاکید اکثر مسئولان اقتصادی کشور بر اجرایی شدن طرح سهمیه‌بندی بنزین است. وی می‌افزاید: اگر کارت هوشمند به سرعت اجرایی شود که سهمیه‌بندی بنزین از طریق این کارت صورت می‌گیرد، در غیر این صورت کوپن‌هایی برای سهیمه‌بندی چاپ شده که در صورت نهایی شدن این طرح مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
مرادی اجرایی نشدن تبصره 13 قانون بودجه را به قصور وزرات کشور مرتبط دانست و اظهار داشت:‌وزارت کشور باید به عنوان متولی این طرح اقدام به خرید اتوبوس جهت بهبود سیستم حمل و نقل می‌کرد که در این رابطه قصور کرده، البته این وزارتخانه 2 ماه فرصت دارد تا این تبصره را اجرایی کند. عضو کمیسیون انرژی مجلس اظهار داشت: دولت باید مجبور به اجرای کاری باشد تا دنبال سازو‌کارهای فراهم کردن آن کار برود،‌ لذا در بحث بنزین نیز باید دولت را تحت فشار قرار داد. این نماینده مجلس با بیان این مطلب که بحث واردات به شیوه فعلی و فروش آن به قیمت یارانه‌ای به صلاح منافع ملی نیست، تصریح کرد: اگر قرار باشد وارداتی صورت بگیرد باید با نرخ واقعی به متقاضیان عرضه شود. وی با تاکید بر ضرورت هدفمند کردن یارانه‌ها می‌گوید:‌ما باید پول (یارانه) را مستقیم به مردم بدهیم تا عدالت اجتماعی در کشور برقرار شود. نماینده اراک تورم ناشی از مباحث فراروی بنزین را ناشی از سوء‌مدیریت دولت دانست و اظهار داشت:‌ما طی دو سال اخیر نرخ بنزین را دیناری گران نکردیم، اما در عوض شاهد افزایش نرخ کرایه تاکسی‌ها و افزایش بهای سایر کالاها و خدمات بودیم که این مسائل به سوء مدیریت دولت باز می‌گردد. مرادی می‌گوید: باید برای یک بار هم که شده بحث هدفمند کردن یارانه‌ها اتفاق بیفتد تا از این طریق شاهد بهبود وضعیت اقتصادی و اجتماعی اقشار مختلف جامعه باشیم.
دولت حق طفره رفتن از وظیفه قانونی خود را ندارد
حسین آفریده دیگر عضو کمیسیون انرژی نیز می‌گوید: دولت باید طی 6ماهه دوم سال جاری، مقدمات اجرایی شدن کارت هوشمند را فراهم کند، چرا که این طرح مورد تاکید قانونگذار بوده و اگر دولت و وزارتخانه مربوطه نمی‌تواند این کار را انجام دهد جای خود را به شخص دیگری بدهند، لذا مجری حق ندارد که به رغم تاکید قانون گذار از اجرای این طرح طفره برود، بنابراین اجرای این طرح با توجه به تاکید قانونگذار قطعی و این تکلیفی است که بر عهده وزارت نفت است، چرا که منابع کشور باید مدیریت شود که در بخش انرژی این مدیریت با اجرایی شدن کارت هوشمند امکانپذیر است. وی با اشاره به بحث مطرح شده از سوی وزیر نفت مبنی بر مخاطره آمیز بودن اجرای طرح کارت هوشمند می‌گوید: کجای این طرح مخاطره‌آمیز است، این که کشور اتلاف انرژی داشته باشد، مخاطره آمیز است. نماینده شیروان با اشاره به لزوم هدفمند کردن یارانه‌ها در کشور، اظهار داشت. با توجه به این که ما به دلیل هدر روی بیش از حد بنزین و در کل انرژی در کشور در حال حاضر به بن‌بست رسیده‌ایم، لذا هر دولتی که بتواند بحث هدفمند کردن یارانه‌ها را به سرانجام برساند در حقیقت یک سند مثبتی در کارنامه خود به جای خواهد گذاشت. این عضو کمیسیون انرژی مجلس با اشاره به تبصره 13 قانون بودجه، می‌گوید: ‌اجرایی شدن این تبصره از وظایف وزیر کشور بوده ولیکن متاسفانه این وزارتخانه تاکنون موفق به اجرای این تبصره نشده است، البته وزارت کشور هفت ماه فرصت دارد و باید تبصره 13 را اجرایی کند. وی با اشاره به یکی از سناریوهای فراروی دولت در بحث بنزین یعنی واردات، می‌افزاید: با توجه به این که دولت نهم با شعار عدالت محوری روی کار آمده، لذا پرداخت از حساب ذخیره ارزی جهت تأمین بنزین مصرف کشور از سوی دولت با این شعار دولت در تضاد است.
آفریده با تاکید بر این مطلب که منابع انرژی در کشور باید مدیریت شود، اظهار داشت: باید بررسی شود که چرا وزارت کشور در انجام وظیفه قانونی خود اهمال کرده و چرا تاکید این وزارتخانه بر تامین 6500 دستگاه اتوبوس از تولید کنندگان داخلی بوده است. عضو کمیسیون انرژی مجلس با بیان این مطلب که بسیاری از نمایندگان مجلس ادامه مصرف سوخت در کشور به شیوه فعلی را به صلاح منافع ملی نمی‌دانند، تصریح کرد: ‌اشکال نظام ما این است که در یک سال ما شاهد انتخابات شوراها، مجلس و ریاست جمهوری هستیم، لذا ملاحظات برای بردن انتخابات موجب می‌شود که در بسیاری از موارد ما از منافع ملی خود بگذریم و به نتیجه انتخابات بیندیشیم. وی تصریح کرد: ‌لذا اگر به منافع ملی بیندیشیم و نتیجه انتخابات برای ما مهم نباشد به بحث واردات بنزین از طریق برداشت از حساب ذخیره ارزی رأی نخواهیم داد.
سیستم شبکه‌ای کارت هوشمند در جایگاه‌های عرضه سوخت وجود ندارد
رئیس هیات مدیره جایگاه داران می‌گوید: در طراحی کارت هوشمند کاربردهای متفاوتی برای آن در نظر گرفته شد، ولی هنوز معلوم نیست در جایگا‌ه از کدام ویژگی و کاربرد این کارت‌ها قرار است استفاده شود و علاوه بر آن جایگاه‌ها از سیستم شبکه‌ای مناسب برای استفاده از این کارت بی‌بهره‌اند. ناصر رئیسی فر در توضیح مشکلاتی که بر سر اجرایی شدن کارت هوشمند سوخت وجود دارد، اظهار داشت که هنوز در بسیاری از جایگاه‌های سوخت تنها فقط یک تلفن وجود دارد و برای آنکه بتوان سیستم شبکه کارت هوشمند را فعال کرد باید یک خط تلفن دیگر در اختیار آنها قرار بگیرد، همچنین هنوز سیستم پرداخت برای این سیستم تعیین نشده و معلوم نیست که کدام بانک طرف پرداخت خواهد بود. وی با اشاره به اینکه راه‌اندازی چنین سیستمی مشکلات عدیده‌ای برای بخش خصوصی طرف قرارداد با شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایجاد خواهد کرد، تصریح کرد: ‌هنوز برای جایگاه داران مشخص نشده است که در زمان اجرا و استفاده از کارت هوشمند، زیان‌هایی که به خاطر استفاده از کارت هوشمند برای جایگاه‌داران ایجاد می‌شود چگونه حل و رفع خواهد شد و هزینه این زیان‌ها متوجه کیست. رئیسی‌فر می‌افزاید: در حال حاضر برای جایگاه داران مشخص نیست که در موارد سرقت اطلاعات کارت‌ها، اختلال در خواندن کارت‌های مسروقه، ترافیک ناشی از افزایش زمان سوختگیری و کاهش فروش، زیان‌های وارده چگونه رفع و هزینه آن پرداخت خواهد شد.
دولت جرات دونرخی کردن بنزین را ندارد
نماینده سنقر در مجلس در رابطه با مساله بنزین می‌گوید: احتمال این که دولت برای تامین اعتبار واردات بنزین لایحه‌ای را به مجلس بیاورد و تصویب کند، بسیار زیاد است. بهمن الیاسی اظهار داشت: دولت جرات این که بنزین را دونرخی و یا قیمت آن را آزاد کند ندارد و به نظر می‌رسد با آوردن لایحه‌ای برای تامین اعتبار واردات بنزین مورد نیاز کشور برای ماه‌های آتی سال، وضعیت به همین شکل فعلی ادامه یابد. الیاسی ضمن مخالفت با سهمیه‌بندی و کوپنی کردن بنزین گفت: امروز پس از گذشت 28 سال از عمر انقلاب این که با سهیمه‌بندی بنزین مردم را در محدودیت قرار دهیم، سیاست درستی نیست. عضو کمیسیون عمران مجلس افزود: اگر تنها بنزین تولید داخل را سهمیه‌بندی و دیگر هیچ بنزینی وارد نکنیم به شدت اقتصاد ما تحت تاثیر قرار می‌گیرد و مشکلات فراوانی ایجاد می‌شود، زیرا افرادی هستند که مصرف بالایی دارند و حاضرند پول آن را نیز بپردازند. عضو مجمع نمایندگان استان کرمانشاه آزاد کردن قیمت بنزین همراه با پرداخت مستقیم یارانه آن به افراد جامعه را خواستار شد و گفت: به نظر می‌رسد امروز نیاز است مردم بفهمند هزینه زندگی‌شان چقدر است که لازمه این کار آزاد کردن قیمت کالاهای مورد نیاز مردم است. الیاسی افزود: در این صورت دست رانت‌خوارانی که تمایل به ایجاد سیستم‌های سهمیه‌بندی و یارانه‌ای دارند تا از قبل آن منافعی نصیب‌شان شود نیز قطع می‌شود.
تنها راه باقی مانده، واردات بنزین است
یحیوی عضو کمیسیون انرژی مجلس، نیز با اشاره به شایعه برداشت از حساب ذخیره ارزی برای واردات بنزین، می‌گوید: در این زمینه هنوز تصمیم‌گیری قطعی نشده و موضوع از سوی دولت و مجلس در حال بررسی است، ولی با توجه به این که تامین نیاز مردم ضروری است، باید واردات بنزین صورت گیرد، ولی اینکه با چه قیمتی بنزین وارد کنیم محل بحث و بررسی است. وی ادامه داد:‌مجلس در نهایت باید بودجه‌ای را برای واردات تصویب کند، زیرا هیچ راه دیگری جز واردات بنزین در چنین شرایطی نداریم.

نظرات بینندگان
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
نشریات