تسلط غولها بر نفت جهان

سید علی موسوی خلخالی: بعد از گذشت نزدیک به دو صده از اکتشاف نفت، هنوز شرکت‌های نفتی تعیین کنندگان اصلی بازار آن هستند و حتی برای آینده آن تصمیم گیری می‌کنند.
کمپانی نفتی اکسون موبیل
کمپانی نفتی «اکسون موبیل کروپ» دومین شرکت بزرگ ایالات متحده است که به تنهایی از 88157 میلیارد دلار سرمایه برخوردار است. براساس آخرین آمار ارائه شده از سوی این کمپانی، سهامداران آن سالانه 36 درصد سود خالص دریافت می‌کنند که با افزایش قیمت نفت در سالیان اخیر 12 درصد بر این رقم افزوده شده است. «هنری هابل» رئیس کمپانی اکسون در این باره گفت: ما به زودی شاهد بیشترین رشد اقتصادی خود در تاریخ تاسیس کمپانی‌مان خواهیم بود. رشد ما هر سال ادامه دارد و اکنون به مرحله‌ای رسیده‌ایم که می‌توانیم تنها با یک اراده هر آنچه می‌خواهیم به فروش برسانیم. «فادل گیت» کارشناس شرکت «اپنهایمر» وابسته به شرکت اکسون نیز در این باره اظهار داشت: ما در تمام زمینه‌ها رشد داشته‌ایم. بیش از این نفت جزو مورد دوم سوددهی شرکت اکسون بود، اما با افزایش قیمت نفت، نفت و فرآورده‌های نفتی به ترتیب دومین و سومین منابع درآمدی ما شدند. ما در سال گذشته میلادی موفق شدیم در ازای هر بشکه گاز سه دلار سود کسب کنیم. وی در ادامه افزود: افزایش سوددهی ما باعث شده، شاخص‌های اقتصادی ایالات متحده و سیاست‌های اقتصادی واشنگتن نیز رشد داشته باشد. در هفته گذشته مرکز بازار جهانی نیز شرکت اکسون موبیل را بزرگترین شرکت نفتی جهان اعلام کرد که توانسته است از نیمه دوم سال 2005 تا کنون با 72/1 دلار سود در هر واحد حداقل 71/10 میلیارد دلار درآمد کسب کند. کارشناسان پیش بینی کرده‌اند، این شرکت در سال جاری میلادی حداقل 64/1 دلار در هر واحد سود داشته باشد. کارشناسان اقتصادی این شرکت نیز پیش بینی کرده‌اند، سرمایه‌های این شرکت تا پنج سال آینده به 03/99 میلیارد دلار برسد. آنها پیش بینی کرده‌اند سال 2007 بیشترین رشد این کمپانی باشد.
کمپانی نفتی شل
بزرگترین کمپانی نفتی انگلیس و بزرگترین شرکت تجاری این کشور شرکت «رویال داچ شل» است. میزان سوددهی این شرکت از نیمه دوم سال گذشته میلادی تاکنون در حدود 32/7 میلیارد دلار بوده که 40 درصد رشد را نشان می‌دهد. مقام‌های این کمپانی اعلام کرده‌اند با وجود مشکلات فراوان، بیشترین سوددهی آنها از بازارهای نفتی نیجریه و خلیج مکزیک بوده است. میزان سرمایه فعلی این شرکت اکنون 6/33 میلیارد دلار است که این رقم در سال گذشته میلادی 16/30 میلیارد دلار بوده است. این شرکت بعد از شرکت اکسون دومین شرکت سودده بازار بورس نیویورک محسوب می‌شود که سهامداران آن توانسته‌اند در سال گذشته میلادی 32 درصد سود خالص دریافت کنند. کارشناسان شرکت «توماس فایننشال» معتقدند شاخص قیمت هر واحد سهم این شرکت در بازار بورس نیویورک تا پایان سال جاری میلادی حداقل 64/1 درصد افزایش یابد. مدیران ارشد این شرکت نیز معتقدند، سوددهی این شرکت در سال‌های آینده نیز به شدت افزایش داشته باشد، به خصوص این که توانسته‌اند در «اکلند» پایتخت نیوزلند نیز به بازارهای تازه نفتی دست یابند. «جورج آرت شل» یکی از مدیران ارشد این کمپانی در این باره گفت: ما گام تازه‌ای به سمت رشد برداشته‌ایم که با کشف بازارهای جدید نفتی این رشد بسیار سریع و حیرت‌آور خواهد بود. وی در ادامه افزود: قیمت‌های جدید بازار نفت این امید را به ما داده که مطمئن‌تر از همیشه به فکر گسترش فعالیت‌هایمان باشیم که بازتاب‌های آن را به ‌زودی شاهد خواهیم بود.
کمپانی نفتی بریتیش پترولیوم
دومین شرکت نفتی بریتانیا که خود تحت نظارت شرکت شل شکل گرفته شرکت BP است که 51 درصد سهام آن در اختیار دولت بریتانیاست. کمپانی شل نیز دومین سهامدار مهم آن محسوب می‌شود. کمپانی بریتیش پترولیوم در حقیقت برای نفوذ در بازارهای خاورمیانه شکل گرفته است. کمپانی‌های نفتی بریتانیا از جمله شرکت شل برای کنترل قیمت بازارهای نفت از نفوذ این شرکت استفاده می‌کنند. یک سوم استخراج نفت جهان با حضور این شرکت انجام می‌شود و کنترل قیمت 15 درصد نفت جهان نیز تحت نظارت این شرکت است.
نفوذ این شرکت در بازارهای نفتی خاورمیانه به سال 1931 و با استخراج نفت در عربستان سعودی باز می‌گردد. بعد از این نفوذ در کمتر از پنج سال بازارهای نفتی کشورهای بحرین، امارات متحده عربی، عراق، کویت، قطر و عمان تحت کنترل این کمپانی درآمد.
در حال حاضر نیز بیش از 50 درصد بازار نفتی خاورمیانه در اختیار شرکت بریتیش پترولیوم است و 444 هزار مایل از چاه‌های نفتی عربستان سعودی نیز در اختیار این شرکت است. تاکنون درآمدهای کامل این کمپانی به طور واضح اعلام نشده و میزان سرمایه‌های آن نیز مشخص نیست اما آنچه از شواهد برمی‌آید، سرمایه‌‌های آن کمتر از کمپانی‌های «اکسون موبیل» و «شل» است. همچنین شرکت‌های ‌نفتی «سوکال»، «آرامکو» و «ابن سعود» همگی تحت کنترل شرکت بریتیش پترولیوم فعالیت می‌کنند.