سنت‌شکنی دولت خادم

از سال 1360 و با شهادت رییس جمهور و نخست وزیر وقت، محمدعلی رجایی و محمد جواد باهنر، در انفجار دفتر نخست وزیری، دوم تا هشتم شهریور ماه که سالروز این واقعه است را هفته دولت نام گذاشته‌اند. این هفته می‌تواند فرصتی برای بررسی عملکرد یکساله دولت نیز باشد. دولت نهم بخش بزرگی از دوران خدمت خود را در سفر به سر برده است. سفرهایی که به سفرهای استانی موسوم گشته‌اند و سفرهای خارجی که در میان تمام روسای جمهوری اسلامی، رئیس جمهور محمود احمدی‌نژاد رکورددار آن است. احمدی‌نژاد چند روز پیش در خاتمه هجدهمین سفر استانی هیات دولت گفته است "من تاکنون با 100 رئیس جمهور ملاقات کرده‌ام و قریب به اتفاق آنها در طول مذاکراتشان یکی از خواسته‌هایشان این بوده که ما به آنها در سازماندهی اقتصاد، آموزش و فرهنگشان کمک کنیم. آنها ما را به عنوان یک الگو انتخاب کرده‌اند."
این بخش از سخنان احمدی‌نژاد در سایت رسمی ریاست جمهوری به این شکل خلاصه و تعدیل شده "روسای دولت‌های مختلف که بنده با آنها دیدار کرده‌ام به طور رسمی به بنده اعلام کردند که شیوه جمهوری اسلامی ایران را برای برقراری عدالت و آبادانی انتخاب کرده‌اند به گونه‌ای که جمهوری اسلامی ایران الگوی آنان برای اداره کشورشان به حساب می‌آید." بسیاری از ناظران معتقدند الگو بودن و کارهای تازه کردن یکی از دلمشغولی‌های دولت نهم است. از اینها یکی تشکیل جلسات هیات دولت در استانها است که احمدی‌نژاد آن را "سنت شکنی دولت خادم" نامیده است. سفرهای استانی دولت نهم که ظاهرا به قصد آشنایی با مشکلات مردم مناطق محروم و رسیدگی به وضع آنها انجام می‌شود منتقدان فراوانی دارد. یکی از انتقادها متوجه وقت و هزینه‌ای است که صرف این سفرها می‌شود. سفرهای هیات دولت که تا کنون به هجده استان انجام شده از جهت دیگری نیز رکورد شکن بوده است؛ و آن تصویب انبوهی مصوبه در زمان بسیار کوتاه است. هیات دولت در آخرین سفر خود در یک نشست چهار و نیم ساعته 50 مصوبه به تصویب رساند. اگر چه مسئولان مدعی هستند این مصوبات قبلا در گروههای کاری، کارشناسی و آماده می‌شود، هر کس آشنایی مختصری با روند جلسات و حواشی بحثهای دولتمردان ایران داشته باشد می‌تواند تصور کند که پنج دقیقه برای هر مصوبه، حتا فرصت قرائت دقیق آن را نیز فراهم نمی‌کند. در برخی از استانها تعداد مصوبات دولت به 100 هم می‌رسد.
تردید در مثبت بودن نتایج سفرهای استانی حتا بارها از سوی موافقان دولت و نمایندگان مجلس نیز مطرح شده است. مهمترین ایرادهایی را که به این سفرها گرفته می‌شود، شاید بتوان نامشخص بودن منبع تامین بودجه طرحهای وعده داده شده و نیاز آنها به تصویب در مراجع دیگر تلقی کرد. همچنین برخی از منتقدان بر این اعتقادند که دولت نهم با به تعویق انداختن اجرای مصوبات قانونی می‌کوشد تصویب آن را از نتایج سفرهای استانی وانمود کند. در میان نمایندگان مجلس هستند کسانی که این اقدام را صراحتا عوام فریبی تلقی می‌کنند. محمد علیخوانی، عضو فراکسیون اقلیت مجلس در گفتگویی که 31 تیرماه، باسایت "خانه ملت" پایگاه رسمی اینترنتی مجلس شورای اسلامی انجام داده در مورد سفرهای رئیس جمهور و هیات دولت از جمله می‌گوید "ایشان سفری به قزوین داشتند. بودجه‌ای که طبق روال به خود استان اختصاص یافته بود را بلوکه کرده بودند تا ایشان بیایند به نام خودش اعلام کنند و تا جایی که من شنیده‌ام استان‌های دیگر هم همین‌طور است. ما هنوز متوجه نشدیم رئیس جمهور از بودجه سفر در اختیار خودش چه مقدار به اعتبار استان قزوین کمک کرد. این را هیچ کس متوجه نشد.
ایشان آمد وعده داد یکصد روستای استان قزوین گازرسانی شود و مردم و روستاییان بسیار خوشحال شدند اما بعد معلوم شد که این همان صد روستایی است که طی چهار سال طبق برنامه و سالی 25 روستا قرار است که گازرسانی شود و اعتبارش هم هر ساله از طریق مجلس به استان‌ها اختصاص پیدا می‌کند. من اسم این را می‌گذارم عوام فریبی و این امر نتیجه و تبعات خوبی نه برای کشور دارد و نه برای دولت. در "همین ارتباط"، امیر صنعتی نماینده بناب از نحوه سفرهای استانی رئیس جمهور و تعلیق تخصیص اعتبارات استانی تا زمان سفر هیات دولت به آن استان انتقاد کرد،" او در صحن علنی مجلس با بیان این که "اگر می‌خواهید حرف مردم را بشنوید بهتر است از زبان نمایندگانشان بشنوید"
"خطاب به رییس جمهور گفت نگاه داشتن یک سوم اعتبارات هر استان به بهانه انجام سفر به استان نه تنها دستاوردی برای استان‌ها نخواهد داشت بلکه این امر باعث خواهد شد فرصت‌های برنامه‌ریزی از دست مدیران استان خارج شود." مرکز پژوهشهای مجلس در ارزیابی سه سفر نخست هیات دولت به استانهای مختلف از جمله به این نتیجه رسیده که از 74 بند مربوط به حدود 17 مصوبه هیات دولت در سه استان مورد بررسی 3- مصوبه در خراسان جنوبی، 4 مصوبه در ایلام و 10 مصوبه در سیستان و بلوچستان 4- مورد آن نیاز به مجوز مجلس در سال 84 و 9 مورد آن نیز نیاز به مصوبه در سالهای آتی دارد. در همین حال 11 مورد نیز ناقض قوانین قانون محاسبات عمومی و قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت می‌باشد. همچنین در 15 مورد از این مصوبات رعایت مفاد قانون برنامه چهارم قابل احراز نیست و منبع تامین اعتبار در 12 مورد نیز نامعین می‌باشد."
در عین حال هستند کسانی که فعالیت‌های دولت در سفرهای استانی را کاملاً مثبت ارزیابی کرده و انتقاد منتقدان را ناموجه می‌دانند. یکی از نمایندگان مجلس محسن یحیوی عضو شورای مرکزی جامعه اسلامی مهندسین در مورد گزارش مرکز پژوهشهای مجلس می‌گوید"چنین گزارش‌هایی از روی شکم سیری تهیه می‌شوند و تهیه کنندگان آن از مشکلات شهرهای کوچک خبر ندارند." تحقق بسیاری از وعده‌های دولت نیازمند بودجه‌ای است که در اختیار ندارد. و به این ترتیب حتا برخی از وزرای کابینه نیز معترفند که هنوز فعالیتهای انجام شده با وعده‌ها و شعارها فاصله دارد. وزیر ارشاد، محمد حسین صفارهرندی، در بررسی کارنامه یکساله دولت نهم و به مناسبت هفته دولت، 29 مرداد ماه، گفته است دولت در ارتباط با شعارهای داده شده قدم‌های جدی را برداشته است اگر چه شاید با آرمان و مطلوب خودش فاصله داشته باشد."