ما اعتقاد به دین گریزی نداریم

مهری حقانی: دفتر گفتمان جوان سازمان تبلیغات اسلامی طی نشستی به تشریح اهداف برنامه ها و فعالیت های این دفتر پرداخت. حجت الاسلام علی دارابی سخنگوی این دفتر که وابسته به معاونت پژوهشی و آموزشی سازمان تبلیغات اسلامی است با اشاره به رسالت اصلی سازمان یعنی تبلیغ حکیمانه دین و تبیین اندیشه تابناک اسلام گفت: «دفتر گفتمان و اندیشه جوان در همه زمینه ها و به طور خاص برای نسل جوان و نوجوان ایرانی، خود را ملزم به پاسخگویی می داند. این مرکز در راستای تعمیق باورهای دینی نسل جوان و با رویکرد جدیدی که نسبت به تبلیغ دین داشت در سال 80آغاز به کار کرد. ما معتقدیم منبر به عنوان یک رسانه تاثیر عمیق و شگرفی با نظر به شیوه های نوین خواهد داشت. که با استفاده از اساتید مجرب فرهنگ و علوم اسلامی موفقیت های چشمگیری در تبلیغ حکیمانه دین به دست آمده است.» سخنگوی دفتر گفتمان جوان، محورهای اصلی این سیاست را به این شرح عنوان کرد: «محور اول متناسب با نام گذاری سال 85به نام پیامبر اعظم، تبیین سیمای پیامبر در قرآن، اندیشه تابناک امام و آثار استاد شهید مطهری است. از آنجا که هر جامعه ای نیازمند الگو است با بررسی قرآن مشخص می شود الگوی برتر جامعه اسلامی پیامبر اسلام معرفی شده. پس همواره نیازمند معرفی ابعاد شخصیتی پیامبر هستیم.
چنین نظری از دیدگاه حضرت علی هم وجود دارد. البته دفتر گفتمان جوان در راستای گفتمان دینی خودش را محدود به مرکز یعنی تهران نکرده. در مناطق مختلف به خصوص مناطق محروم نیز فعال بوده که با استقبال خوبی در این مناطق روبه رو شده. در برگزاری مراسم گفتمان، ساعاتی را اختصاص به مخاطبین می دهند و سئوالات شان را همان جا پاسخ می دهند. ما جلسات به شیوه متکلم وحده نداریم. آنچه مسلم است معرفی پیامبر از نگاه امام است. چنانکه ایشان اعتقاد داشتند به حسب ابعاد وجودی و کثرت اشتغال و دلبستگی به دنیا، نیازمند الگوی یک انسان کامل هستیم. مسئله دیگر موضوع خاتمیت پیامبر و امامت است. پاسخ گفتن به شبهاتی که به پیامبر وارد می شود اصل خاتمیت و موضوع امامت و ضرورت شناخت امام است.» وی با ذکر این نکته که نسل جوان ما نیازمند ارتباط عاطفی با امام است، پرداختن به عرفان های انحرافی را از محورهای دیگر این حرکت ذکر کرد و ادامه داد: «عرفان های انحرافی مبلغ معنویت، منهای شریعتند. مکتب هایی در شرق هستند که به توانایی های باطنی انسان معتقدند و صدها فرقه از آنها در جهان غرب پدید آمده.
در جهان غرب که به عقلانیت محض، نگاه ابزاری بوده است سیر عظیمی تا باطن گرایی کشیده شدند. بخشی از آنها هم به جهان اسلام وارد شدند و بازتاب های مختلف داشتند. گروهی با این فرقه ها مخالفت کردند و عده ای شیفته شدند. ما آنها را تصوف استعماری می نامیم. تفاوت ماهیتی بین عرفان اسلامی و عرفان غربی آن است که عرفان اسلامی خدامحور و عرفان غربی انسان محور است. در اسلامی درصدد است در راستای جلب رضایت خدا حرکت کند ولی در غرب بیشتر جلب رضای خویشتن است. بعضی به خاطر پوسته شکیل و جذابیت هایی که داشته، موفقیت هایی در جذب جوانان داشته اند. ما به اینها می پردازیم.»علل پیشرفت و انحطاط مسلمان ها محور بعدی بود که علی دارابی در سخنانش بدان پرداخت: «آنچه امام بر ما تکلیف کردند رفع ابهام از چهره اسلام حقیقی بود.
عده ای می گویند اسلام خود عامل انحطاط مسلمان ها است. این دفتر به تبیین مجموعه عواملی که انحطاط آنها را فراهم می کند و عللی که موجب موفقیت ها و خودباوری شده می پردازد.انحراف فکری و عملی از مسیر اسلام راستین، زمینه ساز اصلی انحراف است. نکته بعدی که محور گفتمان است، موضوع جریان شناسی معاصر ایران و تبیین روشنفکری دینی، قواعد و الزامات آن است. در اساس، روشنفکری دین، ضدیت با دین ندارد. گاهی جوانان فکر می کنند روشنفکری در ضدیت تمام با دین است. در حالی که در حقیقت، روشنفکری ماهیتی دارد که خود زاییده دین است. تبیین فرهنگ دینی و فرهنگ غرب و پرداختن به آنچه از حوزه اصلی ما را بازمی دارد، از محورهای این حرکت است.
مسئله دیگر تولید فکر در حوزه دین و توجه جدی به نهضت نرم افزاری است. محورهای اصلی کار ولایت فقیه و مردم سالاری دینی از موضوعات اصلی اندیشه جوان هستند.» سخنگوی این دفتر با اشاره به جلسات مداومی که برگزار می شود تاکید کرد که: «ساعت ها پاسخگوی ابهامات و شبهات جوانان هستیم. مجموعه اساتیدی که تلاش می کنیم همکاری کنند، اساتید برجسته حوزه علمیه هستند. از دیگر فعالیت های بانک اطلاعاتی گفتمان اساتید است که هم در حوزه فرهنگ عوام و هم خواص جدیت داشته باشیم.با برگزاری کارگاه های اندیشه جوان و با ارسال کتب اساتید بزرگوار به استان ها، در مورد مباحثی که در جلسات عنوان می شود، مطالعه قبلی می شود. در نهایت ما در تبلیغ حکیمانه دین خودمان را مسئول می دانیم که این ادبیات دینی را به شکل درست و دقیق تبیین کنیم.» پس از سخنان علی دارابی نوبت به علی فرنیا مدیر دفتر گفتمان و اندیشه جوان رسید تا به تشریح دقیق تر جزئیات و اطلاعات آماری این حرکت بپردازد. وی با اشاره به رویکرد آموزشی، فرهنگی و تبلیغی این دفتر گفت: «مخاطبین ما از قشرهای دانشجو، نخبه و جوان انتخاب شده اند.
از جمله اهداف این دفتر 9 فاکتور اصلی است: 1 شناسایی و تحقیق ترفندها در مقابله با انقلاب اسلامی،2 تهیه برنامه های تبلیغی، 3 تعامل با حوزه های علمیه و مراکز پژوهشی و اساتید، 4 بانک اطلاعات اساتید بر حسب موضوعات، 5 رصد شبهات و اعزام اساتید،6 بررسی پیشنهاد مخاطبین و فرم های نظرسنجی،7 ارتباط با کانون های فرهنگی، 8 ارتباط با مرکز گفتمان و 9 تولید فکر در حوزه های مختلف اندیشه. موضوع ها در قالب های فرهنگی دانشجویی و مذهبی دینی تهیه شده اند که بنا به مقتضیات زمان و کارشناسان در استان ها انتخاب می شوند. دفتر در اواسط فعالیت به تشکیل هیات های علمی برای انتخاب اساتید و کارشناس از بین افرادی که خود راه های گفتمان را می شناختند، اقدام کرد. در حقیقت ما نقش واسطه گری از تولیدکننده به مصرف کننده را ایفا می کنیم چنانکه بعد از آمدن آقای خاموشی سیاست های دفتر به سوی فعالیت های فرهنگی رفت.»مدیر دفتر گفتمان و اندیشه جوان سازمان تبلیغات اسلامی، آمار جلسات گفتمانی این دفتر را به ترتیب 500، 910، 1400و 2500جلسه از سال های 81تا پایان سال 84ذکر کرد. این تعداد جلسات در نیمه نخست سال 85به 1100جلسه گفتمانی می رسد.
ترتیب بندی موضوعات 72درصد موضوعات مذهبی و دینی، 11درصد اجتماعی، 5 درصد سیاسی، 4 درصد صنفی دانشجویی و 8 درصد موضوعات مختلف بوده است. اما مخاطبین این جلسات را 60درصد دانشجویان، 10درصد طلاب، 13درصد نخبگان، 12درصد عموم و 5 درصد دانش آموزان تشکیل می دهند. وی در پرسشی که مطرح شد منظور از نخبگان را برخی تشکل های دانشجویی دانست که در دانشگاه ها فعالیت می کنند. میانگین تحصیلات، 75 درصد بالای سطح 2 حوزه، 70درصد دانشگاهی و 30درصد فوق لیسانس مطرح شد.
50درصد اساتید حوزوی دارای کتاب و مقاله هستند و 36درصد اساتید دانشگاهی تالیفات دارند. فرنیا اجرای طرح تفکر دینی در سراسر کشور را 70درصد اجرا شده دانست که 30درصد باقی مانده نیز تا پایان تابستان اجرا خواهد شد.وی ادامه داد: «تعداد مخاطبین 70نفر تا 200نفر ارزیابی شده بود که خود دلیل برتری کیفیت بر کمیت بوده است. موضوعات در پنج محور پیامدهای مدرنیته، عرفان و تصوف ها، امام شناسی و ولایت فقیه، نبی اکرم در نهج البلاغه و امام و مطهری و علل پیشرفت اسلام و تکوین آن تنظیم شد. سپس اساتید متناسب با موضوعات انتخاب شدند. 10روز قبل از طرح جزوه های آموزشی به استان ها ارسال و به مخاطبان داده می شد و آنها در کلاس ها برای بحث و شبهات شرکت می کردند.
در پایان آزمونی گرفته و مدرکی از طرف سازمان تبلیغات اهدا می شد. با هماهنگی با صدا و سیما فیلمبرداری از برنامه صورت گرفت تا در شبکه استانی پخش شود.»وی در مورد طرح های آینده این دفتر گفت: احداث سایت دفتر گفتمان و اندیشه جوان و تهیه آرشیو صوتی و تصویری از این اقدامات بود. طرح بعدی که خیلی مهم است «تابلو مقاله دیوار ندبه» است که در حوالی روز قدس در 20استان نمایشگاه صهیونیسم و صهیونیست شناسی برپا می شود و در پایان گفتمان از اساتید دعوت و به روشنگری افکار خواهیم پرداخت. طرح گفتمان مدارس و تولید کتاب ها با تیراژهای بالا و پخش آن به صورت مجانی در کشور از دیگر طرح ها است.»
در پاسخ به پرسشی مبنی بر اینکه چرا تا به حال این اولین نشست خبری این دفتر است که برگزار می شود دارابی گفت: «این حرکت نوپا است و معتقد بودیم خود کار معرف ما است.»وی در پایان در پاسخ به پرسشی مبنی بر اینکه آیا فکر نمی کنید گوش جوانان ما از گفتمان پر شده است گفت: «آنها تنها شنونده نیستند.» پرسش دیگر اشاره به آمارهای مبتنی بر دین گریزی جوانان در سال های گذشته بود که علی دارابی گفت: «ما اعتقاد به دین گریزی نداریم، اما کمک می کنیم تا آنها به دریافت اصیل از دین برسند.»